پیش بینی بورس بعد از تعطیلات؛ فقط ۴.۶ درصد تا شاخص ۶ میلیونی / رکورد معاملات واقعاً چقدر بزرگ بود؟
آخرین جلسه معاملاتی بورس پیش از تعطیلات سهروزه با برتری محسوس تقاضا تمام شد. شاخص کل با رشد ۱.۴۶ درصدی در ارتفاع ۵ میلیون و ۷۳۶ هزار و ۵۱۱ واحد قرار گرفت و شاخص هموزن با افزایش ۱۷ هزار و ۷۴۷ واحدی به یک میلیون و ۶۰۴ هزار و ۹۲۳ واحد رسید.
در همین روز ۶۱۳ نماد در محدوده مثبت و ۲۱۵ نماد در محدوده منفی بسته شدند. ۳۵۰ نماد صف خرید داشتند و تنها ۳۸ نماد با صف فروش به کار خود پایان دادند؛ آماری که نشان میدهد رشد بازار صرفاً به چند شرکت بزرگ شاخصساز محدود نبوده است.
از منظر صنایع نیز تصویر نسبتاً فراگیری ثبت شد. شاخص ۳۳ صنعت افزایش یافت و میانگین رشد صنایع حدود ۱.۲۷ درصد بود؛ در مقابل تنها چهار صنعت کاهش داشتند. شاخص ۱۷ صنعت نیز در پایان معاملات در بالاترین سطح تاریخی خود قرار گرفت.
این ترکیب یکی از نقاط قوت موج اخیر است؛ زیرا هرچه تعداد صنایع همراه با شاخص بیشتر باشد، احتمال اینکه صعود فقط محصول چند سهم بزرگ باشد کمتر میشود.
۱.۸ همت پول حقیقی وارد بورس شد
یکی دیگر از اعداد مهم سهشنبه، ورود سرمایه حقیقی بود. خالص ورود پول حقیقی حدود یک هزار و ۷۸۹ میلیارد تومان ثبت شد. ارزش معاملات سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی نیز به حدود ۳۳ هزار و ۷۹۷ میلیارد تومان رسید.
اما زیر سطح این آمار یک هشدار کوچک نیز وجود دارد. متوسط سرانه فروش حقیقیها حدود ۹۹.۱ میلیون تومان و سرانه خرید حدود ۸۸.۴ میلیون تومان بود. در نتیجه قدرت خرید حقیقی منفی ۱.۱۲ گزارش شد. یعنی با وجود ورود خالص پول، سفارش فروش هر فروشنده بهطور متوسط بزرگتر از سفارش خرید هر خریدار بوده است.
این وضعیت لزوماً علامت برگشت بازار نیست، اما نشان میدهد در حوالی سقف تاریخی، بخشی از سهامداران همزمان با ورود خریداران جدید در حال شناسایی سود هستند.
بورس فقط ۴.۶ درصد تا ۶ میلیون فاصله دارد
برای رسیدن شاخص از ۵ میلیون و ۷۳۶ هزار و ۵۱۱ واحد به ۶ میلیون، حدود ۲۶۳ هزار و ۴۸۹ واحد رشد دیگر نیاز است؛ یعنی تقریباً ۴.۶ درصد.
بنابراین از نظر عددی، لمس ۶ میلیون چندان دور نیست. اگر بازار چند جلسه متوالی رشدهای یک تا دو درصدی مشابه روزهای اخیر ثبت کند، رسیدن به این سطح کاملاً امکانپذیر است.
اما همان نکتهای که فاطمه اکبری، کارشناس بازار سرمایه، بر آن تأکید کرده اهمیت بیشتری دارد: رسیدن به ۶ میلیون با تثبیت بالای ۶ میلیون یکی نیست. او ادامه ورود نقدینگی، ارزش معاملات بالا و رشد سود شرکتها را از شروط حفظ روند دانسته است.
سطوح رُند مانند ۶ میلیون معمولاً علاوه بر نقش روانی، محل افزایش عرضه نیز هستند؛ زیرا بخشی از معاملهگران کوتاهمدت آنها را نقطهای برای ذخیره سود میبینند.
P/E بازار ۶.۵ است؛ آیا بورس هنوز ارزان است؟
اکبری نسبت قیمت به درآمد بازار، P/E، را در محدوده ۶.۵ مرتبه اعلام کرده و آن را در مقایسه با برخی دورههای رونق بورس سطح بسیار بالایی نمیداند.
این استدلال تا حدی با سابقه تاریخی بازار همخوانی دارد. برای مثال در مرداد ۱۴۰۴ P/E کل بازار حتی تا حدود ۵.۴ واحد پایین آمده بود، درحالیکه در دورههای رونق قبلی ارقام بسیار بالاتری ثبت شده بود؛ P/E بورس در مقاطعی از سال ۱۳۹۹ به حدود ۱۳.۵ مرتبه نیز رسیده بود.
