وعده جدید پزشکیان درباره کالابرگ؛ رقم آن از همین ماه افزایش مییابد
مسعود پزشکیان روز سهشنبه هفتم مهر ۱۴۰۵ در نشست شهرداران کلانشهرها و مراکز استانها که همزمان با روز آتشنشانی و ایمنی برگزار شد، بخش قابلتوجهی از سخنان خود را به اقتصاد، انرژی، معیشت خانوارها و نقش مدیریت شهری اختصاص داد.
مهمترین بخش اقتصادی سخنان رئیسجمهور به موضوع کالابرگ و درآمدهای حاصل از مدیریت مصرف مربوط بود. پزشکیان اعلام کرد ۶ میلیارد دلار درآمد ناشی از مدیریت مصرف و صرفهجویی و همچنین منابع حاصل از افزایش قیمت بنزین آزاد، بهطور کامل در اختیار مردم قرار خواهد گرفت. او همچنین گفت رقم کالابرگ «از همین ماه» افزایش پیدا میکند.
این وعده میتواند یکی از مهمترین تغییرات سیاست حمایتی دولت در آغاز نیمه دوم سال باشد؛ هرچند در گزارش رسمی این نشست، هنوز عدد مشخصی برای افزایش اعتبار کالابرگ، گروههای دقیق مشمول یا جدول زمانبندی پرداخت اعلام نشده است.
کالابرگ از همین ماه چقدر افزایش پیدا میکند؟
پزشکیان صراحتاً از افزایش رقم کالابرگ از همین ماه سخن گفت، اما در متن رسمی منتشرشده از سوی ریاستجمهوری میزان این افزایش مشخص نشده است. بنابراین در شرایط فعلی نمیتوان عدد تازهای را بهعنوان مبلغ قطعی کالابرگ مهرماه اعلام کرد.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر میشود که قدرت خرید خانوارها تحت تأثیر رشد هزینههای خوراک، مسکن، حملونقل و سایر کالاهای ضروری قرار دارد. افزایش اعتبار کالابرگ در صورت اجراییشدن میتواند بخشی از سیاست دولت برای انتقال مستقیمتر منابع حمایتی به خانوارها باشد.
با این حال، اثربخشی این سیاست صرفاً به رقم اسمی اعتبار وابسته نیست. تغییر قیمت کالاهای اساسی نیز تعیین میکند که اعتبار جدید چه میزان از سبد خرید خانوار را پوشش خواهد داد.
به همین دلیل پس از اعلام رئیسجمهور، دو پرسش اصلی باقی میماند: اعتبار هر خانوار دقیقاً چقدر افزایش خواهد یافت و این افزایش شامل چه گروههایی خواهد شد؟
درآمد افزایش قیمت بنزین آزاد به کجا میرود؟
بخش دیگری از صحبتهای پزشکیان مربوط به بنزین بود. رئیسجمهور اعلام کرد درآمد حاصل از افزایش قیمت بنزین آزاد «بهطور کامل» به مردم پرداخت خواهد شد. در گزارش رسمی نشست جزئیات بیشتری درباره سازوکار این پرداخت، رقم افزایش قیمت یا زمان دقیق اجرای مراحل بعدی ارائه نشده است.
از منظر اقتصادی، نحوه بازتوزیع درآمد حاصل از اصلاح قیمت انرژی اهمیت زیادی دارد. اگر منابع حاصل مستقیماً در قالب کالابرگ یا حمایت نقدی منتقل شود، دولت تلاش خواهد کرد بخشی از اثر افزایش هزینه انرژی را برای خانوارها جبران کند.
اما نتیجه نهایی این سیاست به چند عامل بستگی خواهد داشت؛ از جمله میزان افزایش قیمت سوخت، تعداد خانوارهای مشمول، روش توزیع منابع و اثر ثانویه تغییر قیمت انرژی بر حملونقل و سایر کالاها.
بنابراین تا زمان انتشار جزئیات اجرایی، صحبت رئیسجمهور را باید اعلام جهتگیری دولت دانست و نه اعلام کامل سازوکار پرداخت.
رقم ۶ میلیارد دلاری از کجا میآید؟
پزشکیان در این نشست گفت ۶ میلیارد دلار درآمد ناشی از مدیریت مصرف و صرفهجویی به مردم اختصاص پیدا خواهد کرد. او مدیریت مصرف انرژی را یکی از محورهای اصلی سیاست دولت دانست و از مدیران و شهرداران خواست صرفهجویی را از مجموعههای خود آغاز کنند.
رئیسجمهور همچنین اقداماتی مانند گازسوز کردن خودروها و اجرای «سهشنبههای بدون خودرو» را در زمره راههای کاهش مصرف عنوان کرد و گفت کاهش مصرف میتواند بخشی از کسری برق و گاز مورد نیاز بخش تولید را جبران کند.
در متن رسمی نشست، جزئیات محاسباتی رقم ۶ میلیارد دلار ارائه نشده است. به همین دلیل برای ارزیابی دقیق آثار بودجهای این طرح باید منتظر اطلاعات تکمیلی دولت درباره مبنای محاسبه، دوره زمانی تحقق منابع و شیوه تبدیل آن به حمایت خانوار بود.
