شوک جنگ به بورس؛ سقوط ۱۴۰ هزار واحدی شاخص در چند دقیقه | بازار از صفهای فروش برمیگردد؟
معاملات امروز در شرایطی شروع شد که بازار از شب قبل با یک شوک جدی سیاسی روبهرو بود.
آمریکا شامگاه سهشنبه حملات تازهای به اهدافی در ایران انجام داد و ایران نیز در ادامه حملاتی را علیه مواضع آمریکا در منطقه انجام داد. رویترز از تبادل حملات تازه ایران و آمریکا و افزایش قابل توجه ریسک ژئوپلیتیک در خاورمیانه خبر داده است؛ اتفاقی که علاوه بر بورس ایران، بازارهای جهانی و قیمت نفت را نیز تحت تأثیر قرار داد.
قیمت نفت نیز در واکنش به این تحولات جهش کرد و برنت در معاملات سهشنبه بیش از چهار درصد بالا رفت؛ نشانهای روشن از افزایش نگرانی سرمایهگذاران نسبت به ادامه درگیری و اختلال در عرضه انرژی.
در بورس تهران، واکنش اولیه کاملاً قابل پیشبینی بود: فروشندگان تلاش کردند قبل از تشدید احتمالی شرایط از بازار خارج شوند.
در دقایق ابتدایی بیش از ۸۲۰ نماد در محدوده منفی معامله شدند و تعداد صفهای فروش از ۵۷۰ نماد عبور کرد. شاخص کل نیز در همان دقایق نخست بیش از ۱۴۰ هزار واحد افت کرد.
گزارش تسنیم نیز تأیید میکند که پس از حدود یک ساعت معامله، شاخص کل همچنان حدود ۱۰۰ هزار واحد منفی بود، نزدیک به ۷۰۰ نماد در محدوده قرمز معامله میشدند و حدود ۳۲۰ سهم صف فروش داشتند.
از سقوط ۱۴۰ هزار واحدی تا افت ۹۱ هزار واحدی؛ چه اتفاقی افتاد؟
مهمترین نکته معاملات امروز این است که بازار در کف اولیه باقی نماند.
تا حدود ساعت ۱۰:۳۰، شاخص کل بخش قابل توجهی از افت خود را پس گرفت و میزان کاهش آن از بیش از ۱۴۰ هزار واحد به حدود ۹۱ هزار واحد رسید.
تعداد نمادهای منفی نیز به ۶۹۶ کاهش یافت و تعداد صفهای فروش از محدوده ۵۷۰ نماد ابتدایی به حدود ۳۴۰ نماد رسید.
این تغییر را باید یک سیگنال مهم دانست؛ زیرا نشان میدهد بخشی از فروشندگان هیجانی در همان نیمساعت نخست تخلیه شدند و خریداران در قیمتهای پایینتر فعال شدند.
سرانه خرید حقیقی نیز از حدود ۶۰ میلیون تومان در ابتدای بازار به نزدیک ۸۱ میلیون تومان افزایش یافت. همزمان بیش از ۱۶۰ نماد توانستند مسیر خود را از منفی به مثبت تغییر دهند، در حالی که فقط ۹ نماد از مثبت به منفی رفتند.
این تغییر جهت به معنای سبز شدن بورس نیست، اما نشان میدهد بازار بعد از شوک اولیه در حال پیدا کردن تعادل تازهای است.
شاخص هموزن هم از کف فاصله گرفت
رفتار شاخص هموزن نیز نکته مهم دیگری در معاملات امروز است.
این شاخص که در ابتدای فشار فروش تا محدوده یک میلیون و ۷۸۲ هزار واحد عقب رفته بود، تا ساعت ۱۰:۳۰ دوباره به حوالی یک میلیون و ۷۹۳ هزار واحد برگشت.
بازگشت هموزن اهمیت زیادی دارد، زیرا برخلاف شاخص کل که بیشتر تحت تأثیر شرکتهای بزرگ است، شاخص هموزن تصویر گستردهتری از وضعیت سهام کوچک و متوسط ارائه میدهد.
