رکورد تاریخی قیمت دینار عراق؛ دینار ۱۵۳ تومانی باز هم گران میشود؟
قیمت هر دینار عراق پیش از آغاز معاملات امروز چهارشنبه ۱۵۳.۱ تومان اعلام شده است. دینار در معاملات روز گذشته حدود ۳.۳ تومان افزایش قیمت داشت و با این جهش به بالاترین نرخ ثبتشده در سال جاری رسید.
بررسی یک منبع دیگر از بازار آزاد تهران نیز نرخ دینار را صبح امروز در محدوده ۱۵۳ تومان نشان میدهد؛ بنابراین نرخهای منتشرشده از بازار در محدوده بسیار نزدیکی قرار دارند.
مقایسه قیمت فعلی با نرخ ابتدای سال تصویر روشنتری از روند صعودی ارائه میدهد. دینار عراق در ابتدای سال حدود ۱۱۲.۳ تومان معامله میشد. رسیدن قیمت به ۱۵۳.۱ تومان به معنای افزایشی حدود ۴۰.۸ تومان یا ۳۶.۳ درصد از ابتدای سال است.
در یک هفته اخیر نیز قیمت دینار حدود ۱۰.۸ درصد و در یک ماه گذشته حدود ۱۳.۸ درصد افزایش یافته است. نسبت به یک سال قبل، رشد قیمت نزدیک به ۹۴ درصد برآورد میشود.
این اعداد نشان میدهد حرکت اخیر دینار فقط یک نوسان روزانه نیست؛ بلکه بخشی از یک روند صعودی قدرتمند در بازار ارز ایران است.
چرا قیمت دینار عراق رکورد زد؟
در نگاه اول ممکن است افزایش قیمت دینار به معنای تقویت شدید پول عراق تصور شود، اما دادههای بانک مرکزی عراق چنین چیزی را تأیید نمیکند.
بانک مرکزی عراق همچنان نرخ رسمی دلار را در محدوده ۱۳۱۰ دینار برای هر دلار آمریکا اعلام میکند؛ نرخی که طی ماههای گذشته نیز تغییر بنیادی نداشته است.
بنابراین رکوردشکنی دینار در ایران بیش از آنکه نتیجه جهش ارزش دینار عراق در بازارهای جهانی باشد، از کاهش ارزش ریال ایران و افزایش قیمت دلار در بازار داخلی تأثیر میگیرد.
قیمت دلار آزاد صبح چهارشنبه در یکی از منابع رصد بازار حدود ۲۱۴ هزار و ۸۰۰ تومان ثبت شده است.
از آنجا که دینار عراق در عمل نسبت نسبتاً ثابتی با دلار دارد، هر بار که دلار در ایران گران میشود، قیمت ریالی و تومانی دینار نیز استعداد افزایش پیدا میکند.
به زبان ساده، حتی اگر ارزش دینار در بغداد ثابت بماند، تضعیف ریال ایران میتواند قیمت دینار را برای خریدار ایرانی بالا ببرد.
دلار ۲۱۴ هزار تومانی چه اثری بر دینار دارد؟
رابطه دلار و دینار یکی از مهمترین متغیرهایی است که معاملهگران این بازار باید دنبال کنند.
اگر نرخ رسمی ۱۳۱۰ دینار برای یک دلار را مبنا قرار دهیم، ارزش دینار در بازار ایران نیز در بلندمدت نمیتواند کاملاً مستقل از دلار حرکت کند.
با این حال نرخ نقدی دینار در بازار تهران الزاماً از تقسیم ساده قیمت دلار بر ۱۳۱۰ به دست نمیآید. هزینه جابهجایی اسکناس، نقدشوندگی، عرضه و تقاضای محلی، کارمزدها و تفاوت نرخهای بازار آزاد عراق و ایران میتوانند فاصلهای میان این دو ایجاد کنند.
همین مسئله توضیح میدهد چرا نرخ ۱۵۳ تومانی دینار لزوماً دقیقاً با نرخ محاسباتی دلار آزاد مطابقت ندارد.
اما جهت حرکت همچنان تا حد زیادی مشترک است: دلار صعودی معمولاً به معنای دینار گرانتر و دلار نزولی به معنای افزایش احتمال اصلاح قیمت دینار است.
تنشهای سیاسی دوباره بازار ارز را تحت فشار قرار داد
عامل دیگری که نمیتوان از آن چشمپوشی کرد، فضای سیاسی و افزایش ریسک در بازارهای ایران است.
رویترز روز سهشنبه گزارش داد ارزش پول ایران به سطوح کمسابقهای رسیده و نرخ دلار در بازار از مرز دو میلیون ریال عبور کرده است. همزمان رئیس کل بانک مرکزی ایران از آمادگی برای مداخله در بازار و تأمین ارز سخن گفته است.
در روز چهارشنبه نیز تشدید دوباره تنشهای نظامی در منطقه باعث افزایش نااطمینانی در بازارهای مالی شده است. رویترز گزارش داده بالا گرفتن درگیریها ضمن افزایش قیمت نفت، تقاضا برای دلار را در بازار جهانی نیز تقویت کرده است.
