قیمت برنج هاشمی امروز ۱۶ مهر ۱۴۰۵؛ کیسه ۱۰ کیلویی تا ۶.۲ میلیون تومان / ۵ کیلویی‌ها ناجی سبد خانوار شدند؟
بررسی قیمت‌های فعلی نشان می‌دهد نام «هاشمی» به تنهایی برای تعیین نرخ کافی نیست و برند، محل کشت، درصد خلوص، کیفیت فرآوری و وزن بسته‌بندی می‌تواند اختلاف قابل توجهی در قیمت نهایی ایجاد کند.
| نوع برنج | وزن | قیمت بسته | قیمت تقریبی هر کیلو |
|---|---|---|---|
| هاشمی ممتاز طبیعت | ۵ کیلو | ۲,۷۱۵,۰۰۰ تومان | ۵۴۳ هزار تومان |
| هاشمی بوستان خزر تالش | ۱۰ کیلو | ۶,۲۰۰,۰۰۰ تومان | ۶۲۰ هزار تومان |
| طارم هاشمی فریدونکنار سورنا | ۱۰ کیلو | ۵,۷۰۰,۰۰۰ تومان | ۵۷۰ هزار تومان |
| هاشمی گیلان رفتاری | ۵ کیلو | ۲,۶۳۸,۰۰۰ تومان | حدود ۵۲۸ هزار تومان |
این قیمت‌ها با تصویر کلی بازار مهرماه نیز همخوانی دارد. در گزارش قیمت ۱۴ مهر، هاشمی ممتاز بسته به وزن و کیفیت حدود کیلویی ۵۳۰ تا ۵۶۰ هزار تومان و طارم هاشمی ممتاز حدود ۴۹۰ تا ۵۵۰ هزار تومان قیمت‌گذاری شده است. در همان فهرست، نیم‌دانه طارم هاشمی کیلویی ۳۱۰ هزار تومان و صدری دم‌سیاه فوق ممتاز تا ۷۱۰ هزار تومان نرخ داشته است.
کیسه ۱۰ کیلویی برنج هاشمی ۶.۲ میلیون تومان شد
یکی از اعداد شاخص بازار امروز، قیمت ۶ میلیون و ۲۰۰ هزار تومانی هاشمی بوستان خزر تالش در بسته ۱۰ کیلویی است.
این یعنی هر کیلو از این محصول عملاً ۶۲۰ هزار تومان تمام می‌شود؛ قیمتی که حتی از میانگین بسیاری از برنج‌های هاشمی ممتاز موجود در بازار بالاتر است و آن را در رده محصولات گران‌تر قرار می‌دهد.
برای یک خانوار که ماهانه ۱۰ کیلو برنج مصرف کند، تنها خرید یک بسته از این محصول ۶.۲ میلیون تومان هزینه ایجاد می‌کند. اگر مصرف به ۱۵ یا ۲۰ کیلو برسد، هزینه ماهانه برنج می‌تواند به بیش از ۹ تا ۱۲ میلیون تومان برسد.
همین اعداد توضیح می‌دهد چرا تغییر رفتار مصرف‌کنندگان از خرید کیسه‌های بزرگ به بسته‌های کوچک‌تر فقط یک انتخاب سلیقه‌ای نیست و تا حد زیادی به محدودیت نقدینگی خانوار مربوط شده است.
چرا برنج ۵ کیلویی پرفروش‌تر شده است؟
نکته مهم این است که بسته‌بندی کوچک‌تر الزاماً قیمت هر کیلو را کاهش نمی‌دهد.
برای مثال، هاشمی ممتاز طبیعت ۵ کیلویی با قیمت ۲ میلیون و ۷۱۵ هزار تومان، کیلویی ۵۴۳ هزار تومان تمام می‌شود. در برخی بررسی‌های بازار نیز دیده می‌شود که بسته‌های ۵ کیلویی هاشمی یا طارم ممتاز از نظر قیمت هر کیلو حتی کمی گران‌تر از بسته‌های ۱۰، ۵۰ یا ۱۰۰ کیلویی هستند. در فهرست ۱۴ مهر، طارم هاشمی ممتاز ۵ کیلویی کیلویی ۵۵۰ هزار تومان و بسته ۱۰ کیلویی همان گروه حدود ۵۳۰ هزار تومان بوده است.
