بورس سبز ماند اما ۴.۳ همت پول فرار کرد؛ اختلال هسته معاملات فردا بازار را منفی میکند؟
بورس امروز نمونه روشنی بود از اینکه سبز بودن شاخص کل الزاماً به معنای مثبت بودن حال بازار نیست.
معاملات با تقاضای بسیار قوی آغاز شد. ارزش صفهای خرید در ابتدای بازار به حدود ۲۲ همت رسیده بود و نقشه بازار عمدتاً سبز بود، اما از حوالی ساعت ۹:۳۰ اختلال و کندی سامانه معاملات شرایط را تغییر داد.
نگرانی از ثبت نشدن یا تأخیر سفارشها به سرعت به رفتار معاملهگران منتقل شد و بهویژه کدهای بزرگتر به سمت کاهش موقعیتهای خود حرکت کردند.
نتیجه آن بود که ۳۸۶ سهم از محدوده مثبت به منفی برگشتند و صفهای خرید سنگین صبحگاهی جای خود را به صفهای فروش دادند.
شاخص بورس بالا رفت؛ پس چرا ۷۱ درصد بازار منفی بود؟
شاخص کل بورس در پایان معاملات امروز ۳۵ هزار و ۹۶۸ واحد، معادل ۰.۵۵ درصد افزایش یافت و به سطح ۶ میلیون و ۵۸۳ هزار و ۹۳۲ واحد رسید.
شاخص هموزن نیز ۳۶۷۱ واحد، معادل حدود ۰.۲ درصد، افزایش یافت و روی یک میلیون و ۸۲۵ هزار و ۴۳۹ واحد قرار گرفت.
اما این اعداد تمام واقعیت بازار را نشان نمیدهند.
بخش بزرگی از رشد شاخص کل تحت تأثیر نمادهای بزرگ و شاخصساز بود؛ در حالی که در لایه پایینتر بازار، فشار فروش بسیار شدیدتر بود و حدود ۷۱ درصد نمادها در محدوده منفی قرار گرفتند.
این واگرایی برای سهامدار اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ممکن است فرد شاخص کل را سبز ببیند، اما پرتفوی او تقریباً بهطور کامل منفی باشد.
به همین دلیل برای تحلیل معاملات امروز، وضعیت صفها، جریان پول و قدرت خریدار و فروشنده اطلاعات بهمراتب مهمتری از عدد شاخص کل ارائه میکنند.
خروج ۴.۳ همت پول؛ مهمترین هشدار معاملات امروز
مهمترین عدد بازار امروز شاید نه رشد ۳۵ هزار واحدی شاخص، بلکه خروج پول حقیقی باشد.
حدود ۴ هزار و ۳۵۶ میلیارد تومان پول حقیقی از سهام، حق تقدم و صندوقهای سهامی خارج شد. در همین روز حجم معاملات این بخشها به حدود ۱۷۱.۴ میلیارد سهم و ارزش معاملات به حدود ۵۸ هزار و ۹۱۰ میلیارد تومان رسید.
ارزش بالای معاملات در نگاه نخست میتواند خبر خوبی به نظر برسد، اما زمانی که همراه با خروج بیش از چهار همت پول باشد، تفسیر متفاوتی پیدا میکند.
بخش مهمی از حجم بالای معاملات امروز ناشی از افزایش عرضه و جابهجایی مالکیت در شرایط پرتنش بود، نه صرفاً ورود سرمایه تازه.
به بیان ساده، بازار امروز پرحجم بود؛ اما بخشی از این حجم نتیجه فروش بود.
سرانه فروش ۱۴۱ میلیون؛ فروشندگان چقدر قویتر بودند؟
دادههای سرانه معاملات نیز همین تصویر را تأیید میکنند.
سرانه خرید حقیقی امروز حدود ۸۷.۱ میلیون تومان بود، در حالی که سرانه فروش به ۱۴۱.۶ میلیون تومان رسید.
نسبت قدرت خرید به فروش در نتیجه به حدود ۰.۶۲ رسید؛ یعنی به ازای هر واحد قدرت خرید، تقریباً ۱.۶۲ واحد قدرت فروش در بازار وجود داشت.
