قیمت نفت عقب نشست؛ پیام ترامپ برنت را به ۱۰۳ دلار برگرداند | آیا نفت دوباره زیر ۱۰۰ دلار می‌رود؟

در معاملات صبح جمعه، قراردادهای آتی نفت برنت ۱.۳۷ دلار معادل ۱.۳ درصد کاهش یافت و به ۱۰۲.۹۱ دلار در هر بشکه رسید. وست‌تگزاس اینترمدیت نیز ۱.۰۹ دلار یا ۱.۲ درصد افت کرد و روی ۹۰.۴۰ دلار ایستاد.

با وجود افت امروز، برنت همچنان در مسیر ثبت رشد هفتگی قرار دارد؛ زیرا روز پنجشنبه حدود چهار درصد جهش کرده بود. WTI اما در آستانه ثبت افت جزئی در مقیاس هفتگی قرار گرفته است.

همین تفاوت نشان می‌دهد بازار نفت هنوز از وضعیت عادی فاصله دارد. کاهش یک تا دو درصدی امروز در واقع بخشی از رشد پرشتاب روز گذشته را پس گرفته و لزوماً به معنی آغاز روند نزولی بلندمدت نیست.

چرا پیام ترامپ نفت را ارزان کرد؟

مهم‌ترین خبر سیاسی بازار از واشنگتن آمد.

ترامپ روز پنجشنبه اعلام کرد آمریکا در حال انجام گفت‌وگوهایی با ایران است که آنها را «سازنده» توصیف کرد و گفت پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در ۳ نوامبر ۲۰۲۶ حمله‌ای به ایران در برنامه ندارد. این اظهارات پس از گزارش‌هایی منتشر شد که احتمال اقدام نظامی پیش از انتخابات را مطرح کرده بودند.

برای بازار انرژی، اهمیت این پیام بیش از جنبه سیاسی آن است.

هر بار احتمال برخورد نظامی مستقیم آمریکا و ایران بالا می‌رود، معامله‌گران به قیمت نفت یک «حق بیمه ریسک ژئوپلیتیک» اضافه می‌کنند؛ زیرا هرگونه تشدید جنگ می‌تواند تولید، صادرات یا مسیرهای کشتیرانی را مختل کند.

وقتی احتمال حمله فوری کاهش پیدا می‌کند، بخشی از همین حق بیمه از بازار خارج می‌شود و نفت می‌تواند حتی بدون افزایش عرضه واقعی، ارزان‌تر شود.

اما این اثر فقط زمانی پایدار خواهد بود که خبرهای سیاسی به کاهش واقعی ریسک در مسیرهای صادراتی منجر شود.

تنگه هرمز همچنان مهم‌ترین ریسک قیمت نفت است

رویترز گزارش داده پیش از جنگ، محموله‌هایی معادل حدود ۲۰ درصد عرضه جهانی نفت و سوخت از تنگه هرمز عبور می‌کردند. طی هفته‌های اخیر تهدیدهای مربوط به کشتیرانی در خلیج فارس و هرمز دوباره افزایش یافته و همین مسئله نوسان شدید قیمت نفت را توضیح می‌دهد.

همزمان گزارش شده تهران در حال بررسی پاسخ آمریکا به پیشنهادی است که می‌تواند به بازگشایی هرمز در یک بازه هفت‌روزه مرتبط باشد. این موضوع هنوز به توافق قطعی تبدیل نشده است.

به همین دلیل بازار فعلاً میان دو خبر متضاد گرفتار است: از یک طرف پیام دیپلماتیک ترامپ و از طرف دیگر ادامه خطر کشتیرانی.

لینه تران، تحلیلگر XS.com، نیز تأکید کرده کاهش پایدار تنش‌ها نیازمند پیشرفت ملموس در مذاکرات و بهبود واقعی ایمنی عبور کشتی‌ها از هرمز است.

تحریم ۱۷ کشتی ایرانی؛ فشار سیاسی تمام نشده است

کاهش احتمال حمله نظامی به معنی پایان فشار آمریکا علیه ایران نیست.

