شوک تازه به بازار تخم‌مرغ؛ درخواست افزایش قیمت به ۳۳۳ هزار تومان | شانه ۳۰ عددی چقدر می‌شود؟
بازار تخم‌مرغ در حالی با پیشنهاد اصلاح قیمت مواجه شده که عرضه محصول همچنان ادامه دارد و مقام صنفی تولیدکنندگان از نبود کمبود در بازار خبر می‌دهد.
براساس اظهارات تازه حمیدرضا کاشانی، قیمت هر کیلوگرم تخم‌مرغ درب مرغداری اکنون بین ۲۲۰ تا ۲۳۰ هزار تومان است؛ رقمی که از نگاه اتحادیه مرغداران، هزینه واقعی تولید را پوشش نمی‌دهد.
از طرف دیگر، گزارش رصد بازار کالاهای اساسی در هفته منتهی به ۱۷ مهر نشان می‌دهد قیمت شانه ۳۰ عددی تخم‌مرغ در بازار بین ۲۷۰ تا ۵۳۰ هزار تومان متغیر است. این اختلاف قابل توجه نشان می‌دهد نوع عرضه، وزن تخم‌مرغ، بسته‌بندی و محل خرید بر مبلغ پرداختی مصرف‌کننده اثر دارند.
بنابراین نمی‌توان یک قیمت واحد را به تمام تخم‌مرغ‌های عرضه‌شده در بازار نسبت داد.
جدول قیمت فعلی و پیشنهادی تخم‌مرغ در مهر ۱۴۰۵
| نوع قیمت | مبلغ |
|---|---|
| قیمت فعلی هر کیلو درب مرغداری | ۲۲۰ تا ۲۳۰ هزار تومان |
| قیمت پیشنهادی اتحادیه درب مرغداری | ۳۳۳ هزار تومان |
| قیمت محاسباتی مصرف‌کننده با افزایش ۲۳ درصدی | ۴۰۹ هزار و ۵۹۰ تومان به ازای هر کیلو |
| قیمت مشاهده‌شده شانه ۳۰ عددی در بازار | ۲۷۰ تا ۵۳۰ هزار تومان |
| قیمت منطقی اعلامی برای هر عدد | ۲۰ هزار تومان |
| زیان ادعایی تولیدکننده در هر کیلو | ۱۰۰ تا ۱۱۰ هزار تومان |
نکته: ارقام پیشنهادی و برآوردی به معنای تصویب قیمت جدید نیستند. همچنین قیمت هر شانه باید با توجه به وزن واقعی آن محاسبه شود.
قیمت شانه ۳۰ عددی تخم‌مرغ پس از افزایش چقدر می‌شود؟
یکی از مهم‌ترین پرسش‌های خانوارها این است که پیشنهاد ۳۳۳ هزار تومانی اتحادیه چه تأثیری بر قیمت شانه تخم‌مرغ خواهد داشت.
اگر قیمت پیشنهادی درب مرغداری تصویب شود و ۲۳ درصد افزایش مورد اشاره اتحادیه به آن تعلق بگیرد، قیمت نهایی هر کیلوگرم تقریباً ۴۱۰ هزار تومان خواهد بود.
اما شانه ۳۰ عددی همیشه وزن یکسانی ندارد.
برای نمونه، اگر وزن خالص تخم‌مرغ‌های یک شانه ۱.۵ کیلوگرم باشد، قیمت محاسباتی آن حدود ۶۱۴ هزار تومان خواهد شد. برای شانه‌ای با وزن خالص ۱.۸ کیلوگرم، این مبلغ به حدود ۷۳۷ هزار تومان می‌رسد.
به همین دلیل نمی‌توان از قیمت کیلویی پیشنهادی، بدون توجه به وزن، یک نرخ ثابت برای تمام شانه‌های ۳۰ عددی استخراج کرد.
این محاسبات صرفاً سناریوی اجرای پیشنهاد اتحادیه هستند و نباید به‌عنوان قیمت فعلی یا نرخ مصوب بازار منتشر شوند.
چرا مرغداران با وجود مازاد تولید خواهان گرانی هستند؟
مهم‌ترین تناقض ظاهری بازار همین‌جاست.
در بسیاری از بازارها افزایش عرضه و مازاد تولید معمولاً به کاهش قیمت منجر می‌شود. اما در صنعت تخم‌مرغ، مازاد عرضه همزمان با جهش هزینه تولید اتفاق افتاده است.
کاشانی می‌گوید قیمت مواد اولیه طی ۴۰ روز گذشته تقریباً دو برابر شده است. اگر این برآورد صنفی مبنای محاسبه قرار گیرد، طبیعی است که هزینه تولید هر کیلوگرم تخم‌مرغ با فشار قابل توجهی روبه‌رو شده باشد.
خوراک مرغ تخم‌گذار بخش مهمی از هزینه واحدهای تولیدی را تشکیل می‌دهد. افزایش قیمت نهاده‌هایی مانند ذرت و کنجاله سویا، هزینه نگهداری گله را بالا می‌برد؛ حتی اگر تولیدکننده نتواند محصول خود را با قیمت بالاتر بفروشد.
