واریز سنگین پول گندمکاران؛ ۴۱.۸ همت دیگر پرداخت شد | پرونده مطالبات به خط پایان نزدیک شد
حسن نوروزی، مدیرعامل و عضو هیئتمدیره سازمان هدفمندسازی یارانهها، اعلام کرد روز چهارشنبه ۸ مهرماه ۱۴۰۵ مبلغ ۴۱.۸ همت دیگر از مطالبات گندمکاران به حساب آنان واریز شده است.
بر اساس اعلام رسمی سازمان هدفمندسازی یارانهها، با این پرداخت مجموع مبالغ واریزی به کشاورزان از ابتدای فصل خرید تضمینی گندم تاکنون به ۳۹۰.۲ همت رسیده است. پرداخت جدید شامل گندمکارانی است که محصول خود را تا ششم مهرماه به مراکز خرید تضمینی تحویل دادهاند.
نوروزی تأکید کرده است که پرداخت سایر مطالبات نیز متناسب با تأمین و تخصیص منابع مالی ادامه خواهد داشت؛ بنابراین پرداخت ۴۱.۸ هزار میلیارد تومانی به معنای بسته شدن کامل پرونده نیست، اما دولت بخش بسیار بزرگی از بدهی ایجادشده در فصل خرید امسال را تسویه کرده است.
دولت امسال چقدر گندم از کشاورزان خرید؟
آخرین آمارها نشان میدهد حجم خرید تضمینی گندم در سال ۱۴۰۵ به حدود ۸.۵ میلیون تن رسیده است.
اکبر فتحی، معاون برنامهریزی و اقتصادی وزیر جهاد کشاورزی، پنجم مهرماه اعلام کرده بود دولت تاکنون ۸.۵ میلیون تن گندم بهصورت تضمینی خریداری کرده و مجموع مطالبات کشاورزان از این محل نزدیک به ۴۲۰ همت بوده است. او همچنین وعده داده بود مطالبات باقیمانده تا پایان مهرماه تسویه شود.
در گزارشهای قبلی، ارزش ۸.۵ میلیون تن گندم خریداریشده حدود ۴۱۰ تا ۴۱۵ همت نیز اعلام شده بود. برای نمونه، گزارش صداوسیما در ۱۸ شهریور ارزش خرید تضمینی ۸.۵ میلیون تن گندم را حدود ۴۱۵ هزار میلیارد تومان اعلام کرده است. تفاوت جزئی ارقام منتشرشده میتواند ناشی از زمان ثبت خریدها و بهروزرسانی میزان مطالبات باشد.
با مبنا قرار دادن رقم ۴۱۵ همتی، پس از پرداخت ۳۹۰.۲ همت تنها حدود ۲۵ هزار میلیارد تومان از اصل مطالبات باقی میماند؛ هرچند رقم نهایی تسویه به آخرین خریدهای انجامشده و ثبت نهایی مطالبات بستگی دارد.
جهش بزرگ در پرداخت مطالبات طی چند روز
سرعت پرداخت مطالبات گندمکاران در روزهای اخیر به شکل محسوسی افزایش یافته است.
تنها سه روز قبل از پرداخت جدید، معاون وزیر جهاد کشاورزی گفته بود حدود ۲۷۰ همت به گندمکاران پرداخت شده و پرداخت ۷۰ تا ۷۵ همت دیگر نیز آغاز شده است. او پیشبینی کرده بود مجموع پرداختها با این مرحله به حدود ۳۵۰ همت برسد.
اکنون رقم رسمی سازمان هدفمندسازی یارانهها از رسیدن پرداختیها به ۳۹۰.۲ همت حکایت دارد. این تغییر نشان میدهد طی روزهای پایانی شهریور و ابتدای مهر بخش بزرگی از منابع مورد نیاز برای تسویه بدهی کشاورزان تأمین شده است.
این موضوع برای گندمکاران اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تأخیر چندماهه در پرداخت مطالبات یکی از اصلیترین انتقادهای تولیدکنندگان در سال جاری بوده است.
چرا پرداخت پول گندم در مهرماه اهمیت بیشتری دارد؟
زمان پرداخت مطالبات گندمکاران فقط یک مسئله مالی نیست. مهرماه همزمان با آغاز یا ادامه کشت پاییزه در بسیاری از مناطق کشور است و کشاورزان برای ورود به دوره جدید تولید به نقدینگی نیاز دارند.
تهیه بذر، کود، سم، سوخت، آمادهسازی زمین، اجاره ماشینآلات کشاورزی و پرداخت هزینه نیروی انسانی همگی نیازمند منابع مالی است. به همین دلیل تأخیر در پرداخت پول محصول سال قبل میتواند مستقیماً توان کشاورز برای کشت محصول سال آینده را کاهش دهد.