بااینحال، درباره عدد دقیق امروز باید احتیاط کرد. یک تحلیل منتشرشده در ابتدای مرداد ۱۴۰۵ P/E بازار را پس از انتشار گزارشهای سهماهه حدود ۵.۸ واحد برآورد کرده بود؛ شاخص کل از آن زمان رشد محسوسی داشته و در صورت ثابت بودن سودها، طبیعی است نسبت P/E دوباره بالا آمده باشد. بنابراین عدد ۶.۵ را بهتر است یک برآورد جاری بازار دانست، نه عددی تغییرناپذیر.
مهمتر اینکه P/E پایین به تنهایی اثبات نمیکند سهام ارزان است. نرخ سود بدون ریسک، کیفیت سود شرکت، نرخ ارز، قیمت انرژی، محدودیتهای تولید و ریسک سیاسی در کنار P/E معنا پیدا میکنند.
رکورد ۶۶ همتی بورس؛ یک اصلاح آماری مهم
یکی از بحثبرانگیزترین اتفاقات هفته، ارزش معاملات یکشنبه ۱۸ مرداد بود.
برخی آمارهای مبتنی بر داده مدیریت نظارت بر بورسها، ارزش معاملات بازار خرد و TAL شامل سهام و صندوقهای سهامی را ۶۶ هزار و ۴۴۳ میلیارد تومان اعلام کردهاند. در مقابل، محاسبه رایج دیگری که سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی را در نظر میگیرد، رقم ۶۵ هزار و ۵۰۴ میلیارد تومان را ثبت کرده است.
بنابراین عبارت «حدود ۶۶ همت» صحیح است، اما اختلاف جزئی اعداد از تفاوت تعریف و اجزای مورد محاسبه ناشی میشود.
نکته مهمتر این بود که رکورد ریالی ارزش معاملات در فضایی کاملاً یکدست مثبت اتفاق نیفتاد. همان روز ۵۴ درصد نمادها منفی بودند و حدود ۶.۸ همت پول حقیقی از بازار خارج شد.
یعنی ۶۶ همت معامله فقط نشانه هجوم خریداران نبود؛ بخشی از آن محصول تقابل بسیار سنگین خریدار و فروشنده در سقفهای تاریخی بود.
چرا رکورد امروز با سال ۱۳۹۹ قابل مقایسه نیست؟
از نظر ریالی، معاملات مرداد ۱۴۰۵ رکورد بزرگی ثبت کردهاند؛ اما وقتی تورم و جهش نرخ ارز وارد محاسبه شود، تصویر تغییر میکند.
رکورد معروف ارزش معاملات خرد در ۱۸ تیر ۱۳۹۹ حدود ۳۰.۶ هزار میلیارد تومان بود. با دلار حدود ۲۲ هزار تومانی آن زمان، ارزش دلاری این معاملات تقریباً ۱.۳۸ میلیارد دلار برآورد میشود.
در مقابل، ۶۵ تا ۶۶ همت معاملات ۱۸ مرداد ۱۴۰۵ با دلار حدود ۱۸۵ تا ۱۸۷ هزار تومان، ارزشی نزدیک ۳۵۳ تا ۳۵۷ میلیون دلار دارد؛ یعنی تقریباً یکچهارم مقیاس دلاری رکوردهای سال ۱۳۹۹.
حتی یک بررسی تاریخی اقتصادنیوز نشان میدهد رکورد دلاری معاملات روزانه در سال ۱۳۹۹ در مقطعی به حدود ۱.۴۵ میلیارد دلار رسیده بود و ارزش دلاری کل بازار نیز در اوج آن دوره حدود ۴۳۳ میلیارد دلار بود.
پس تیتر «بورس رکورد سال ۹۹ را شکست» فقط در مقیاس ریالی درست است؛ از نظر قدرت خرید دلاری پول در گردش، بازار هنوز فاصله زیادی دارد.
آیا بورس دوباره شبیه سال ۱۳۹۹ شده است؟
شباهتهایی وجود دارد: رشد سریع شاخص، صفهای خرید گسترده، توجه دوباره سرمایهگذاران خرد و افزایش محسوس ارزش معاملات.
اما تفاوتها کم نیستند.
اول اینکه ارزشگذاری بازار امروز در سطوح P/E بسیار پایینتری از اوج حبابی سال ۱۳۹۹ قرار دارد. دوم اینکه ارزش دلاری معاملات هنوز حدود یکچهارم اوج آن مقطع است. سوم اینکه شرایط نرخ بهره، ساختار سودآوری شرکتها و ریسک سیاسی سال ۱۴۰۵ با سال ۱۳۹۹ کاملاً متفاوت است.
