عرضه اولیه تابان ۹ شهریور؛ با ۱۷ میلیون تومان چند سهم میرسد؟ / جزئیات «هتابان۶۶» و نکته مهم بازده ۴۰ درصدی
عرضه اولیه تابان از همین حالا به یکی از خبرهای اصلی بازار سرمایه تبدیل شده است. گروه پتروشیمی تابان فردا بهعنوان ششصدوسیوهفتمین شرکت پذیرفتهشده بورس تهران، در گروه محصولات شیمیایی و تابلوی اصلی بازار دوم درج شده و دوشنبه ۹ شهریور ۱۴۰۵ برای نخستین بار سهام خود را به عموم عرضه میکند.
در این عرضه معادل ۱.۵۶۲۵ درصد از کل سهام شرکت به روش ثبت سفارش یا Book Building در اختیار سرمایهگذاران حقیقی و حقوقی قرار میگیرد. زمان دقیق شروع سفارشگیری نیز طبق روال در روز عرضه با پیام ناظر بازار اعلام خواهد شد.
برای عرضه اولیه تابان چقدر پول لازم است؟
قیمت مبنای «تابان» ۱۲۰۷۵ ریال و دامنه سفارش بین ۱۱۳۵۱ تا ۱۲۸۰۰ ریال تعیین شده است. حداکثر تعداد قابل سفارش نیز ۱۳۲۸۰ سهم برای هر کد معاملاتی است.
اگر سرمایهگذار حداکثر سهمیه را در سقف ۱۲۸۰۰ ریالی ثبت کند، ارزش سفارش او حدود:
۱۶ میلیون و ۹۹۸ هزار تومان
خواهد بود؛ یعنی همان رقم تقریبی ۱۷ میلیون تومان که در اطلاعرسانیهای بازار ذکر شده است. در قیمت مبنا نیز ارزش کامل سهمیه حدود ۱۶ میلیون تومان میشود.
اما این به معنی تخصیص حتمی ۱۳۲۸۰ سهم نیست.
با تقسیم تعداد کل سهام عرضهشده بر سقف سهمیه میتوان دید که فقط در صورتی که حدود ۳۵۳ هزار کد یا کمتر مشارکت کنند، امکان تخصیص کامل سقف سهمیه به همه وجود دارد. اگر تعداد متقاضیان بیشتر شود، تعداد سهمی که در نهایت به هر کد میرسد کاهش خواهد یافت.
برای مثال اگر یک میلیون کد به شکل تقریباً مساوی در عرضه مشارکت کنند، متوسط ظرفیت عرضه چیزی در حدود ۴۶۸۷ سهم برای هر نفر خواهد بود؛ البته تخصیص نهایی تابع سفارشها و سازوکار رسمی بورس است.
«هتابان۶۶» چیست و چرا این عرضه اولیه متفاوت است؟
ویژگی مهم عرضه اولیه تابان، اعطای اختیار فروش تبعی به خریداران است.
طبق اطلاعیه منتشرشده، به تعداد سهامی که در عرضه اولیه به هر سرمایهگذار تخصیص داده شود، اختیار فروش تبعی با نماد «هتابان۶۶» در اختیار او قرار میگیرد. قیمت اعمال این اختیار ۱۷۹۲۰ ریال و سررسید آن ۷ شهریور ۱۴۰۶ تعیین شده است.
این عدد اهمیت زیادی دارد.
اگر سهام تابان در سقف عرضه یعنی ۱۲۸۰۰ ریال خریداری شود، قیمت اعمال ۱۷۹۲۰ ریالی دقیقاً ۴۰ درصد بالاتر است.
بنابراین در سادهترین حالت، سرمایهگذاری که شرایط استفاده از اختیار را تا سررسید حفظ کند، یک کف قیمتی قابل توجه در اختیار دارد.
اگر سهم در قیمت مبنای ۱۲۰۷۵ ریال تخصیص پیدا کند، فاصله تا قیمت اعمال حتی به حدود ۴۸ درصد میرسد.
اما اینجا یک نکته بسیار مهم وجود دارد.
آیا عرضه اولیه تابان سود تضمینی ۴۰ درصدی دارد؟
عبارت «سود تضمینی ۴۰ درصدی» میتواند گمراهکننده باشد.
اختیار فروش تبعی در واقع حق فروش سهم در قیمت مشخص در سررسید است؛ یعنی اگر در زمان سررسید شرایط اعمال فراهم باشد و قیمت سهم پایینتر از قیمت اعمال قرار داشته باشد، سرمایهگذار واجد شرایط میتواند از این سازوکار استفاده کند.
