نفت به مرز ۱۰۰ دلار رسید؛ هشدار گلدمن ساکس درباره جهش تا ۱۲۰ دلار
بازار نفت دوشنبه دوباره به سمت مرز روانی ۱۰۰ دلار حرکت کرد.
تا ساعت ۰۷:۲۷ به وقت گرینویچ، قراردادهای آتی نفت برنت با یک دلار و ۲۰ سنت معادل ۱.۲۵ درصد افزایش به ۹۷ دلار و ۴۸ سنت برای هر بشکه رسید.
نفت وستتگزاس اینترمدیت آمریکا نیز یک دلار و ۱۴ سنت افزایش یافت و در محدوده ۹۲ دلار و ۶۲ سنت معامله شد.
این حرکت ادامه روند قدرتمند هفته گذشته است. برنت طی هفته قبل ۷.۸ درصد بالا رفت و WTI نیز نزدیک ۱۰ درصد رشد کرد؛ جهشی که مستقیماً با افزایش ریسک اختلال در مسیرهای صادراتی خلیج فارس و بهخصوص تنگه هرمز ارتباط دارد.
چرا قیمت نفت دوباره بالا رفت؟
عامل اصلی این بار نه یک تهدید لفظی، بلکه افزایش خطر برای جریان واقعی نفت در دریا است.
تنشهای دریایی میان نیروهای آمریکا و ایران در روزهای اخیر تشدید شده و هر دو طرف حملاتی علیه شناورها گزارش کردهاند. رویترز گزارش داده آمریکا سه نفتکش ایرانی را هدف قرار داده و ایران نیز از حمله به شناورهای آمریکایی و کشتیهایی که از مسیرهای مورد اعتراض تهران استفاده کردهاند، خبر داده است.
برای بازار انرژی، اینکه کدام طرف چه روایتی درباره عملیات نظامی ارائه میکند اهمیت سیاسی دارد، اما متغیر تعیینکننده برای قیمت نفت چیز دیگری است: آیا نفتکشها میتوانند با امنیت و در حجم معمول از هرمز عبور کنند یا نه؟
دادههای فعلی پاسخ کاملاً آرامشبخشی نمیدهند.
ترافیک هرمز به پایینترین سطح چند ماه اخیر رسید
طبق دادههای شرکت تحلیلی کپلر، متوسط متحرک ۱۰روزه عبور کشتیهای کالایی از تنگه هرمز به حدود ۱۰ فروند در روز رسیده است؛ پایینترین سطح از ماه مه.
روز شنبه فقط دو کشتی کالایی از این آبراه عبور کردند.
دادههای کپلر همچنین نشان میدهد در روزهای اخیر خروج نفتکشهای بسیار بزرگ حامل نفت خام یا VLCC از تنگه عملاً متوقف شده و از چهارشنبه هیچ VLCC حامل نفت خام از مسیر خارج نشده است.
این نکته بسیار مهمتر از نوسان یک یا دو دلاری قیمت در معاملات روزانه است.
اگر عبور کشتیها برای مدت طولانی در چنین سطحی باقی بماند، بازار از مرحله «ترس از اختلال» وارد مرحله کمبود واقعی جریان فیزیکی نفت میشود.
چرا تنگه هرمز برای نفت جهان اینقدر مهم است؟
پیش از تشدید درگیریهای اخیر، حدود یکپنجم عرضه نفت جهان از تنگه هرمز عبور میکرد.
همین حجم بالا باعث میشود حتی کاهش موقت تردد نیز برای بازار جهانی مهم باشد.
کشورهای بزرگ تولیدکننده خلیج فارس از جمله عربستان سعودی، امارات، عراق، کویت، قطر و ایران به درجات مختلف به این مسیر دریایی وابستهاند.
اگر نفتکش نتواند بار را از بنادر منطقه دریافت و خارج کند، افزایش تولید روی کاغذ لزوماً به معنی افزایش عرضه در بازار جهانی نیست.
این دقیقاً همان مشکلی است که اکنون اوپکپلاس نیز با آن روبهروست.
اوپکپلاس دست نگه داشت
هشت کشور کلیدی اوپکپلاس در نشست یکشنبه تصمیم گرفتند سیاست تولید برای اکتبر را بدون تغییر حفظ کنند.
گروه پیشتر بخش مهمی از کاهش داوطلبانه ۱.۶۵ میلیون بشکهای سال ۲۰۲۳ را به بازار بازگردانده بود، اما اکنون پیش از برداشتن گام تازه، باید درباره ظرفیت تولید و سهمیههای سال ۲۰۲۷ به توافق برسد.