بنابراین صرف عبور شاخص از سقف تاریخی یا ثبت رکورد ریالی معاملات برای صدور حکم «تکرار حباب ۱۳۹۹» کافی نیست.
در سوی مقابل، همین تفاوتها تضمین نمیکنند بورس نمیتواند اصلاح کند. بازار حتی در یک روند صعودی بنیادی نیز پس از چند هفته رشد سریع میتواند با موج شناسایی سود مواجه شود.
دلار و طلا هنوز رقیب بورس هستند
در مصاحبه اکبری، دلار نزدیک ۱۸۷ هزار تومان و طلای ۱۸ عیار بالاتر از ۱۹ میلیون تومان بهعنوان دو رقیب مهم بازار سهام مطرح شدهاند.
این رقابت برای ادامه مسیر بورس مهم است. اگر قیمت دلار و طلا بهدلیل افزایش ریسک سیاسی ناگهان جهش کند، بخشی از نقدینگی میتواند دوباره به سمت بازارهای نقدشوندهتر ارز و طلا حرکت کند.
اما افزایش ملایم نرخ ارز برای بسیاری از شرکتهای صادراتی بورس میتواند اثر متفاوتی داشته باشد؛ زیرا درآمد ریالی آنها با نرخهای بالاتر تسعیر میشود. بنابراین رابطه دلار و بورس همیشه به شکل «یکی بالا، دیگری پایین» نیست.
متغیر تعیینکنندهتر، نوع حرکت دلار است: رشد ناشی از یک روند اقتصادی قابل پیشبینی با جهش ناشی از شوک سیاسی اثر یکسانی بر بازار سهام ندارد.
پیشبینی بورس شنبه ۲۴ مرداد؛ سه سناریو پیش روی بازار
سناریوی نخست، ادامه صعود به سمت ۶ میلیون است. اگر پول حقیقی پس از تعطیلات بازگردد، ارزش معاملات بالاتر از محدوده ۳۰ همت باقی بماند و خبر منفی سیاسی تازهای وارد بازار نشود، شاخص میتواند مرحله بعدی حرکت خود را به سمت ۵.۸ و سپس ۶ میلیون واحد آغاز کند. آمار روز ۲۰ مرداد از جمله ۷۴ درصد نماد مثبت و ورود ۱.۸ همت پول، هنوز به نفع این سناریوست.
سناریوی دوم، استراحت و نوسان است. رشد سریع چند هفته اخیر و حضور شاخص در سقف تاریخی، انگیزه شناسایی سود را بالا برده است. تجربه ۱۸ مرداد نیز نشان داد بازار میتواند همزمان با معاملات بسیار سنگین با خروج بزرگ پول حقیقی مواجه شود.
سناریوی سوم، اصلاح جدیتر است. افزایش ریسک سیاسی، رشد نرخ سود یا بازگشت فشار سیاستگذاری بر صنایع میتواند پول کوتاهمدت را از بورس خارج کند. این همان مجموعه ریسکهایی است که اکبری نیز برای مسیر شاخص مطرح کرده است.
شاخص ۷ میلیون واحدی فعلاً یک سناریوی خوشبینانه است
محدودههای ۷.۱ تا ۷.۳ میلیون واحد در برخی تحلیلها بهعنوان هدف بعدی بازار در سناریوی خوشبینانه مطرح شدهاند. یک تحلیل جداگانه نیز این محدوده را در شرایط کنترل ریسکهای سیاسی و اقتصادی حدود ۲۵ درصد بالاتر از سطوح وقت بازار دانسته است.
اما هنوز یک مانع مهم قبل از آن وجود دارد: شاخص ابتدا باید ۶ میلیون را بشکند و مهمتر از آن، بالای این سطح تثبیت شود.
در نتیجه، بورس در آستانه معاملات شنبه ۲۴ مرداد هنوز نشانههای قدرتمندی از تقاضا دارد؛ ۳۳ صنعت صعودی، ۱۷ صنعت در سقف تاریخی، حدود ۱.۸ همت ورود پول حقیقی و ارزش معاملات بیش از ۳۳ همت همگی به نفع خریداران هستند.
اما بازار همزمان وارد منطقهای شده که خطای خرید هیجانی بیشتر میشود. فاصله ۴.۶ درصدی تا ۶ میلیون میتواند شاخص را به این هدف نزدیک کند، ولی رکورد معاملات ۱۸ مرداد نشان داد در سقفها فروشندگان هم بیکار نیستند.
شش میلیون واحد اکنون هدفی دستیافتنی است، اما آزمون واقعی بورس نه لمس این عدد، بلکه ماندن بالای آن با جریان نقدینگی پایدار و سودآوری واقعی شرکتهاست.