بنابراین کاهش شدت افت هموزن نشان میدهد خرید محدود به چند سهم شاخصساز نبوده و بخشی از بازار کوچکتر نیز از کفهای ابتدایی فاصله گرفته است.
با این حال تصویر کلی همچنان منفی است. دادههای زنده بازار نیز از غلبه تعداد نمادهای قرمز بر سبز حکایت دارد.
خروج نزدیک به ۵ همت پول؛ مهمترین هشدار بازار
اگر قرار باشد تنها یک متغیر برای ارزیابی ریسک معاملات امروز انتخاب شود، آن متغیر احتمالاً جریان پول حقیقی است.
تا میانه معاملات حدود ۴.۹۲ هزار میلیارد تومان پول حقیقی از بازار خارج شده است.
این رقم نشان میدهد اگرچه تعدادی از نمادها از صف فروش خارج شدهاند و شاخص بخشی از افت خود را جبران کرده، اما اعتماد سرمایهگذاران خرد هنوز به بازار بازنگشته است.
اتفاقاً همین موضوع از روز گذشته نیز قابل مشاهده بود. بورس سهشنبه با جهش حدود ۱۴۵ هزار واحدی آغاز شد و شاخص تا محدوده ۶.۷ میلیون واحد پیش رفت، اما در نهایت فقط حدود ۳۶ هزار واحد رشد کرد. همزمان بیش از چهار هزار میلیارد تومان پول حقیقی از سهام و صندوقهای سهامی خارج شد.
یعنی بورس حتی قبل از حملات شب گذشته نیز از نظر جریان نقدینگی شکننده شده بود.
شوک سیاسی امروز فقط این احتیاط را تشدید کرد.
ارزش معاملات ۲۶ همتی؛ خریداران کاملاً عقب نکشیدهاند
یکی از معدود نشانههای مثبت معاملات امروز، حجم بالای دادوستد است.
ارزش معاملات تا حدود ساعت ۱۰:۳۰ به ۲۶.۱ همت رسیده که رقم بالایی برای این ساعت از بازار محسوب میشود.
همزمان ارزش سفارشهای فروش به حدود ۱۱.۵ همت رسیده و سفارشهای خرید نزدیک به ۹.۹ همت ثبت شده است.
فاصله دو سمت بازار وجود دارد، اما به اندازهای نیست که بتوان گفت خریداران کاملاً ناپدید شدهاند.
این اتفاق در شرایط بحرانی اهمیت دارد. اگر بازار فقط صف فروش باشد و معاملهای انجام نشود، تخلیه فروشندگان ممکن است چند روز طول بکشد. اما گردش بالای سهام نشان میدهد بخشی از عرضهها در حال جذب شدن است.
بورس روز گذشته نیز رکورد قابل توجهی از نظر ارزش معاملات ثبت کرده بود و ارزش معاملات خرد سهام و صندوقهای سهامی برای دومین بار در تاریخ بازار از ۶۰ همت عبور کرد.
بنابراین بازار از نظر نقدشوندگی هنوز کاملاً قفل نشده است.
بانکها، فلزات و پالایشیها در مرکز معاملات
تا میانه بازار، گروههای بانک، فلزات اساسی و فرآوردههای نفتی بیشترین ارزش معاملات را در اختیار داشتهاند.
از نظر حجم معامله نیز بانکها، خودروییها و فلزات اساسی در صدر قرار گرفتهاند.
این ترکیب اتفاقی نیست.
بانکها به دلیل وزن بالا و نقدشوندگی زیاد معمولاً در روزهای پرنوسان بخش مهمی از گردش نقدینگی بازار را جذب میکنند. فلزات و پالایشیها نیز مستقیماً با نرخ ارز، قیمتهای جهانی و تحولات انرژی ارتباط دارند.
افزایش قیمت نفت در پی تشدید درگیری ایران و آمریکا میتواند از منظر درآمدی برای بخشی از شرکتهای پالایشی سیگنال مثبت باشد، اما در کوتاهمدت ریسک سیستماتیک جنگ آنقدر بالاست که بازار لزوماً به این مزیت بنیادی واکنش مثبت نشان نمیدهد.
