قیمت نفت امروز چهارشنبه ۱۱ شهریور ۱۴۰۵؛ برنت به ۹۵ دلار رسید، نفت ۱۰۰ دلاری در راه است؟

بازار جهانی نفت روز چهارشنبه ۲ سپتامبر ۲۰۲۶ برابر با ۱۱ شهریور ۱۴۰۵ به صعود روز قبل ادامه داد.

براساس گزارش رویترز، نفت خام برنت در معاملات ابتدایی ۷۵ سنت معادل ۰.۸ درصد افزایش یافت و به ۹۵ دلار و ۴۰ سنت در هر بشکه رسید. نفت وست‌تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با افزایش ۴۴ سنتی در محدوده ۹۰ دلار و ۶۶ سنت معامله شد.

در به‌روزرسانی بعدی، رشد قیمت‌ها ادامه یافت و برنت به حدود ۹۵.۶۸ دلار و WTI به ۹۰.۸۳ دلار رسید.

این افزایش پس از یک جهش قدرتمند در روز سه‌شنبه رخ می‌دهد. برنت جلسه قبل را با رشد ۴.۶ درصدی در قیمت ۹۴.۶۵ دلار بست و نفت آمریکا نیز با افزایش ۵.۲ درصدی به ۹۰.۲۲ دلار رسید. جهش برنت بزرگ‌ترین رشد روزانه آن از ۲۴ جولای و افزایش WTI نیز بزرگ‌ترین صعود از ۲۳ جولای بود.

چرا قیمت نفت دوباره جهش کرد؟

عامل اصلی رشد نفت این بار نه تصمیم اوپک‌پلاس یا افزایش تقاضای چین، بلکه بازگشت شدید ریسک ژئوپلیتیکی به بازار است.

طبق گزارش رویترز، آمریکا از انجام مجموعه‌ای از حملات هوایی علیه اهدافی در ایران خبر داد و تهران نیز با حملات موشکی و پهپادی به اهداف نظامی آمریکا در منطقه پاسخ داد. این دور جدید درگیری، امید بازار به کاهش سریع تنش میان دو طرف را ضعیف کرده است.

در شرایط عادی، معامله‌گران نفت بیشتر درباره میزان تولید اوپک، ذخایر آمریکا، نرخ بهره و وضعیت اقتصاد جهانی محاسبه می‌کنند؛ اما زمانی که امنیت یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال انرژی جهان با خطر مواجه می‌شود، «حق بیمه ریسک» به سرعت وارد قیمت نفت می‌شود.

به همین دلیل حتی احتمال اختلال بیشتر در صادرات نفت خاورمیانه می‌تواند بدون کاهش واقعی چند میلیون بشکه‌ای عرضه، قیمت‌ها را بالا ببرد.

تنگه هرمز دوباره مهم‌ترین متغیر بازار نفت شد

بخش اصلی نگرانی معامله‌گران به تنگه هرمز مربوط می‌شود.

این آبراه یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های انرژی جهان است. اداره اطلاعات انرژی آمریکا اعلام کرده در نیمه نخست سال ۲۰۲۵ روزانه حدود ۲۰.۹ میلیون بشکه نفت و فرآورده‌های نفتی از هرمز عبور می‌کرد که معادل حدود ۲۰ درصد مصرف جهانی مایعات نفتی و حدود یک‌چهارم تجارت دریایی نفت جهان بود.

اهمیت هرمز از آن جهت است که جایگزین‌های موجود ظرفیت کافی برای انتقال تمام این حجم را ندارند. خطوط لوله عربستان و امارات در مجموع حدود ۴.۷ میلیون بشکه در روز ظرفیت بالقوه برای دور زدن تنگه دارند؛ رقمی بسیار کمتر از حجم تاریخی عبور نفت از هرمز.

بنابراین هر خبری درباره محدودیت تردد کشتی‌ها مستقیماً به قیمت نفت منتقل می‌شود.

فقط ۴ کشتی از هرمز عبور کردند

تازه‌ترین داده‌های تردد کشتی‌ها شدت نگرانی بازار را بهتر نشان می‌دهد.