این اوراق معاملات ثانویه ندارند. مهمتر اینکه اگر خریدار پیش از سررسید سهام تابان خود را بفروشد، اختیار فروش تبعی متناظر با همان تعداد سهام نیز از اعتبار خارج خواهد شد. بنابراین کسی که بعد از چند هفته یا چند ماه سهام خود را بفروشد، دیگر نمیتواند برای سهام فروختهشده روی کف ۱۷۹۲۰ ریالی حساب کند.
به عبارت دیگر، «هتابان۶۶» بیشتر شبیه یک بیمه یکساله مشروط برای سهام عرضه اولیه است تا تضمین سود کوتاهمدت.
اگر تابان افت کند چه میشود؟
برای عرضهکننده نیز سازوکار تعهد در نظر گرفته شده است.
شرکت سرمایهگذاری اهداف متعهد عرضه است و تأمین سرمایه لوتوس پارسیان بهعنوان متعهد خرید معرفی شده؛ سقف تعهد خرید نیز معادل ۵۰ درصد کل سهام قابل عرضه اعلام شده است. بازارگردانی سهم بعد از عرضه نیز بر عهده صندوق اختصاصی بازارگردانی خبرگان اهداف خواهد بود.
در سازوکار اختیار فروش نیز اگر تسویه تعهدات با تأخیر انجام شود، خسارت روزشمار معادل ۴۰ درصد سالانه پیشبینی شده و اگر تا پنج روز کاری پس از سررسید تسویه انجام نشود، نرخ خسارت طبق اطلاعیه به ۵۰ درصد سالانه میرسد.
وجود این مجموعه حمایتها یکی از نقاط متفاوت عرضه تابان است، اما همچنان ریسکهای عمومی بازار سهام، نقدشوندگی، شرایط اقتصاد و عملکرد واقعی شرکت باقی میمانند.
ارزش کل تابان در قیمت عرضه چقدر میشود؟
از درصد عرضه میتوان تعداد کل سهام شرکت را محاسبه کرد.
وقتی ۴.۶۸۷۵ میلیارد سهم معادل ۱.۵۶۲۵ درصد شرکت است، کل سهام تابان حدود ۳۰۰ میلیارد سهم خواهد بود.
بر این اساس، ارزش بازار شرکت در قیمت مبنای ۱۲۰۷۵ ریال حدود ۳۶۲ هزار میلیارد تومان و در سقف ۱۲۸۰۰ ریال حدود ۳۸۴ هزار میلیارد تومان خواهد شد.
خود مدیرعامل تابان فردا در مراسم معارفه اعلام کرده ارزش روز پرتفوی شرکت حدود ۴۸۰ هزار میلیارد تومان است؛ پرتفویی که پتروشیمی خلیج فارس، زاگرس، پردیس و نفت سپاهان از جمله داراییهای مهم آن هستند.
در ظاهر، ارزش بازار ۳۸۴ همتی در سقف عرضه تقریباً ۲۰ درصد پایینتر از پرتفوی ۴۸۰ همتی اعلامشده قرار میگیرد.
اما برای یک هلدینگ نمیتوان صرفاً با مقایسه این دو عدد نتیجه گرفت سهم «ارزان» است. بدهیها، ارزش شرکتهای غیربورسی، تعهدات مالی، هزینه پروژهها، ساختار مالکیت و NAV واقعی باید در کنار ارزش پرتفوی بررسی شوند.
سود تابان چقدر است؟
مدیرعامل شرکت در مراسم معارفه گفته سود خالص تابان فردا در سال ۱۴۰۴ حدود ۲۱ هزار میلیارد تومان بوده و برای سال ۱۴۰۵ سود خالص حدود ۲۴.۸ هزار میلیارد تومان پیشبینی شده است.
با ارزش بازار حدود ۳۸۴ همت در سقف عرضه، نسبت ساده قیمت به سود بر مبنای پیشبینی ۲۴.۸ همتی حدود ۱۵.۵ واحد میشود.
البته مدیرعامل گفته بخشی از ظرفیت سودآوری هنوز در این پیشبینی لحاظ نشده؛ از جمله سود پتروشیمی مارون به دلیل برگزار نشدن مجمع و حدود ۱۰ همت سود شرکت ملی نفتکش که به گفته او سهم تابان از آن در پیشبینی فعلی منظور نشده است.
برای هلدینگهای سرمایهگذاری با این حال معیار NAV معمولاً در کنار P/E اهمیت بیشتری دارد.
تابان چه شرکتهایی در سبد خود دارد؟
امیدنامه منتشرشده نشان میدهد تابان فردا یک هلدینگ چندلایه در حوزه نفت، گاز، پالایش و پتروشیمی است.
سهامداری در هلدینگ خلیج فارس، پتروشیمی زاگرس و پتروشیمی خارک در کنار داراییهایی مانند پتروپالایش کنگان، پالایش نفت جی، نفت سپاهان، پتروشیمی نخل آسماری و فراسکو عسلویه بخشی از ساختار سرمایهگذاری این مجموعه است.