کسری برق و گاز؛ اولویت اقتصادی دولت
یکی دیگر از محورهای اصلی سخنان پزشکیان، بحران انرژی بود.
او تأمین برق و گاز و کاهش مشکلات انرژی را از اولویتهای مدیران کشور معرفی کرد و گفت سیاستها باید بهگونهای باشد که چرخه تولید متوقف نشود و تولیدکنندگان و صنعتگران با اختلال کمتری روبهرو شوند. رئیسجمهور در همین زمینه برای شهرداریها نیز در مدیریت مصرف و حمایت از بخش خصوصی نقش قائل شد.
این بخش از سخنان او از آن جهت اهمیت دارد که محدودیت انرژی در سال جاری بر بخشهایی از صنعت، از جمله فولاد، سیمان و سایر صنایع انرژیبر فشار وارد کرده است.
اگر مدیریت مصرف بتواند بخشی از برق و گاز را به سمت صنعت منتقل کند، از نگاه دولت امکان کاهش اختلال تولید فراهم میشود. اما میزان عملیشدن این هدف به سرمایهگذاری در زیرساخت، تولید انرژی و رفتار مصرفی خانوارها و دستگاههای دولتی وابسته خواهد بود.
نسخه پزشکیان برای شهرها؛ توسعه متناسب با آب و انرژی
پزشکیان در بخش دیگری از نشست درباره بلندمرتبهسازی و توسعه کلانشهرها صحبت کرد و تأکید داشت که توسعه شهری باید با منابع موجود هماهنگ باشد.
او تهران را نمونهای دانست که با مشکلاتی از جمله آلودگی و محدودیت آب روبهروست و گفت ساختوساز و توسعه بدون درنظرگرفتن ظرفیت منابع میتواند مشکلات آینده را تشدید کند. پزشکیان مخالفت مطلقی با بلندمرتبهسازی مطرح نکرد، اما شرط آن را تناسب توسعه با منابع و توان زیرساختی دانست.
این موضع در پاسخ به درخواست برخی شهرداران برای استفاده بیشتر از ظرفیت بلندمرتبهسازی مطرح شد. در همین نشست، شهرداران موضوعاتی مانند توسعه حملونقل عمومی، افزایش اختیارات مدیریت شهری، قیر رایگان و استفاده از مولدسازی را نیز مطرح کردند.
تأکید دولت بر طرح «از مزرعه تا سفره»
رئیسجمهور همچنین از طرح «از مزرعه تا سفره مردم» حمایت کرد و گفت دولت برای اجرای آن با مدیریت شهری همکاری خواهد کرد. هدف اعلامشده این سیاست، کمک به معیشت خانوارها و ایجاد ارتباط مستقیمتر در زنجیره تأمین کالاهای مورد نیاز مردم است.
اگر چنین مدلی بتواند تعداد واسطهها و هزینه توزیع را کاهش دهد، از نظر نظری امکان کاهش فاصله قیمت تولید تا مصرف وجود دارد؛ با این حال موفقیت آن به نحوه اجرا، شبکه توزیع، هزینه حملونقل و دسترسی تولیدکنندگان به بازار وابسته خواهد بود.
ساخت ۲۴ هزار کلاس درس در سال جاری
پزشکیان در بخش آموزش نیز اعلام کرد امسال با مشارکت مردم ۲۴ هزار کلاس درس ساخته شده است و این اقدام را بخشی از برنامه دولت در حوزه عدالت آموزشی دانست. او همچنین از آمادگی دولت برای همکاری با شهرداریها در توسعه زیرساختهای آموزشی سخن گفت.
رئیسجمهور در موضوع ترافیک شهری نیز پیشنهاد کرد توسعه مجتمعهای آموزشی و خدمات حملونقل عمومی بتواند حجم سفرهای غیرضروری خانوارها و دانشآموزان را کاهش دهد.
پیام اصلی نشست؛ کالابرگ و انرژی در کانون توجه
در مجموع، نشست هفتم مهر شهرداران با رئیسجمهور چند پیام اقتصادی مشخص داشت: دولت قصد دارد اعتبار کالابرگ را از همین ماه افزایش دهد، درآمد حاصل از افزایش قیمت بنزین آزاد را به مردم بازگرداند و منابع ناشی از صرفهجویی انرژی را نیز در سیاستهای حمایتی به کار بگیرد.
در کنار آن، کاهش کسری برق و گاز، حفظ تولید، توسعه پنلهای خورشیدی، مدیریت مصرف و هماهنگی توسعه شهری با منابع آب و انرژی از دیگر محورهای مطرحشده بود.
با این حال، مهمترین ابهام برای خانوارها همچنان رقم نهایی کالابرگ است. رئیسجمهور زمان افزایش را «همین ماه» اعلام کرده، اما میزان دقیق افزایش، دهکهای مشمول و نحوه پرداخت هنوز در گزارش رسمی این نشست مشخص نشده است.
بنابراین توجه بازار و خانوارها اکنون به اطلاعیههای بعدی دولت و دستگاههای مسئول معطوف خواهد بود؛ اطلاعیههایی که باید روشن کنند افزایش کالابرگ مهر ۱۴۰۵ دقیقاً چه رقمی است و وعده بازگشت منابع حاصل از بنزین و صرفهجویی با چه سازوکاری اجرا خواهد شد.