بنابراین مزیت اصلی بسته ۵ کیلویی کاهش مبلغ پرداختی در لحظه خرید است، نه لزوماً ارزان‌تر شدن قیمت واحد.
یک خانوار ممکن است توان پرداخت ۵ تا ۶ میلیون تومان برای یک کیسه ۱۰ کیلویی را نداشته باشد، اما بتواند حدود ۲.۵ تا ۳ میلیون تومان برای بسته ۵ کیلویی پرداخت کند.
این همان الگویی است که در دوره‌های تورمی در بسیاری از کالاهای مصرفی دیده می‌شود: اندازه بسته کوچک‌تر می‌شود تا مبلغ فاکتور قابل تحمل باقی بماند.
نیم‌دانه هاشمی دوباره به گزینه خانوارها تبدیل شد
افزایش قیمت برنج کامل ممتاز، جذابیت نیم‌دانه و سرلاشه را نیز بالا برده است.
در تازه‌ترین فهرست بازار تهران، نیم‌دانه طارم هاشمی حدود ۳۱۰ هزار تومان برای هر کیلو قیمت دارد. در مقابل، هاشمی ممتاز به ۵۳۰ تا ۵۶۰ هزار تومان و برخی انواع طارم هاشمی کشت دوم به حدود ۵۸۰ هزار تومان رسیده‌اند.
یعنی فاصله نیم‌دانه با هاشمی ممتاز در مواردی به بیش از ۲۰۰ هزار تومان در هر کیلو می‌رسد.
برای یک خرید ۱۰ کیلویی، چنین اختلافی می‌تواند بیش از دو میلیون تومان تفاوت ایجاد کند. به همین دلیل بخشی از خانوارهایی که همچنان خواهان طعم و عطر برنج شمال هستند، به جای تغییر کامل به ارقام ارزان‌تر، نیم‌دانه یا سرلاشه هاشمی را انتخاب می‌کنند.
این تغییر رفتار، بازار را به شکل محسوسی دو قطبی کرده است؛ گروهی همچنان برای هاشمی، طارم و دم‌سیاه ممتاز هزینه می‌کنند و گروه بزرگ‌تری کیفیت را با بودجه محدود خود تطبیق می‌دهد.
چرا برنج در فصل برداشت ارزان نشد؟
به‌طور سنتی انتظار می‌رود همزمان با ورود محصول جدید شمال به بازار، عرضه افزایش پیدا کند و فشار بر قیمت کاهش یابد.
اما در سال ۱۴۰۵ این الگو با افزایش شدید هزینه تولید مواجه شده است.
آمار منتشرشده از هزینه‌های کشاورزی در بهار نشان می‌دهد هزینه شخم یک هکتار زمین آبی با تراکتور نسبت به سال قبل ۶۹.۲ درصد افزایش یافته است. دستمزد روزانه وجین‌کار و تنک‌کار مرد نیز ۵۶.۵ درصد و دستمزد نیروی زن ۴۹.۵ درصد رشد کرده است.
این داده‌ها صرفاً مخصوص شالیزار نیستند، اما تصویر روشنی از افزایش عمومی هزینه نیروی کار و خدمات ماشینی در بخش کشاورزی ارائه می‌کنند.
به این موارد باید هزینه کود، سم، برداشت، خشک‌کنی، شالیکوبی، بسته‌بندی و حمل‌ونقل را نیز اضافه کرد. گزارش‌های مهرماه نیز از گلایه شالیکاران درباره رشد هزینه‌های تولید و فاصله میان قیمت خرید از کشاورز و نرخ خرده‌فروشی خبر می‌دهند.
در نتیجه ورود محصول تازه به تنهایی نتوانسته قیمت را به سطوح سال گذشته برگرداند.
واردات برنج می‌تواند قیمت هاشمی را پایین بیاورد؟
دولت از ۲۴ شهریور ثبت سفارش واردات برنج را دوباره آغاز کرده است. طبق اعلام معاونت توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی، کشور سالانه حدود سه میلیون تن برنج نیاز دارد که نزدیک دو میلیون تن آن از تولید داخلی و باقی از مسیر واردات تامین می‌شود.
افزایش واردات از هند و پاکستان می‌تواند روی بخش اقتصادی بازار فشار کاهشی ایجاد کند، اما اثر آن بر ارقام ممتاز ایرانی مانند هاشمی و طارم محدودتر است.