در چنین شرایطی، فراوانی تخم‌مرغ به سود خریدار تمام می‌شود، اما ممکن است درآمد مرغدار همچنان کمتر از هزینه تولید باقی بماند.
این وضعیتی است که اتحادیه مرغداران آن را یکی از تهدیدهای اصلی تداوم تولید معرفی می‌کند.
زیان ۱۱۰ هزار تومانی مرغداران چگونه ایجاد شده است؟
براساس اظهارات رئیس هیئت‌مدیره اتحادیه مرغداران میهن، تولیدکنندگان به ازای هر کیلوگرم تخم‌مرغ بین ۱۰۰ تا ۱۱۰ هزار تومان زیان می‌کنند.
اگر قیمت فروش فعلی ۲۲۰ تا ۲۳۰ هزار تومان باشد، برآورد اتحادیه به این معناست که هزینه تمام‌شده هر کیلو در محدوده تقریبی ۳۲۰ تا ۳۴۰ هزار تومان قرار گرفته است.
این برآورد با قیمت پیشنهادی ۳۳۳ هزار تومانی اتحادیه همخوانی دارد.
با این حال، رقم زیان اعلامی یک برآورد صنفی است و برای ارزیابی دقیق آن باید اطلاعات تفکیکی هزینه خوراک، انرژی، نیروی انسانی، حمل‌ونقل، استهلاک و هزینه تأمین مالی واحدهای تولیدی بررسی شود.
کاشانی همچنین از زیان انباشته یک‌ونیم سال اخیر سخن گفته و هشدار داده ادامه فروش زیر قیمت تمام‌شده می‌تواند توان مالی مرغداران را کاهش دهد.
این مسئله در بلندمدت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا کاهش سرمایه در گردش ممکن است باعث افت جوجه‌ریزی یا خروج بخشی از واحدها از چرخه تولید شود.
تولید تخم‌مرغ مهرماه به ۱۱۵ هزار تن می‌رسد
در بخش عرضه، آخرین برآورد اتحادیه تصویری نسبتاً آرام ارائه می‌کند.
کاشانی پیش‌بینی کرده تولید تخم‌مرغ کشور در مهرماه به ۱۱۵ هزار تن برسد؛ در حالی که مصرف داخلی بین ۱۰۲ تا ۱۰۵ هزار تن برآورد شده است.
بر این اساس، مازاد تولید احتمالی کشور بین ۱۰ تا ۱۳ هزار تن خواهد بود که اتحادیه به‌صورت تقریبی از آن با عنوان ۱۰ هزار تن مازاد یاد کرده است.
وجود چنین مازادی به معنای نبود فشار فوری از سمت کمبود فیزیکی محصول است.
اما مازاد تولید اگر بازار صادراتی یا سازوکار مناسب نگهداری و توزیع نداشته باشد، می‌تواند باعث کاهش نرخ خرید از مرغدار شود.
به بیان ساده، در شرایط فعلی مسئله فقط تولید کافی نیست؛ مسئله این است که محصول مازاد چگونه و با چه قیمتی به فروش برسد.
سقوط صادرات تخم‌مرغ؛ از ۶۰ هزار تن به ۷ هزار تن
یکی از مهم‌ترین هشدارهای گزارش جدید به تجارت خارجی مربوط می‌شود.
طبق آمار اعلامی کاشانی، صادرات تخم‌مرغ ایران در شش‌ماهه نخست سال گذشته حدود ۶۰ هزار تن بوده، اما در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ به تنها ۷ هزار تن کاهش یافته است.
این ارقام از افت تقریبی ۸۸ درصدی صادرات حکایت دارند.
چنین کاهشی اهمیت زیادی برای بازار داخلی دارد؛ زیرا محصولی که قبلاً از کشور صادر می‌شد، اکنون ممکن است بخش بیشتری از عرضه داخلی را تشکیل دهد و فشار بر قیمت درب مرغداری را افزایش دهد.
البته کاهش صادرات الزاماً فقط به قیمت مربوط نیست. هزینه حمل‌ونقل، محدودیت‌های تجاری، رقابت با صادرکنندگان دیگر و شرایط بازارهای مقصد نیز می‌توانند در این روند مؤثر باشند.
در شرایطی که اتحادیه برای مهرماه مازاد تولید پیش‌بینی کرده، بازگشت تدریجی صادرات می‌تواند یکی از راه‌های مدیریت عرضه باشد؛ مشروط به اینکه تعادل بازار داخلی و دسترسی مصرف‌کنندگان حفظ شود.
چرا تولید تخم‌مرغ نسبت به پارسال کاهش یافته است؟
کاشانی می‌گوید حجم تولید تخم‌مرغ در شش‌ماهه نخست امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته بین پنج تا ۱۰ درصد کاهش داشته است.
این افت در کنار مازاد تولید مهرماه در نگاه نخست متناقض به نظر می‌رسد، اما الزاماً چنین نیست.