نشست بعدی برای چهارم اکتبر برنامهریزی شده است.
تصمیم اوپکپلاس از یک جهت برای بازار نفت صعودی تلقی میشود: در زمانی که خطر اختلال عرضه خاورمیانه بالا رفته، گروه فعلاً سیگنال افزایش سریعتر تولید نداده است.
با این حال مسئله بزرگتر این است که حتی افزایش سهمیه نیز زمانی اثرگذار خواهد بود که نفت تولیدشده بتواند به بازار برسد.
نفت به ۱۲۰ دلار میرسد؟
گلدمن ساکس این سناریو را رد نمیکند.
دان استرویون، رئیس مشترک تحقیقات جهانی کالا در گلدمن ساکس، گفته اگر حملات به کشتیها در خاورمیانه تشدید شود و اختلال کشتیرانی گستردهتر شود، نفت میتواند تا ۱۲۰ دلار برای هر بشکه افزایش پیدا کند.
از قیمت ۹۷.۴۸ دلاری فعلی برنت تا ۱۲۰ دلار حدود ۲۳ درصد فاصله وجود دارد.
این سناریو به معنای پیشبینی قطعی نفت ۱۲۰ دلاری نیست. گلدمن ساکس آن را یک سناریوی ریسک برای شرایطی میداند که اختلالات حملونقل شدیدتر شوند.
نکته جالب این است که همین بانک برای حالت معکوس نیز عدد مشخصی دارد.
اگر صادرات نفت خاورمیانه به شرایط عادی بازگردد، گلدمن ساکس برنت ۸۰ دلاری را محتمل میداند.
به این ترتیب دامنه ۸۰ تا ۱۲۰ دلار نشان میدهد بازار امروز بیش از متغیرهای معمول عرضه و تقاضا، به مسیر تحولات امنیتی وابسته شده است.
سناریوی ۱۲۰ دلاری چه چیزی لازم دارد؟
برای رسیدن نفت به ۱۲۰ دلار، صرفاً ادامه تنش لفظی کافی نیست.
احتمالاً باید دستکم یکی از این اتفاقها رخ دهد: عبور نفتکشها از هرمز باز هم کاهش پیدا کند، تعداد بیشتری کشتی هدف حمله قرار گیرد، شرکتهای کشتیرانی و بیمهگران مسیر را پرریسکتر تشخیص دهند یا صادرات چند تولیدکننده اصلی منطقه برای مدت طولانی محدود بماند.
نشانههای اولیه بعضی از این خطرها دیده میشوند.
شرکت اطلاعات دریایی Marisks تشدید حملات اخیر را یک مرحله مهم از افزایش تنش ارزیابی کرده؛ زیرا مرز میان اهداف نظامی و کشتیرانی تجاری در حال مبهمتر شدن است.
پریانکا ساچدوا از شرکت Phillip Nova نیز هشدار داده اگر ترافیک نفتکشها به شکل معناداری پایین بماند، بازار میتواند با «شوک عرضه بسیار بزرگتری» روبهرو شود.
ANZ: محدودیت صادرات ممکن است تا پایان ۲۰۲۶ ادامه پیدا کند
تحلیل بانک ANZ نیز تصویر کوتاهمدتی ارائه نمیدهد.
تحلیلگران این بانک معتقدند محتملترین مسیر فعلی، ادامه یک رویارویی طولانی همراه با دورههایی از عملیات نظامی کنترلشده است؛ وضعیتی که میتواند بازگشت کامل جریان نفت خاورمیانه را عقب بیندازد.
برآورد ANZ این است که صادرات در باقی سال ۲۰۲۶ محدود بماند و بازگشایی تدریجی جریانها در اواخر سهماهه چهارم آغاز شود.
بازگشت ظرفیت عبوری به شرایط پیش از جنگ نیز ممکن است تا اواخر سهماهه اول یا اوایل سهماهه دوم ۲۰۲۷ طول بکشد.
اگر این برآورد درست باشد، ریسک ژئوپلیتیک نفت یک مسئله چندروزه نخواهد بود.
آیا برنت ۱۰۰ دلار را میشکند؟
از نظر عددی فاصله چندانی باقی نمانده است.
برنت در ۹۷ دلار و ۴۸ سنت قرار دارد و برای رسیدن به ۱۰۰ دلار فقط حدود ۲.۶ درصد رشد دیگر لازم دارد.
در بازاری که هفته گذشته ۷.۸ درصد بالا رفته، چنین حرکتی از نظر دامنه نوسان کاملاً ممکن است.