برای بازار ایران، چنین اخباری معمولاً اهمیت دوچندان دارد. افزایش ریسک سیاسی میتواند تقاضای احتیاطی برای ارز را بیشتر کند و این تقاضا فقط محدود به دلار نیست؛ یورو، درهم، لیر و دینار عراق نیز ممکن است از موج افزایش نرخ ارز تأثیر بگیرند.
آیا تقاضای سفر عامل گرانی دینار است؟
دینار عراق نسبت به بسیاری از ارزهای بازار ایران یک تفاوت مهم دارد؛ بخش مهمی از تقاضای خرد آن به سفرهای زیارتی و رفتوآمد میان ایران و عراق مربوط است.
در دورههایی مانند اربعین، افزایش تعداد مسافران میتواند تقاضا برای اسکناس دینار را بالا ببرد و باعث ایجاد فاصله میان نرخ نقدی این ارز و نرخ محاسباتی آن شود.
با این حال در مقطع فعلی نمیتوان تمام رشد دینار را به تقاضای مسافرتی نسبت داد. روند قیمت سایر ارزهای بازار نیز صعودی است و رشد همزمان دلار نشان میدهد عامل عمومیتر یعنی کاهش ارزش ریال، نقش پررنگتری در رکورد فعلی دارد.
دادههای تاریخی یکی از منابع بازار نیز نشان میدهد قیمت دینار در هفتههای اخیر بهصورت مرحلهای از محدوده ۱۳۷ تا ۱۴۰ تومان به بالای ۱۵۰ تومان رسیده است؛ یعنی رشد اخیر یک جهش تکروزه نبوده است.
هزار دینار عراق حالا چقدر میارزد؟
با نرخ ۱۵۳.۱ تومان برای هر دینار، هزار دینار عراق حدود ۱۵۳ هزار و ۱۰۰ تومان ارزش دارد.
بنابراین:
۱۰ هزار دینار حدود یک میلیون و ۵۳۱ هزار تومان، ۵۰ هزار دینار حدود ۷ میلیون و ۶۵۵ هزار تومان و ۱۰۰ هزار دینار عراق حدود ۱۵ میلیون و ۳۱۰ هزار تومان ارزش خواهد داشت.
البته نرخ خرید صرافیها معمولاً پایینتر از نرخ فروش است و مسافر هنگام تبدیل اسکناس با اختلاف خرید و فروش نیز مواجه میشود.
این اختلاف برای مبالغ بالا اهمیت بیشتری پیدا میکند و خریداران دینار بهتر است فقط به عدد اسمی روی تابلو توجه نکنند.
پیشبینی قیمت دینار عراق؛ سقف بعدی کجاست؟
در کوتاهمدت سه عامل مسیر دینار عراق را تعیین خواهند کرد: دلار آزاد ایران، وضعیت سیاسی و میزان عرضه اسکناس دینار در بازار.
اگر دلار آزاد بالای محدوده ۲۱۰ هزار تومان باقی بماند و اخبار سیاسی نیز همچنان فضای بازار را ملتهب نگه دارد، احتمال تثبیت دینار بالای ۱۵۰ تومان زیاد خواهد بود. در این سناریو حرکت به سمت محدوده ۱۵۵ تا ۱۶۰ تومان نیز دور از ذهن نیست.
اما اگر بانک مرکزی بتواند از طریق عرضه ارز فشار بازار را کاهش دهد و دلار دوباره به محدودههای پایینتر بازگردد، دینار نیز ظرفیت اصلاح خواهد داشت.
سناریوی نزولی زمانی جدیتر میشود که قیمت دینار دوباره زیر محدوده ۱۵۰ تومان تثبیت شود. در این صورت میتوان انتظار داشت بخشی از رشد سریع هفتههای گذشته تخلیه شود.
در مقابل، عبور پایدار از محدوده ۱۵۵ تومان میتواند پیام ادامه روند صعودی را به بازار بدهد.
دینار ۱۵۳ تومانی بیشتر داستان ریال است تا عراق
مهمترین نکته در تحلیل رکورد جدید دینار همین است: پول عراق در بازار رسمی این کشور جهش مشابهی نداشته است.
بانک مرکزی عراق همچنان دلار را در محدوده ۱۳۱۰ دینار قیمتگذاری میکند، اما دینار برای خریدار ایرانی از ۱۱۲.۳ تومان ابتدای سال به ۱۵۳.۱ تومان رسیده است.
بنابراین رشد بیش از ۳۶ درصدی دینار از ابتدای سال، بیش از هر چیز تصویری دیگر از کاهش قدرت خرید ریال در برابر ارزهای خارجی است.
اگر دلار و ریسکهای سیاسی در سطوح فعلی باقی بمانند، دینار نیز احتمالاً همچنان در محدودههای بالای تاریخی معامله خواهد شد. اما هر عقبنشینی محسوس دلار میتواند سرعت این روند را متوقف کند.
در نتیجه برای پیشبینی قیمت دینار عراق در روزهای آینده بیش از آنکه لازم باشد به اقتصاد بغداد نگاه کنیم، باید تابلو دلار تهران را زیر نظر بگیریم؛ چراکه در شرایط فعلی، کلید اصلی جهت حرکت دینار در بازار ایران همچنان در دست دلار آزاد است.