وزارت خزانه‌داری آمریکا روز هشتم اکتبر در چارچوب آنچه «Operation Economic Outcast» نامیده، ۱۷ شناور را به دلیل ارتباط ادعایی با حمل نفت خام، فرآورده‌های نفتی و محصولات پتروشیمی ایران هدف تحریم قرار داد. وزارت خزانه‌داری می‌گوید این شناورها میلیون‌ها بشکه محصولات مرتبط با ایران را به بازارهای آسیایی منتقل کرده‌اند.

بنابراین بازار با یک دوگانگی روبه‌روست.

در حوزه نظامی، لحن کوتاه‌مدت آمریکا آرام‌تر شده، اما در حوزه اقتصادی تحریم‌ها همچنان تشدید می‌شوند. اثر نهایی این ترکیب به این بستگی دارد که تحریم‌های جدید تا چه حد بتوانند جریان واقعی صادرات را محدود کنند.

رویترز نیز گزارش داده جنگ اکنون وارد ماه هشتم شده و واشنگتن همزمان با مذاکرات، فشار اقتصادی بر تهران را ادامه می‌دهد.

طوفان ایسیاس مانع سقوط بیشتر نفت شد

عامل مهم دیگری که از قیمت‌ها حمایت می‌کند، اختلال شدید تولید در خلیج مکزیک است.

داده رسمی اداره مواد معدنی دریایی آمریکا نشان می‌دهد تا روز پنجشنبه حدود ۱ میلیون و ۲۸۲ هزار و ۸۷۹ بشکه نفت در روز از تولید منطقه متوقف شده است؛ معادل ۶۲.۸۹ درصد تولید فعلی نفت خلیج مکزیک. همچنین ۵۷.۳۵ درصد تولید گاز طبیعی منطقه متوقف شده و کارکنان از ۱۲۱ سکوی تولیدی تخلیه شده‌اند.

این اختلال به دلیل طوفان «ایسیاس» رخ داده است.

رویترز گزارش کرده شرکت‌هایی مانند شل، شورون و BP بخشی از عملیات دریایی خود را متوقف کرده‌اند و بازگشت تولید به نتیجه بازرسی تأسیسات بعد از عبور طوفان وابسته است.

اگر تأسیسات آسیب جدی نبینند، این عامل می‌تواند کوتاه‌مدت باشد و با بازگشت تولید، فشار نزولی بیشتری روی نفت ایجاد کند.

اما اگر بازرسی‌ها خسارت قابل توجهی نشان دهند، توقف عرضه ممکن است طولانی‌تر شود و بخشی از اثر کاهش تنش ایران و آمریکا را خنثی کند.

چین دوباره سوخت صادر می‌کند؛ خبر نزولی برای فرآورده‌ها

از سمت آسیا نیز خبر مهمی منتشر شده است.

چین، بزرگ‌ترین واردکننده نفت جهان، پس از توقف کوتاه صادرات فرآورده‌ها در تعطیلات «هفته طلایی»، قرار است صادرات گازوئیل، بنزین و سوخت جت را از سر بگیرد.

براساس گزارش رویترز، برای ماه اکتبر حدود ۳.۷ میلیون تن صادرات این سه فرآورده مجوز گرفته است؛ رقمی که اندکی پایین‌تر از بیش از چهار میلیون تن صادرات سپتامبر است.

ازسرگیری صادرات چین می‌تواند بخشی از کمبود جهانی سوخت‌های پالایشی را جبران کند؛ به‌ویژه بازاری که طی ماه‌های گذشته تحت فشار کمبود گازوئیل قرار گرفته است.

این عامل بیشتر بر قیمت فرآورده‌ها اثر می‌گذارد، اما در نهایت می‌تواند از طریق کاهش حاشیه سود پالایش، تقاضای پالایشگاه‌ها برای نفت خام را نیز تعدیل کند.

آژانس بین‌المللی انرژی هم نفت بیشتری روانه بازار می‌کند

فشار عرضه فقط از چین نمی‌آید.

آژانس بین‌المللی انرژی هفته جاری توافق کرد آزادسازی ذخایر نفتی را که از ماه مارس آغاز شده، سرعت ببخشد و در این فرآیند به گازوئیل اولویت بدهد.

برنامه اصلی شامل آزادسازی ۴۰۰ میلیون بشکه بود و طبق اعلام IEA هنوز حدود ۱۰۰ میلیون بشکه از حجم تعهدشده به بازار نرسیده است.

نکته مهم این است که این ۱۰۰ میلیون بشکه لزوماً یک بسته جدید نیست.