عطاالله هاشمی، نماینده گندمکاران در شورای قیمتگذاری محصولات اساسی، پیشتر هشدار داده بود کشاورزان مناطق سردسیر از نیمه شهریور وارد فصل کشت میشوند و تأخیر در پرداخت پول گندم میتواند تأمین نهاده و آمادهسازی زمین را با مشکل مواجه کند.
بنابراین تزریق نزدیک به ۴۲ همت نقدینگی در ابتدای مهر، علاوه بر تسویه بدهی قبلی، میتواند بخشی از سرمایه در گردش کشاورزان برای فصل جدید را نیز تأمین کند.
اختلاف ۸.۵ میلیون تنی خرید با میزان تولید چه معنایی دارد؟
یک مسئله مهم دیگر در بازار گندم امسال، فاصله میان حجم تولید اعلامشده و مقدار گندمی است که دولت خریداری کرده است.
بر اساس اعلام معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی، تولید گندم در سال جاری حدود ۱۴.۱ میلیون تن برآورد شده است، در حالی که میزان خرید تضمینی در محدوده ۸.۵ میلیون تن قرار دارد. به این ترتیب حدود ۵.۶ میلیون تن فاصله میان تولید اعلامی و خرید دولتی وجود دارد.
البته این فاصله الزاماً به معنای خروج همه این حجم از شبکه رسمی نیست. بخشی از گندم تولیدی میتواند به مصرف خود کشاورزان، ذخیره بذر، خرید بخش خصوصی یا سایر مصارف اختصاص یافته باشد.
با این حال، میزان گندمی که وارد انبارهای دولتی شده از آن جهت اهمیت دارد که دولت باید برای تأمین نیاز مصرفی کشور و ذخایر راهبردی خود برنامهریزی کند.
پیشتر رئیس بنیاد ملی گندمکاران گفته بود در صورت محدود ماندن خرید دولتی در محدوده ۸.۵ میلیون تن، ممکن است کشور برای تأمین نیاز تا بهار سال آینده به واردات چند میلیون تن گندم نیاز پیدا کند.
وعده دولت برای تسویه کامل پول گندمکاران
بر اساس آخرین وعده وزارت جهاد کشاورزی، قرار است کل مطالبات گندمکاران تا پایان مهرماه ۱۴۰۵ پرداخت شود.
اکبر فتحی گفته است با توصیه رئیس دولت، منابع لازم برای تسویه مطالبات باید تا پایان مهر تأمین شود. البته رقم بدهی باقیمانده در زمان اعلام این وعده بسیار بیشتر بود و پرداختهای چند روز اخیر فاصله دولت تا تسویه کامل را به شکل قابل توجهی کاهش داده است.
سازمان هدفمندسازی یارانهها نیز در اطلاعیه جدید خود تأکید کرده روند پرداخت متوقف نشده و با تخصیص منابع، سایر مطالبات نیز پرداخت خواهد شد.
بنابراین اگر مرحله بعدی منابع بدون وقفه تخصیص پیدا کند، امکان بسته شدن پرونده مطالبات امسال طی هفتههای آینده وجود دارد.
پرداخت ۳۹۰ همت؛ پایان یک انتظار طولانی؟
پرداخت ۴۱.۸ همت جدید خبر مهمی برای کشاورزانی است که ماهها منتظر دریافت کامل پول محصول خود بودهاند. مجموع پرداختهای دولت اکنون به ۳۹۰.۲ هزار میلیارد تومان رسیده و با توجه به ارزش کل گندم خریداریشده، بخش اصلی بدهی تسویه شده است.
با این حال، مهمترین مسئله از این پس تنها پرداخت باقیمانده مطالبات نیست. تجربه امسال دوباره بحث قدیمی فاصله زمانی میان تحویل محصول و دریافت پول را پررنگ کرده است.
قانون خرید تضمینی اساساً با هدف ایجاد اطمینان برای تولیدکننده طراحی شده است؛ اما زمانی که کشاورز ماهها برای دریافت بهای محصول خود منتظر بماند، بخشی از کارکرد حمایتی این سیاست کاهش پیدا میکند. تسریع پرداختها در هفتههای اخیر بخشی از فشار نقدینگی را برطرف کرده، اما چالش اصلی برای سالهای آینده این است که فرآیند تأمین اعتبار همزمان با تحویل محصول انجام شود.
اکنون با واریز ۴۱.۸ هزار میلیارد تومان جدید، پرونده مطالبات گندمکاران بیش از هر زمان دیگری به خط پایان نزدیک شده است. تحقق وعده تسویه کامل تا پایان مهر میتواند علاوه بر کاهش بدهی دولت، نقدینگی مورد نیاز کشاورزان را درست در زمانی تأمین کند که چرخه تازه کشت گندم در بسیاری از استانها آغاز شده است.
