بورس شنبه برمیگردد؟ ۵.۷ همت پول خارج شد اما ۲۸۹ صف فروش جمع شد
شاخص کل بورس تهران در پایان معاملات چهارشنبه با افت حدود ۷۹ هزار و ۹۶۸ واحدی به سطح ۶ میلیون و ۵۰۳ هزار و ۹۶۲ واحد رسید. شاخص هموزن نیز حدود ۲۶ هزار و ۶۸۶ واحد کاهش یافت و روی یک میلیون و ۷۹۸ هزار واحد ایستاد.
اما فقط نگاه کردن به عدد پایانی، شدت فشار فروش ابتدای بازار را نشان نمیدهد.
در ساعات نخست معاملات، شاخص کل در مقطعی حدود ۱۵۱ هزار واحد افت کرده بود؛ یعنی تقریباً دو برابر کاهش نهایی. در ادامه، تقاضا افزایش یافت و بخشی از صفهای فروش جمع شد. به همین دلیل بازار در پایان جلسه بسیار متعادلتر از آغاز آن بود.
این برگشت درونروزی یکی از اصلیترین دلایلی است که برخی تحلیلگران نسبت به معاملات شنبه بدبین مطلق نیستند.
۲۸۹ صف فروش در طول بازار جمع شد
جزئیات سفارشها حتی تصویر روشنتری ارائه میدهد.
بازار چهارشنبه با حدود ۲۶ همت سفارش فروش در برابر تنها ۸.۲ همت سفارش خرید آغاز شد؛ یعنی در شروع، فشار عرضه بیش از سه برابر تقاضا بود.
اما تا پایان معاملات، ارزش سفارشهای خرید به حدود ۹.۶ همت رسید و سفارشهای فروش به ۸.۵ همت کاهش یافت.
تعداد صفهای فروش نیز از ۵۶۷ نماد به ۲۷۸ نماد کاهش پیدا کرد؛ یعنی ۲۸۹ صف فروش در جریان معاملات جمع شد. همزمان تعداد صفهای خرید از ۶۳ به حدود ۱۹۰ افزایش یافت.
این تغییر بزرگ نشان میدهد در سطوح پایینتر قیمت، خریداران دوباره فعال شدهاند.
با این حال، نباید آن را به معنای پایان قطعی فشار فروش دانست. پس از بستهشدن بازار همچنان ۲۴۳ صف فروش در برابر ۱۸۹ صف خرید بهعنوان سفارشهای باقیمانده ثبت شده بود.
بنابراین بازار نه در وضعیت «وحشت کامل» بسته شد و نه به یک فضای صعودی بدون ابهام برگشت.
۵.۷ همت خروج پول؛ مهمترین هشدار معاملات چهارشنبه
نقطه منفی اصلی بازار، جریان نقدینگی حقیقی بود.
مجموع معاملات سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی حدود ۴۰.۵ همت بود و بیش از ۵ هزار و ۶۹۹ میلیارد تومان پول حقیقی از این بخش خارج شد. سرانه خرید حقیقی حدود ۸۲.۶ میلیون تومان و سرانه فروش حدود ۱۲۰.۴ میلیون تومان بود؛ یعنی فروشندگان حقیقی همچنان قدرت بیشتری داشتند.
اگر فقط سهام و حقتقدم را در نظر بگیریم، ارزش معاملات حدود ۳۳ همت بود و بیش از پنج همت خروج پول ثبت شد. صندوقهای سهامی نیز حدود ۷.۶ همت معامله داشتند و ۶۵۳ میلیارد تومان خروج پول حقیقی تجربه کردند.
این تفکیک اهمیت دارد؛ زیرا رقم «۴۰ همت معاملات بورس» گاهی بهاشتباه بهعنوان ارزش معاملات مستقیم سهام مطرح میشود.
پول از بورس کجا رفت؟
بخش قابل توجهی از پول خارجشده مستقیماً به داراییهای کمریسکتر یا پوششدهنده تورم حرکت کرد.
بورس۲۴ ورود پول حقیقی به صندوقهای درآمد ثابت را حدود ۷.۲ همت ثبت کرده و صندوقهای طلا نیز بیش از دو همت پول جذب کردند. یک منبع دیگر ورود به درآمد ثابت را «بیش از هفت همت» و ورود صندوقهای طلا را حدود ۱.۹۵ همت اعلام کرده است.
این چرخش نقدینگی پیام روشنی دارد:
بخشی از سرمایهگذاران بازار را بهطور کامل ترک نکردهاند، اما ترجیح دادهاند فعلاً ریسک سهام را با درآمد ثابت یا طلا جایگزین کنند.