برای پیشبینی بورس فردا، همین متغیر یکی از مهمترین شاخصها خواهد بود.
اگر در دقایق ابتدایی چهارشنبه سرانه خرید حقیقی بار دیگر به سرانه فروش نزدیک شود یا از آن عبور کند، میتوان انتظار داشت بخشی از عرضههای هیجانی امروز جذب شود.
اما اگر سرانه فروش همچنان ۱.۵ برابر یا بیشتر از خرید باقی بماند، احتمال تداوم اصلاح و فشار بر نمادهای کوچکتر افزایش پیدا میکند.
اختلال هسته معاملات برطرف شد؛ اما علت چه بود؟
شرکت مدیریت فناوری بورس تهران ابتدا با انتشار اطلاعیهای اعلام کرد اختلال مشاهدهشده در عملکرد سامانههای معاملاتی در دست بررسی واحدهای فنی قرار دارد و از فعالان بازار عذرخواهی کرد.
در اطلاعیه بعدی نیز این شرکت اعلام کرد مشکل بررسی و برطرف شده و سامانههای معاملاتی اکنون به شکل عادی فعالیت میکنند.
اما یک نکته مهم باقی مانده است.
در اطلاعیههای رسمی منتشرشده تا این لحظه، علت فنی مشخص اختلال بهطور عمومی توضیح داده نشده و صرفاً به بررسی و رفع مشکل اشاره شده است. همچنین در این اطلاعیهها توضیحی درباره سازوکار رسیدگی به ادعای احتمالی معاملهگرانی که معتقدند به دلیل اختلال امکان ثبت، ویرایش یا لغو سفارش خود را نداشتهاند، دیده نمیشود.
برای بازار سرمایه، همین خلأ اطلاعاتی اهمیت دارد.
مسئله فقط ۳۰ یا ۴۵ دقیقه کندی یک نرمافزار نیست. معاملهگر باید اطمینان داشته باشد در لحظهای که میخواهد دارایی خود را بخرد یا بفروشد، زیرساخت بازار در دسترس است و همه فعالان از فرصت نسبتاً برابری برای معامله برخوردارند.
امنیت سرمایهگذاری فقط امنیت سیاسی نیست
در ادبیات سرمایهگذاری معمولاً ریسک سیاسی، نرخ ارز، قوانین و ثبات اقتصادی در مرکز توجه قرار دارند؛ اما بورس امروز یادآوری کرد که ریسک زیرساخت نیز میتواند مستقیماً روی قیمت دارایی اثر بگذارد.
اگر معاملهگر نگران باشد در دورههای پرتراکنش امکان خروج یا ورود به موقعیت را از دست بدهد، برای حضور در بازار «صرف ریسک» بالاتری مطالبه خواهد کرد.
نتیجه میتواند کاهش تمایل سرمایهگذار به نگهداری سهام و حرکت نقدینگی به سمت داراییهایی باشد که معامله آنها سادهتر یا از دید فرد قابلاعتمادتر است.
این موضوع برای بازاری که تلاش میکند سرمایههای خرد را جذب و تأمین مالی شرکتها را تقویت کند، مسئله کوچکی نیست.
شفافیت درباره منشأ اختلال نیز بخشی از همین اعتماد است. اعلام اینکه «مشکل رفع شد» مرحله نخست پاسخگویی است؛ اما بازار حرفهای نیاز دارد بداند مشکل از کجا ایجاد شده، احتمال تکرار آن چقدر است و چه اصلاحی برای جلوگیری از تکرار انجام شده است.
بورس هنوز از تورم و دلار عقب مانده است؟
در سوی دیگر ماجرا، بخشی از تحلیلگران همچنان روی ظرفیت بنیادی بازار تأکید دارند.
ارزش دلاری بازار بورس تهران امروز در برخی گزارشهای آماری حدود ۱۰۷ میلیارد دلار برآورد شده است.