شرکت همچنین پروژههای توسعهای بزرگی در دست اجرا دارد. برای نمونه واحد HDPE پتروپالایش کنگان با ظرفیت ۳۰۰ هزار تن بیش از ۹۵ درصد پیشرفت گزارش شده و برخی طرحهای یوتیلیتی نیز در مراحل بالای تکمیل قرار دارند.
در مقابل، آخرین شفافسازیها نشان میدهد بعضی زیرمجموعهها در ماههای اخیر با اختلال تأمین خوراک، مشکلات فروش، محدودیت دریانوردی یا تأخیر پروژهها مواجه بودهاند. بنابراین پرتفوی بزرگ تابان در کنار فرصت سودآوری، ریسک عملیاتی نیز دارد.
برنامه افزایش سرمایه ۱۰۰ درصدی تابان
یک خبر مهم دیگر در آستانه عرضه اولیه، برنامه شرکت برای افزایش سرمایه ۱۰۰ درصدی است.
طبق شفافسازی تازه، تابان قصد دارد سرمایه خود را از محل اندوختهها به میزان ۳۰۰ هزار میلیارد ریال افزایش دهد؛ اقدامی که هنوز نیازمند مجوزهای سازمان بورس است. زیرمجموعههای گروه نیز برنامههایی مجموعاً به ارزش ۵۶۰ هزار میلیارد ریال برای افزایش سرمایه و تأمین منابع پروژهها در دست بررسی دارند.
این موضوع برای خریداران عرضه اولیه اهمیت دارد، زیرا میتواند ساختار تعداد سهام و نسبتهای مالی شرکت را در آینده تغییر دهد.
آیا «تابان» واقعاً بزرگترین عرضه اولیه تاریخ بورس است؟
برخی رسانهها از جمله تسنیم، تابان را «بزرگترین عرضه اولیه تاریخ بورس» توصیف کردهاند.
اما این تعبیر نیاز به توضیح دارد.
ارزش کل سهام قابل عرضه تابان در سقف ۱۲۸۰۰ ریال حدود ۶ هزار میلیارد تومان است. در مقابل، در عرضه اولیه شستا در فروردین ۱۳۹۹، هشت میلیارد سهم با قیمت ۸۶۰ تومان عرضه شد که ارزش کل آن حدود ۶۸۸۰ میلیارد تومان بود.
بنابراین اگر معیار صرفاً «ارزش ریالی سهام عرضهشده» باشد، تابان از رکورد تاریخی شستا عبور نمیکند. احتمالاً تعبیر «بزرگترین» بیشتر به ارزش بازار خود شرکت در بدو ورود یا ابعاد هلدینگ مربوط است.
این تفاوت برای جلوگیری از تکرار یک عدد نادرست در گزارشهای بازار اهمیت دارد.
عرضه اولیه تابان بخریم یا نه؟
عرضه اولیه تابان چند ویژگی قابل توجه دارد: پرتفوی بزرگ پتروشیمی و پالایشی، پروژههای توسعهای سنگین، پیشبینی سود ۲۴.۸ همتی، بازارگردان، متعهد خرید و مهمتر از همه اختیار فروش تبعی با قیمت اعمال ۱۷۹۲۰ ریال.
در مقابل، خریدار باید بداند «هتابان۶۶» زمانی ارزش حمایتی کامل خود را حفظ میکند که سهام را تا سررسید و مطابق شرایط اعلامی نگه دارد. همچنین ارزشگذاری یک هلدینگ بزرگ صرفاً با قیمت عرضه یا اندازه پرتفوی قابل قضاوت نیست و عملکرد شرکتهای زیرمجموعه، بدهیها، نرخ ارز، صادرات، قیمت محصولات پتروشیمی و تحقق پروژههای توسعهای در ارزش واقعی سهم نقش دارند.
آنچه فعلاً قطعی است این است که دوشنبه ۹ شهریور، هر کد میتواند حداکثر ۱۳۲۸۰ سهم «تابان» سفارش دهد و برای سفارش در سقف حدود ۱۷ میلیون تومان نیاز خواهد داشت. اما با توجه به حجم بالای عرضه و احتمال مشارکت گسترده، مبلغ واقعی موردنیاز پس از تخصیص میتواند بسیار کمتر از این رقم باشد.
عرضه اولیه «تابان» فقط به دلیل اندازه شرکت مهم نیست؛ وجود اختیار فروش تبعی یکساله با قیمت اعمال ۱۷۹۲ تومان، این عرضه را به یکی از متفاوتترین عرضههای بورس در سال ۱۴۰۵ تبدیل کرده است.