این رفتار با وضعیت دلار و فضای سیاسی نیز همخوان است. نرخ دلار آزاد جمعه همچنان حدود ۲۲۱ هزار تومان است و طی یک هفته بیش از هفت درصد افزایش داشته است.
دلار ۲۲۱ هزار تومانی برای بورس خوب است یا بد؟
پاسخ یککلمهای ندارد.
از دید بنیادی، افزایش نرخ ارز میتواند ارزش ریالی درآمد شرکتهای صادراتی و داراییمحور را بالا ببرد. فلزات، معدنیها، پتروشیمیها و بخشی از پالایشیها در صورت انتقال نرخ ارز به درآمد شرکت میتوانند از کاهش ارزش ریال منتفع شوند.
همین مسئله باعث شده برخی معاملهگران استدلال کنند ارزش دلاری بسیاری از شرکتها همچنان پایین است و بورس نسبت به بازارهای موازی گران نشده است.
اما دلار صعودی یک روی دیگر هم دارد.
وقتی ارز و طلا طی مدت کوتاهی بازده بالایی میدهند، بخشی از سرمایهای که میتوانست وارد سهام شود به سمت بازارهای نقدشوندهتر و کمابهامتر حرکت میکند. ورود بیش از دو همت پول حقیقی به صندوقهای طلا در چهارشنبه نمونهای از همین رقابت بین بازارهاست.
بنابراین دلار بالا در بلندمدت میتواند محرک سودآوری برخی صنایع باشد، اما در کوتاهمدت الزاماً به معنی ورود پول به بورس نیست.
آیا ارزش معاملات بالای ۳۰ همت یعنی بورس نمیریزد؟
خیر؛ این مهمترین نکتهای است که در تحلیل اولیه نیاز به اصلاح دارد.
ارزش معاملات بالا معمولاً یک نشانه مثبت از نقدشوندگی و حضور فعال معاملهگران است، اما نمیتوان یک مرز ثابت مانند ۳۰ همت تعریف کرد و گفت تا زمانی که معاملات بالاتر از آن است، هر افتی حتماً «اصلاح» است و ریزش بزرگ امکان ندارد.
ارزش معاملات بالا حتی ممکن است هنگام توزیع گسترده سهام از فروشندگان به خریداران نیز شکل بگیرد.
دادههای سازمان بورس نشان میدهد فقط طی سه ماه اخیر ارزش معاملات خرد ۲۱ بار از مرز ۳۰ همت عبور کرده است؛ در حالی که در سالهای قبل عبور از این سطح بسیار نادر بود. همین تغییر نشان میدهد مرز ۳۰ همت در اقتصاد تورمی ایران یک عدد ثابت و تاریخی نیست و باید نسبت به اندازه بازار، تورم و ارزش کل سهام سنجیده شود.
جالبتر اینکه در ۱۸ تیر ۱۳۹۹ نیز ارزش معاملات خرد به ۳۰.۶ همت رسیده بود؛ تنها چند هفته پیش از آنکه بازار وارد بحران مشهور مرداد ۱۳۹۹ شود. بنابراین حجم و ارزش بالا میتواند قدرت بازار را نشان دهد، اما بیمهای در برابر سقوط نیست.
برای تشخیص اصلاح از تغییر روند باید همزمان جریان پول، قدرت خریدار، تعداد صفها، ارزش معاملات، رفتار شاخص هموزن و متغیرهای بنیادی و سیاسی بررسی شوند.
شاخص کل بالا رفت اما سهمهای کوچک عقب ماندند
یکی دیگر از علائم احتیاط، اختلاف عملکرد شاخص کل و هموزن در هفته گذشته است.
شاخص کل طی هفته حدود ۱.۸۵ درصد رشد داشت، اما شاخص هموزن حدود ۰.۱۸ درصد کاهش پیدا کرد.
این اختلاف نشان میدهد رشد هفته گذشته بهطور مساوی میان کل بازار توزیع نشده و وزن نمادهای بزرگ در حفظ شاخص بالا بوده است.
برای همین ممکن است شاخص کل شنبه مثبت شود اما بخش بزرگی از سهمهای کوچک همچنان کمرمق یا منفی بمانند.
معاملهگرانی که فقط به رنگ شاخص کل نگاه میکنند ممکن است تصویری خوشبینانهتر از واقعیت پرتفوی خود ببینند.
پالایشیها یک سیگنال مثبت گرفتهاند
یکی از عوامل حمایتی برای شنبه، کاهش ابهام درباره نحوه نرخگذاری خوراک و فرآوردههای پالایشگاههاست.