همزمان دلار آزاد در کانال ۲۱۱ هزار تومان معامله میشود و تورم سالانه ایران نیز در دادههای تازه به سطوح بسیار بالا رسیده است. این شرایط بهطور بالقوه میتواند درآمد ریالی شرکتهای دلاری، صادراتی و داراییمحور را در صورتهای مالی آینده افزایش دهد.
بنابراین نمیتوان تنها با استناد به فشار فروش یک روزه نتیجه گرفت که ظرفیت صعودی کل بازار از بین رفته است.
بخشی از نمادها پس از رشد نرخ ارز همچنان از منظر ارزش جایگزینی، داراییها یا سودآوری آینده مورد توجه سرمایهگذاران قرار دارند.
اما میان «ارزنده بودن سهم» و «افزایش فوری قیمت سهم» تفاوت وجود دارد.
تا زمانی که ریسک سیاسی، نرخ بهره، اعتماد سرمایهگذار و جریان نقدینگی مساعد نباشند، سهم ارزنده نیز میتواند مدتی پایینتر از ارزش بنیادی معامله شود.
ریسک جنگ برای بورس فردا جدیتر شد
عامل مهم دیگری که چهارشنبه باید زیر نظر باشد، تحولات سیاسی است.
رویترز امروز گزارش داد آمریکا حملات تازهای علیه اهدافی در ایران انجام داده و امیدها به محدود ماندن دور جدید درگیری کاهش یافته است. همزمان دو طرف همچنان پیامهایی درباره امکان توافق و بازگشت به تعهدات قبلی مطرح کردهاند.
این وضعیت دوگانه یعنی بازار فردا ممکن است بیش از معمول به خبرهای شبانه واکنش نشان دهد.
برای بورس تهران، تشدید جنگ معمولاً دو اثر متضاد دارد: افزایش نرخ ارز میتواند از نظر اسمی برای برخی شرکتهای صادراتی جذاب باشد، اما بالا رفتن ریسک سیستماتیک معمولاً اثر فوری و قدرتمندتری دارد و سرمایهگذاران را به سمت نقدشدن سوق میدهد.
بنابراین نمیتوان گفت دلار ۲۱۱ هزار تومانی به خودی خود تضمینکننده رشد بورس است.
پیشبینی بورس فردا ۱۱ شهریور ۱۴۰۵؛ بازار از کجا شروع میکند؟
با توجه به صفهای فروش پایانی، خروج ۴.۳ همت پول حقیقی و برتری محسوس سرانه فروش، شروع محتاطانه و متمایل به منفی برای معاملات چهارشنبه سناریوی محتملتری است.
بخشی از فروشندگان امروز نتوانستهاند یا نخواستهاند از بازار خارج شوند و ممکن است سفارش خود را در پیشگشایش فردا تکرار کنند.
اما ادامه روز بیش از هر چیز به عملکرد سامانه معاملات وابسته است.
اگر هسته معاملات بدون کندی فعالیت کند و بازار اطمینان پیدا کند اختلال برطرف شده، بخشی از فروش هیجانی میتواند فروکش کند. در آن صورت نمادهای بنیادی، دلاری و شرکتهایی که هنوز از رشد نرخ ارز عقب ماندهاند شانس بیشتری برای جذب تقاضا خواهند داشت.
در مقابل، تکرار حتی یک اختلال محدود میتواند اعتماد آسیبدیده امروز را دوباره تحت فشار قرار دهد و صفهای فروش را تقویت کند.
بنابراین برای فردا سه متغیر تعیینکنندهتر از رنگ شاخص خواهند بود: سرانه خرید و فروش حقیقی، خالص ورود یا خروج پول و ارزش صفهای خرید و فروش در نیمساعت نخست.
بورس امروز ثابت کرد که بازار سرمایه فقط به سود شرکتها و نرخ دلار واکنش نشان نمیدهد؛ اعتماد به زیرساخت معاملات نیز بخشی از ارزش بازار است. اگر سرمایهگذار مطمئن نباشد در لحظه حساس امکان معامله دارد، حتی ارزانترین سهم هم الزاماً خریدار پیدا نمیکند.