اما برای تثبیت بالای ۱۰۰ دلار احتمالاً بازار به یک محرک تازه نیاز دارد؛ برای مثال کاهش بیشتر تردد هرمز، حمله دیگری به یک نفتکش بزرگ یا خبر تازهای از محدودتر شدن عرضه.
در مقابل، کاهش تنشها یا افزایش محسوس تردد کشتیها میتواند بخشی از پریمیوم ریسک را سریعاً از قیمت خارج کند.
نفت ۸۰ دلاری هنوز روی میز است
نباید از سناریوی نزولی غافل شد.
قیمت نزدیک ۱۰۰ دلار شامل بخش بزرگی از ریسک سیاسی و امنیتی خاورمیانه است. اگر مسیر صادرات به شکل قابل اتکا باز شود، شرکتهای کشتیرانی دوباره به هرمز برگردند و عرضه فیزیکی افزایش پیدا کند، بخشی از این اضافهقیمت میتواند از بازار حذف شود.
گلدمن ساکس در چنین حالتی برنت حدود ۸۰ دلار را مطرح کرده است.
این یعنی فاصله دو سناریوی اصلی تقریباً ۴۰ دلار برای هر بشکه است؛ دامنهای بسیار بزرگ که میزان عدمقطعیت فعلی بازار را نشان میدهد.
نفت گران فقط مشکل بازار انرژی نیست
ادامه نفت ۹۰ تا ۱۰۰ دلاری پیامدهای گستردهتری دارد.
قیمت گازوئیل و سوخت حملونقل در آمریکا بالا رفته و فشار انرژی بار دیگر به یکی از نگرانیهای تورمی تبدیل شده است. رویترز امروز نیز افزایش قیمت دیزل را یکی از ریسکهای اصلی برای تورم آمریکا پیش از انتشار دادههای جدید CPI معرفی کرده است.
نفت گران میتواند هزینه حملونقل، تولید، کشاورزی و صنایع پتروشیمی را افزایش دهد و در نهایت مسیر سیاست پولی بانکهای مرکزی را تحت تأثیر قرار دهد.
بنابراین اتفاقی که امروز در هرمز رخ میدهد میتواند چند هفته بعد در شاخص تورم آمریکا، اروپا و آسیا ظاهر شود.
سه سطح مهم برای بازار نفت
در کوتاهمدت سه محدوده بیش از همه اهمیت دارند.
۱۰۰ دلار: نزدیکترین مرز روانی برنت و سطحی که شکست آن میتواند موج تازهای از خریدهای سفتهبازانه ایجاد کند.
۱۲۰ دلار: سناریوی پرریسک گلدمن ساکس در صورت تشدید شدید اختلالات کشتیرانی.
۸۰ دلار: سناریوی نزولی در صورت عادی شدن جریان صادرات منطقه.
بنابراین جهت بعدی بازار را نه صرفاً دادههای اقتصادی، بلکه تحولات هرمز تعیین خواهد کرد.
قیمت نفت امروز؛ بازار از «ترس» به سمت «اختلال واقعی» حرکت میکند
مهمترین تفاوت شرایط فعلی با بسیاری از شوکهای ژئوپلیتیک گذشته این است که نگرانی بازار فقط درباره احتمال یک حادثه آینده نیست.
تردد کشتیها واقعاً کاهش یافته است.
میانگین ۱۰روزه عبور کشتیهای کالایی به ۱۰ فروند در روز سقوط کرده، روز شنبه تنها دو شناور عبور کردهاند و خروج نفتکشهای فوقبزرگ نفت خام نیز طی چند روز اخیر متوقف شده است.
همزمان اوپکپلاس افزایش تازهای برای اکتبر اعلام نکرده و بانکهای بزرگ نسبت به طولانی شدن محدودیت صادرات هشدار میدهند.
به همین دلیل برنت ۹۷ دلاری را نمیتوان فقط واکنش هیجانی معاملهگران به اخبار سیاسی دانست. بازار اکنون یک ریسک واقعی در مسیر فیزیکی عرضه را قیمتگذاری میکند. اگر تردد هرمز باز هم کاهش یابد، عبور برنت از ۱۰۰ دلار و حرکت به سمت سطوح بالاتر دور از ذهن نیست؛ اما اگر صادرات منطقه عادی شود، همانطور که گلدمن ساکس هشدار داده، بخش بزرگی از این پریمیوم میتواند تخلیه شود و نفت حتی به محدوده ۸۰ دلار بازگردد.