به همین دلیل حتی سهام دلاری نیز در روزهای بحرانی ممکن است همراه کلیت بازار تحت فشار فروش قرار بگیرد.
چرا صندوقهای اهرمی پول جذب کردند؟
یکی از رفتارهای قابل توجه امروز ورود پول به برخی صندوقهای اهرمی، انرژی و مختلط است.
این رفتار نشان میدهد بخشی از معاملهگران حرفهای افتهای شدید اولیه را فرصت خرید کوتاهمدت ارزیابی کردهاند.
صندوقهای اهرمی به دلیل ساختار خود در روزهای مثبت میتوانند بازده بیشتری ایجاد کنند اما همین ویژگی در بازار نزولی نیز ریسک زیان را افزایش میدهد.
بنابراین ورود پول به این صندوقها الزاماً به معنای پایان روند نزولی نیست؛ بیشتر نشان میدهد بخشی از سرمایهگذاران ریسکپذیر روی احتمال کاهش تنش یا برگشت بازار شرط بستهاند.
در مقابل، تعداد صنایعی که ورود پول حقیقی دارند بسیار محدود است و بخش اعظم بازار همچنان با خروج نقدینگی مواجه است.
پیشبینی بورس؛ همهچیز به سیاست گره خورده است
تحلیل تکنیکال یا بنیادی در چنین روزی فقط بخشی از معادله را توضیح میدهد.
عامل تعیینکننده معاملات کوتاهمدت، مسیر درگیری ایران و آمریکاست.
اگر در ساعات آینده نشانهای از توقف حملات، کاهش تنش یا بازگشت طرفین به مسیر سیاسی منتشر شود، احتمال کاهش صفهای فروش و برگشت بخشی دیگر از افت شاخص بالا میرود.
اما ادامه حملات یا انتشار خبر از گسترش دامنه جنگ میتواند بار دیگر فروشندگان را فعال کند.
بازارهای جهانی نیز همین رفتار را نشان دادهاند. رویترز گزارش داده تشدید درگیری ایران و آمریکا باعث افت بازارهای سهام جهانی و افزایش شدید قیمت نفت شده است؛ بنابراین ریسک فعلی صرفاً مخصوص بورس تهران نیست.
آیا برگشت امروز بورس واقعی است؟
تا میانه معاملات نمیتوان از تغییر روند صحبت کرد.
کاهش افت شاخص از ۱۴۰ هزار به حدود ۹۱ هزار واحد، کم شدن صفهای فروش و مثبت شدن ۱۶۰ نماد نشانههای امیدوارکنندهای هستند، اما خروج نزدیک به پنج همت پول حقیقی و حضور نزدیک به ۷۰۰ نماد در محدوده منفی هنوز تصویر پرریسکی از بازار ارائه میدهد.
در واقع بورس امروز میان دو نیروی بزرگ گرفتار شده است: ترس سیاسی در سمت فروش و جذاب شدن قیمتها در سمت خرید.
اگر تعداد نمادهایی که از منفی به مثبت تغییر جهت میدهند در ادامه بازار بیشتر شود و ارزش صفهای فروش کاهش پیدا کند، میتوان گفت شوک اولیه در حال تخلیه شدن است.
اما اگر خبر تازهای از تشدید درگیری منتشر شود، تعادل شکننده امروز خیلی سریع میتواند دوباره به سمت فروشندگان متمایل شود.
به همین دلیل مهمترین سیگنال بورس چهارشنبه نه خود عدد شاخص، بلکه رفتار صفهای فروش، جریان پول حقیقی و اخبار سیاسی است.
بازاری که دیروز با ۱۴۵ هزار واحد رشد آغاز کرد و امروز با بیش از ۱۴۰ هزار واحد افت، فقط در فاصله ۲۴ ساعت دو چهره کاملاً متفاوت نشان داده است؛ تصویری که یک پیام روشن برای سهامداران دارد: در شرایط فعلی، سیاست از صورتهای مالی شرکتها قدرتمندتر شده است.