گزارشهای تازه بازار نشان میدهند نگرانی درباره اثر این موضوع بر سودآوری پالایشگاهها تا حدی فروکش کرده و به همین دلیل نمادهای پالایشی میتوانند در معاملات شنبه یکی از گروههای مورد توجه باشند.
در کنار پالایشیها، افزایش نرخ ارز میتواند توجه معاملهگران را به فلزیها، معدنیها و برخی شرکتهای صادراتمحور حفظ کند.
اما این به معنی صعود تمام نمادهای دلاری نیست؛ سودآوری واقعی شرکت، هزینه انرژی، حجم تولید و فروش و محدودیت صادرات همچنان تعیینکننده هستند.
آیا ریسک نظامی برای شنبه کاهش یافته است؟
در زمان نگارش این گزارش نمیتوان گفت ریسک نظامی بهطور معنیداری از بین رفته است.
رویترز گزارش کرده تبادل حملات ایران و آمریکا در هفته جاری دوباره شدت گرفته و بزرگترین تبادل آتش دو طرف از ماه ژوئیه رخ داده است. روز جمعه نیز نفت همچنان با حق بیمه ریسک ناشی از همین تنشها در محدوده بالای ۹۵ دلار معامله میشد.
بنابراین شرط «اگر آرامش برقرار باشد» برای سناریوی مثبت شنبه یک شرط واقعی و مهم است، نه چیزی که اکنون بتوان تحقق آن را قطعی دانست.
هر خبر تازه نظامی پیش از بازگشایی بازار میتواند تمام محاسبات تکنیکی چهارشنبه را تحت تأثیر قرار دهد.
پیشبینی بورس شنبه ۱۴ شهریور ۱۴۰۵
در سناریوی پایه، اگر تا صبح شنبه خبر منفی سیاسی یا نظامی تازهای منتشر نشود، رفتار نیمه دوم معاملات چهارشنبه میتواند باعث شروع متعادل با تمایل مثبت شود.
جمعشدن ۲۸۹ صف فروش، بازگشت سفارشهای خرید و کاهش ابهام در گروه پالایشی سه علامت حمایتی هستند.
اما برای اینکه این حرکت به رشد پایدار تبدیل شود، باید خروج پول حقیقی بهطور جدی کاهش پیدا کند. اگر دوباره سه تا پنج همت خروج پول ثبت شود، سبزشدن شاخص کل بهتنهایی نشانه بازگشت روند صعودی نخواهد بود.
در سناریوی منفی، تشدید دوباره ریسک سیاسی میتواند همان الگوی ابتدای چهارشنبه را تکرار کند: افزایش صف فروش، انتقال پول به طلا و درآمد ثابت و فشار بیشتر بر سهمهای کوچک.
سناریوی سوم، که در شرایط فعلی محتملتر به نظر میرسد، بازاری دوگانه و انتخابی است؛ نمادهای بنیادیتر و صنایع منتفع از نرخ ارز تقاضای بهتری داشته باشند، اما سهمهای ضعیف از نظر تولید، فروش و سودآوری همچنان فروشنده داشته باشند.
شنبه چه عددهایی مهمتر از خود شاخص هستند؟
برای تشخیص جهت واقعی بازار، باید در ساعت نخست معاملات به چهار متغیر توجه کرد: تراز پول حقیقی، ارزش سفارشهای خرید و فروش، تعداد صفهای فروش و رفتار شاخص هموزن.
اگر صفهای فروش چهارشنبه دوباره احیا نشوند و پول حقیقی به سمت صفر یا مثبت حرکت کند، میتوان گفت اصلاح دو روز گذشته در حال تخلیه است.
اما اگر شاخص کل سبز باشد و همزمان هموزن منفی، خروج پول ادامهدار و درآمد ثابت دوباره مقصد چند همت نقدینگی باشد، رشد شاخص میتواند بیشتر حاصل حمایت از نمادهای بزرگ باشد تا بازگشت عمومی بازار.
جمعبندی این است که بورس شنبه پتانسیل بازگشت دارد، اما هنوز سیگنال پایان اصلاح صادر نشده است.
ارزش معاملات ۳۳ تا ۴۰ همتی نکته مثبتی است، ولی خروج ۵.۷ همت پول حقیقی و کوچ بیش از هفت همت نقدینگی به درآمد ثابت هشدارهایی هستند که نمیتوان آنها را نادیده گرفت.
اگر ریسک سیاسی کاهش یابد، محتملترین سناریو برای شنبه تعادل با تمایل مثبت است؛ اما این بار برای تأیید صعود، معاملهگران باید چیزی فراتر از سبزشدن شاخص ببینند: بازگشت واقعی پول به سهام.