رویترز به نقل از اطلاعات اولیه شرکت کپلر گزارش داده روز سه‌شنبه تنها چهار کشتی کالایی از تنگه هرمز عبور کردند؛ در حالی که میانگین ۱۰ روزه حدود ۱۳ کشتی در روز بوده است.

این چهار شناور شامل یک نفتکش بسیار بزرگ، یک نفتکش پاناماکس، یک کشتی فله‌بر کامسارمکس و یک نفتکش متوسط بودند. یک کشتی وارد خلیج فارس شد و سه فروند از آن خارج شدند. البته برخی شناورها به دلایل امنیتی سامانه‌های ردیابی خود را خاموش می‌کنند و به همین دلیل آمار واقعی می‌تواند متفاوت باشد.

همین کاهش تردد برای بازار اهمیت زیادی دارد. قیمت نفت فقط به حجم تولید حساس نیست؛ اگر نفت تولید شود اما کشتی‌ها نتوانند با اطمینان آن را از منطقه خارج کنند، بازار عملاً با مشکل عرضه روبه‌رو می‌شود.

حمله به دو ابرنفتکش سعودی، هشدار جدی برای بازار

تنش زمانی شدیدتر شد که دو نفتکش بزرگ حامل نفت عربستان در روز دوشنبه هنگام عبور از تنگه هرمز مورد اصابت پرتابه‌های ناشناس قرار گرفتند.

رویترز گزارش داده نفتکش سعودی Sidr و نفتکش Senegal Prosperity با پرچم لیبریا، در فاصله زمانی کوتاهی در نزدیکی خصب عمان هدف قرار گرفتند. هر یک از این دو کشتی حدود دو میلیون بشکه نفت خام عربستان را حمل می‌کردند.

تلفات جانی گزارش نشد، اما حمله به دو کشتی حامل مجموعاً حدود چهار میلیون بشکه نفت، ریسک بیمه، کرایه حمل و تمایل مالکان کشتی برای عبور از منطقه را افزایش می‌دهد.

این موضوع می‌تواند از خود خسارت فیزیکی به نفتکش‌ها مهم‌تر باشد. اگر شرکت‌های کشتیرانی و بیمه‌گران منطقه را پرریسک ارزیابی کنند، هزینه انتقال هر بشکه نفت افزایش پیدا می‌کند و بخشی از این هزینه به قیمت جهانی انرژی منتقل می‌شود.

بازار دیگر فقط «احتمال جنگ» را قیمت‌گذاری نمی‌کند

پریانکا ساچدوا از شرکت فیلیپ نوا در تحلیل شرایط فعلی بازار گفته است نفت دیگر فقط احتمال شروع درگیری را در قیمت خود منعکس نمی‌کند؛ معامله‌گران اکنون هزینه اقتصادی یک مناقشه طولانی و بدون راه‌حل مشخص را نیز محاسبه می‌کنند.

این تفاوت بسیار مهم است.

در مرحله نخست یک بحران، قیمت نفت ممکن است با انتشار خبر حمله نظامی چند دلار جهش کند و سپس در صورت آرام شدن شرایط سریعاً پایین بیاید. اما اگر بازار به این نتیجه برسد که اختلال در کشتیرانی، صادرات، پالایش و بیمه برای هفته‌ها یا ماه‌ها ادامه خواهد داشت، حق بیمه ریسک می‌تواند ماندگار شود.

تحولات ماه‌های اخیر نیز نشان می‌دهد نفت ظرفیت حرکت بسیار بالاتر را داشته است. اداره اطلاعات انرژی آمریکا می‌گوید برنت در ۲۳ جولای تا ۱۰۵ دلار در هر بشکه صعود کرده بود؛ بنابراین بازگشت به قیمت سه‌رقمی از نظر بازار اتفاقی بی‌سابقه یا دور از دسترس نیست.

کاهش ذخایر نفت آمریکا هم به کمک قیمت‌ها آمد

عامل حمایتی دوم از بازار نفت، کاهش ذخایر آمریکا بوده است.

داده‌های مؤسسه نفت آمریکا نشان می‌دهد ذخایر نفت خام این کشور در هفته منتهی به ۲۸ اوت ۲.۶ میلیون بشکه کاهش یافته است؛ در حالی که بازار انتظار کاهش حدود ۸۰۰ هزار بشکه‌ای را داشت.