رویترز به نقل از تحلیلگران جی‌پی‌مورگان و مقامات اروپایی گزارش داده که بخش بزرگی از آن در واقع تسریع اجرای همان تعهد قبلی ماه مارس است، نه اضافه شدن ۱۰۰ میلیون بشکه جدید به برنامه.

با این حال سریع‌تر شدن ورود ذخایر به بازار در کوتاه‌مدت می‌تواند مانع رشد شدید قیمت‌ها شود.

چرا نفت با وجود همه این عرضه‌ها هنوز بالای ۱۰۰ دلار است؟

پاسخ را باید در میزان ریسک موجود در بازار جست‌وجو کرد.

اگر بازار فقط براساس عرضه و تقاضای عادی قیمت‌گذاری می‌شد، ازسرگیری صادرات چین و تسریع آزادسازی ذخایر می‌توانست فشار نزولی قدرتمندتری ایجاد کند.

اما همزمان سه ریسک بزرگ پابرجاست: جنگ ایران، ناامنی کشتیرانی در هرمز و تعطیلی بخش بزرگی از تولید خلیج مکزیک.

در واقع بازار نفت در حال حاضر بین افزایش عرضه اضطراری و ریسک کاهش عرضه ژئوپلیتیک و آب‌وهوایی تعادل برقرار می‌کند.

همین وضعیت توضیح می‌دهد چرا برنت یک روز چهار درصد بالا می‌رود و روز بعد بیش از یک درصد پایین می‌آید.

پیش‌بینی قیمت نفت؛ آیا برنت زیر ۱۰۰ دلار می‌رود؟

سناریوی نخست، ادامه کاهش تنش سیاسی است. اگر گفت‌وگوهای ایران و آمریکا پیشرفت کند، ایمنی تنگه هرمز افزایش یابد و تولید خلیج مکزیک نیز سریع برگردد، برنت می‌تواند دوباره محدوده روانی ۱۰۰ دلار را آزمایش کند. این یک سناریو است، نه پیش‌بینی قطعی.

سناریوی دوم، حفظ وضعیت فعلی است؛ یعنی مذاکرات ادامه پیدا کند اما هرمز همچنان پرریسک باشد. در این شرایط احتمالاً نفت در یک دامنه پرنوسان نزدیک سطوح فعلی باقی می‌ماند.

در سناریوی سوم، هرگونه شکست مذاکرات، تشدید حملات به کشتیرانی یا طولانی شدن اختلال تولید آمریکا می‌تواند دوباره پریمیوم ریسک را افزایش دهد و قیمت‌ها را به سمت سقف‌های بالاتر این هفته برگرداند.

فعلاً داده‌های جمعه نشان می‌دهد معامله‌گران احتمال جنگ فوری را کمتر از روز قبل می‌دانند، اما هنوز حاضر نیستند ریسک خاورمیانه را از قیمت نفت حذف کنند.

بازار نفت در انتظار «خبر بعدی» از ایران و آمریکا

در شرایط عادی، معامله‌گران نفت به موجودی ذخایر، تولید اوپک‌پلاس و تقاضای چین توجه می‌کنند؛ اما این هفته سیاست و امنیت مسیر قیمت‌ها را تعیین کرده است.

برنت بعد از رشد چهار درصدی پنجشنبه، امروز به حوالی ۱۰۳ دلار عقب نشست. محرک اصلی کاهش نیز اعلام ترامپ درباره نبود حمله پیش از سوم نوامبر بود. در مقابل، تحریم‌های تازه علیه شبکه حمل نفت ایران، هرمز و اختلال ۱.۲۸ میلیون بشکه‌ای خلیج مکزیک همچنان از بازار حمایت می‌کنند.

بنابراین سقوط امروز بیش از آنکه نشانه پایان بحران نفت باشد، واکنش سریع بازار به کاهش موقت احتمال درگیری نظامی است. اگر پیام‌های سیاسی به توافق عملی و بازگشت امنیت کشتیرانی منتهی شود، فشار نزولی می‌تواند ادامه پیدا کند؛ اما تا زمانی که هرمز و عرضه خاورمیانه در معرض ریسک باشند، نفت ۱۰۰ دلاری همچنان یک بازار بسیار حساس به تیترهای سیاسی باقی خواهد ماند.