ممکن است تولید نسبت به سال گذشته کمتر شده باشد، اما کاهش صادرات یا تغییر تقاضا باعث شود همچنان محصول کافی برای بازار داخلی وجود داشته باشد.
با این حال کاهش تولید یک هشدار برای ماه‌های آینده است.
اگر هزینه نهاده‌ها در سطح بالا باقی بماند و تولیدکنندگان نتوانند هزینه‌های خود را پوشش دهند، احتمال افت بیشتر تولید در دوره‌های بعد وجود خواهد داشت.
بنابراین ممکن است بازاری که امروز با مازاد عرضه مواجه است، در آینده تحت تأثیر کاهش ظرفیت تولید قرار بگیرد.
آیا فروش هر عدد تخم‌مرغ بالای ۲۰ هزار تومان گران‌فروشی است؟
رئیس هیئت‌مدیره اتحادیه مرغداران، قیمت منطقی فعلی هر عدد تخم‌مرغ را ۲۰ هزار تومان اعلام کرده و فروش بالاتر از این رقم را گران‌فروشی دانسته است.
اما این اظهارنظر به یک توضیح مهم نیاز دارد.
اول اینکه وزن تخم‌مرغ‌ها متفاوت است و قیمت هر عدد نمی‌تواند بدون توجه به اندازه و وزن، معیار دقیق تمام معاملات باشد.
دوم اینکه قیمت ۲۰ هزار تومانی مربوط به ارزیابی فعلی کاشانی است و با سناریوی تصویب نرخ پیشنهادی ۳۳۳ هزار تومان درب مرغداری یکسان نیست.
برای مثال، اگر نرخ مصرف‌کننده هر کیلو ۴۱۰ هزار تومان شود، یک تخم‌مرغ ۶۰ گرمی به‌صورت محاسباتی حدود ۲۴ هزار و ۶۰۰ تومان قیمت خواهد داشت.
بنابراین رقم ۲۰ هزار تومان را نباید همزمان با قیمت پیشنهادی جدید، سقف قطعی همه تخم‌مرغ‌ها دانست.
تشخیص قانونی گران‌فروشی نیز به نرخ‌های مصوب و ضوابط مربوط به نوع محصول بستگی دارد، نه صرفاً اظهار نظر یک مقام صنفی.
پیش‌بینی قیمت تخم‌مرغ در روزهای آینده
بازار تخم‌مرغ در روزهای آینده با سه سناریوی اصلی مواجه است.
در سناریوی نخست، پیشنهاد اتحادیه تصویب نمی‌شود و تولید همچنان بالاتر از مصرف داخلی باقی می‌ماند. در این وضعیت احتمال دارد قیمت درب مرغداری تحت فشار عرضه باقی بماند، هرچند هزینه‌های تولید کاهش پیدا نکند.
در سناریوی دوم، قیمت پیشنهادی یا بخشی از آن مورد پذیرش قرار می‌گیرد. در این صورت احتمال افزایش نرخ فروش در مرغداری و به دنبال آن رشد قیمت مصرف‌کننده وجود دارد؛ البته میزان انتقال افزایش قیمت به بازار خرده‌فروشی به ضوابط توزیع وابسته خواهد بود.
در سناریوی سوم، صادرات افزایش می‌یابد یا سازوکار خرید حمایتی تقویت می‌شود. این اقدام می‌تواند بخشی از مازاد عرضه را جذب کند و بدون انتقال تمام فشار هزینه به خانوارها، شرایط فروش تولیدکنندگان را بهبود دهد.
در حال حاضر افزایش قیمت ۳۳۳ هزار تومانی هنوز پیشنهاد است و خبر قطعی از تصویب آن منتشر نشده است.
بازار تخم‌مرغ در نقطه حساس تصمیم‌گیری
آخرین اظهارات اتحادیه مرغداران میهن یک واقعیت مهم را نشان می‌دهد: فراوانی کالا لزوماً به معنای اقتصادی بودن تولید نیست.
در شرایط فعلی تولیدکنندگان از زیان هر کیلوگرم تخم‌مرغ سخن می‌گویند، در حالی که مصرف‌کنندگان نیز برای خرید یک شانه ۳۰ عددی با قیمت‌های چندصد هزار تومانی مواجه‌اند.
برآورد تولید ۱۱۵ هزار تنی مهرماه نشان می‌دهد نگرانی فوری بازار، کمبود تخم‌مرغ نیست. در مقابل، جهش هزینه نهاده‌ها، افت صادرات و کاهش سودآوری مرغداری‌ها می‌تواند بر پایداری عرضه در ماه‌های بعد اثر بگذارد.
بنابراین خبر اصلی امروز فقط درخواست قیمت ۳۳۳ هزار تومانی نیست؛ مسئله مهم‌تر این است که چگونه می‌توان هم از ادامه تولید تخم‌مرغ حمایت کرد و هم مانع فشار قیمتی بیشتر بر سفره خانوارها شد. پاسخ این سؤال به تصمیم وزارت جهاد کشاورزی درباره قیمت پیشنهادی، مدیریت مازاد تولید و وضعیت تأمین نهاده‌ها وابسته خواهد بود.