دلیل آن تفاوت مشتری این دو بخش است. مصرف‌کننده‌ای که برنج هاشمی ممتاز را به دلیل عطر، پخت و منشأ تولید انتخاب می‌کند الزاماً با کاهش قیمت برنج پاکستانی خرید خود را کاملاً تغییر نمی‌دهد.
بنابراین واردات احتمالاً بیش از آنکه قیمت هاشمی ممتاز را به‌طور مستقیم بشکند، می‌تواند تقاضای اجباری برای برنج ایرانی را کاهش دهد و از این مسیر مانع رشد سریع‌تر قیمت‌ها شود.
خطر برنج مخلوط در بازار گران هاشمی
افزایش فاصله قیمت میان هاشمی ممتاز و ارقام اقتصادی یک ریسک دیگر نیز ایجاد می‌کند: افزایش انگیزه برای عرضه محصول مخلوط با عنوان برنج ممتاز.
وقتی هاشمی مرغوب کیلویی بیش از ۵۰۰ یا ۶۰۰ هزار تومان ارزش پیدا می‌کند، مخلوط کردن آن با ارقام ارزان‌تر می‌تواند حاشیه سود قابل توجهی ایجاد کند.
خریدار نیز معمولاً تنها پس از پخت متوجه تفاوت در عطر، قدکشیدن یا یکدست نبودن دانه‌ها می‌شود.
به همین دلیل در بازار فعلی، توجه به منشأ محصول، بسته‌بندی مشخص، تاریخ تولید و اعتبار فروشنده اهمیت بیشتری پیدا کرده است. البته نام تجاری به تنهایی تضمین کیفیت نیست و مقایسه محصول، مشخصات روی بسته و اعتبار فروشگاه همچنان ضروری است.
پیش‌بینی قیمت برنج هاشمی؛ کاهش جدی در راه است؟
داده‌های فعلی بازار نشانه روشنی از ریزش شدید کوتاه‌مدت نشان نمی‌دهند.
از یک طرف عرضه محصول جدید و باز شدن مسیر واردات می‌تواند مانع جهش‌های تند شود. حتی برخی گزارش‌های بازار از عرضه دو تا سه برابر تقاضا و ضعف خرید مصرف‌کنندگان خبر داده‌اند.
از طرف دیگر، هزینه بالای تولید و حمل‌ونقل اجازه نمی‌دهد فروشندگان و تولیدکنندگان به سادگی قیمت‌ها را کاهش دهند.
بنابراین محتمل‌ترین وضعیت در کوتاه‌مدت، نوسان در سطوح بالا همراه با رکود تقاضا است؛ نه جهش بی‌وقفه و نه سقوط سنگین قیمت.
برنج‌های ممتاز هاشمی و طارم نیز احتمالاً بیش از ارقام اقتصادی در برابر کاهش قیمت مقاومت می‌کنند.
برنج هاشمی از سبد خانوار حذف می‌شود؟
قیمت‌های مهرماه پاسخ روشنی به یک تغییر رفتاری می‌دهند. برنج هاشمی هنوز مشتری دارد، اما شکل خرید آن در حال تغییر است.
وقتی یک کیسه ۱۰ کیلویی تا ۶.۲ میلیون تومان قیمت دارد، بسیاری از خانوارها سه راه بیشتر ندارند: خرید بسته کوچک‌تر، رفتن به سمت نیم‌دانه و سرلاشه یا جایگزینی بخشی از مصرف با برنج‌های ارزان‌تر.
بسته‌های ۵ کیلویی در چنین شرایطی به ابزاری برای حفظ مشتری تبدیل شده‌اند. آنها الزاماً برنج را ارزان نمی‌کنند، اما هزینه هر نوبت خرید را از بیش از پنج یا شش میلیون تومان به حدود ۲.۵ تا سه میلیون تومان کاهش می‌دهند.
بازار مهر ۱۴۰۵ در واقع بیش از آنکه فقط داستان «گرانی برنج» باشد، داستان کوچک شدن سبد خرید خانوار است؛ بازاری که هاشمی ممتاز همچنان جایگاه خود را حفظ کرده، اما مصرف‌کننده برای باقی ماندن در آن ناچار شده وزن بسته، درجه کیفی و حتی شکل دانه برنج را با توان مالی خود تطبیق دهد.