ذخایر فرآورده‌های تقطیری شامل گازوئیل و نفت کوره نیز حدود ۲۶۵ هزار بشکه کاهش پیدا کرده است.

کاهش بیشتر از انتظار ذخایر معمولاً سیگنالی مثبت برای قیمت نفت تلقی می‌شود؛ زیرا می‌تواند از تقاضای بالاتر یا محدودتر شدن عرضه موجود در بازار آمریکا حکایت داشته باشد.

البته معامله‌گران منتظر آمار رسمی اداره اطلاعات انرژی آمریکا خواهند بود تا مشخص شود داده‌های API تأیید می‌شود یا خیر.

آیا نفت برنت به ۱۰۰ دلار می‌رسد؟

در کوتاه‌مدت، سناریوی نفت ۱۰۰ دلاری بیش از هر عامل دیگری به تنگه هرمز وابسته است.

اگر حمله به نفتکش‌ها ادامه پیدا کند، تعداد عبور کشتی‌ها کاهش بیشتری داشته باشد یا محدودیت‌های تازه‌ای برای تردد اعمال شود، فاصله برنت با ۱۰۰ دلار بسیار کم است. قیمت فعلی تنها حدود پنج درصد پایین‌تر از این مرز روانی قرار دارد.

از طرف دیگر سابقه جولای نشان داده که بازار در صورت تشدید نگرانی درباره عرضه می‌تواند حتی تا ۱۰۵ دلار حرکت کند.

اما یک عامل مهم جلوی پیش‌بینی قطعی جهش قیمت را می‌گیرد: تقاضای جهانی.

EIA پیش‌تر هشدار داده بود قیمت بالای سوخت، محدودیت عرضه و کاهش مصرف در برخی اقتصادهای آسیایی، تقاضای جهانی نفت را تحت فشار قرار داده است. در واقع نفت گران‌تر پس از مدتی خودش به عاملی برای کاهش تقاضا تبدیل می‌شود.

بنابراین برای تثبیت نفت بالای ۱۰۰ دلار، بازار احتمالاً به چیزی فراتر از تیترهای نظامی نیاز دارد؛ اختلال واقعی و پایدار در عرضه باید ادامه داشته باشد.

هرمز تعیین می‌کند نفت ۱۰۰ دلار می‌شود یا دوباره سقوط می‌کند

بازار نفت در چهارشنبه ۱۱ شهریور وارد مرحله بسیار حساسی شده است. برنت بالای ۹۵ دلار و WTI بالای ۹۰ دلار قرار گرفته‌اند و هر خبر تازه از ایران، آمریکا و تنگه هرمز می‌تواند در چند دقیقه قیمت‌ها را چند دلار جابه‌جا کند.

در سناریوی صعودی، کاهش بیشتر تردد نفتکش‌ها، حملات تازه به کشتی‌ها یا تشدید درگیری نظامی می‌تواند برنت را ابتدا به سمت محدوده ۹۸ دلار و سپس مرز روانی ۱۰۰ دلار هدایت کند.

در سناریوی مقابل، اگر امنیت مسیرهای کشتیرانی بهبود پیدا کند و جریان نفت از هرمز افزایش یابد، بخشی از حق بیمه ریسک می‌تواند به سرعت از قیمت‌ها خارج شود. نمونه آن نیز طی ماه‌های گذشته دیده شده است؛ بازار نفت در این بحران بارها با یک خبر سیاسی یا تغییر وضعیت تردد کشتی‌ها جهش و سقوط‌های چنددرصدی داشته است.

فعلاً اما نشانه غالب بازار «احتیاط همراه با ترس از عرضه» است. حمله به دو نفتکش، تردد بسیار پایین کشتی‌ها و دور تازه درگیری ایران و آمریکا باعث شده معامله‌گران بیش از آمار تولید، چشم به آب‌های تنگه هرمز داشته باشند.

به همین دلیل نفت ۱۰۰ دلاری دیگر یک سناریوی دوردست نیست؛ اما ماندگاری قیمت بالای این سطح فقط زمانی محتمل خواهد بود که اختلال در هرمز از یک شوک خبری به یک مشکل پایدار در جریان واقعی عرضه تبدیل شود.