تحلیل جامع بازار طلا و سکه؛ از تثبیت نسبی قیمتها تا تغییر الگوی تقاضا در آستانه پایان سال
بازار طلا و سکه در روز گذشته تصویری نسبتاً باثبات اما پرمعنا از وضعیت خود ارائه داد؛ وضعیتی که در نگاه اول آرام به نظر میرسد اما در لایههای عمیقتر، متأثر از مجموعهای از عوامل اقتصادی، سیاسی و روانی است. قیمت هر قطعه سکه طرح جدید به ۱۹۸ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسید و سکه طرح قدیم نیز با نرخ ۱۹۳ میلیون تومان معامله شد. در بازار قطعات کوچکتر، نیمسکه با قیمت ۱۰۲ میلیون تومان، ربعسکه ۵۷ میلیون تومان و سکه یک گرمی ۲۷ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان دستبهدست شد. همچنین هر گرم طلای ۱۸ عیار با نرخ ۱۹ میلیون و ۷۴۷ هزار و ۷۰۰ تومان قیمتگذاری شد؛ ارقامی که نشان میدهد بازار پس از جهشهای مقطعی، فعلاً در محدودهای مشخص نوسان میکند.
این ثبات نسبی در حالی رقم خورده که طی هفتههای اخیر، اخبار مربوط به سیاستهای ارزی دولت و تحولات مذاکراتی، فضای انتظاری بازار را بهشدت تحت تأثیر قرار داده است. در چنین شرایطی، تحلیل روند بازار طلا و سکه بدون توجه به سیاستهای کلان اقتصادی و رفتار بازیگران اصلی بازار ممکن نیست.
شوک ارزی و عبور بازار از مرحله هیجان
عبادالله محمدولی، کارشناس باسابقه بازار طلا و سکه، با اشاره به روند معاملات این هفته تأکید میکند که تصمیم دولت برای حرکت به سمت یکسانسازی نرخ ارز، شوک اولیهای را به بازار وارد کرد. این شوک در نخستین روزها باعث رشد محسوس قیمت طلا و سکه شد، اما بهتدریج و با روشنتر شدن ابعاد سیاست ارزی، بازار وارد مرحلهای از نوسان محدود و سپس تثبیت نسبی شد.
به گفته او، شدت تغییرات قیمتی در روزهای اخیر در مقایسه با دورههای پرالتهاب گذشته کمتر بوده و همین مسئله نشان میدهد که بخش قابلتوجهی از هیجان اولیه تخلیه شده است. در واقع بازار پس از واکنش احساسی، اکنون در حال ارزیابی واقعبینانهتر شرایط است؛ مرحلهای که معمولاً پیشدرآمد یک روند باثباتتر به شمار میرود.
نقش اخبار مذاکرات در نوسانات مقطعی
محمدولی با تفکیک عوامل اثرگذار بر بازار، تأکید میکند که نوسانات مقطعی اخیر بیش از آنکه ناشی از سیاستهای اجرایی دولت در مدیریت بازار ارز باشد، ریشه در اخبار و گمانهزنیهای مرتبط با مذاکرات دارد. این اخبار، چه مثبت و چه منفی، بهسرعت بر انتظارات فعالان بازار اثر میگذارد و میتواند قیمتها را در کوتاهمدت جابهجا کند.
از نگاه این کارشناس، تفکیک میان عوامل بنیادی و عوامل خبری اهمیت زیادی دارد. سیاستهای ارزی دولت معمولاً اثرات میانمدت و بلندمدت دارند، در حالی که اخبار مذاکرات بیشتر نقش محرکهای کوتاهمدت را بازی میکنند. همین تفاوت زمانی باعث میشود بازار در برخی مقاطع دچار نوسان شود، اما مسیر کلی خود را بر اساس متغیرهای بنیادی تنظیم کند.
سیاستهای کنترلی دولت و تأثیر آن بر ثبات بازار
یکی از محورهای اصلی تحلیل بازار طلا و سکه، نقش سیاستهای کنترلی دولت در حوزه ارز است. محمدولی معتقد است مدیریت نرخ ارز میتواند در بلندمدت به تثبیت قیمتها و کاهش فشار بر بازار داخلی طلا کمک کند؛ حتی در شرایطی که قیمت انس جهانی در مسیر افزایشی قرار داشته باشد.
کنترل نوسانات شدید ارزی، بهطور مستقیم از انتقال شوکهای خارجی به بازار داخلی جلوگیری میکند. وقتی نرخ ارز در محدودهای قابل پیشبینی حرکت کند، قیمت طلا و سکه نیز از جهشهای ناگهانی مصون میماند. به همین دلیل، بسیاری از فعالان بازار معتقدند موفقیت سیاستهای ارزی دولت، کلید آرامش پایدار در بازار طلا خواهد بود.
انس جهانی و پیوند آن با بازار داخلی
با وجود تمرکز بر عوامل داخلی، نمیتوان نقش قیمت انس جهانی طلا را نادیده گرفت. افزایش قیمت انس و رسیدن آن به سطوح بالاتر، همواره این پتانسیل را دارد که بر بازار داخلی اثر بگذارد. محمدولی در اینباره میگوید که هرچند مدیریت نرخ ارز میتواند شدت این اثرگذاری را کاهش دهد، اما در نهایت بازار داخلی از تحولات جهانی جدا نیست.
در واقع، ترکیب قیمت انس جهانی و نرخ ارز، فرمول اصلی قیمتگذاری طلا در داخل کشور را شکل میدهد. اگر هر دو عامل همزمان در مسیر افزایشی قرار گیرند، احتمال رشد قیمتها بیشتر میشود. اما اگر یکی از این دو متغیر مهار شود، میتواند نقش ضربهگیر را ایفا کند و مانع جهشهای شدید شود.
تقاضای پایان سال و فشار مضاعف بر بازار
با نزدیک شدن به روزهای پایانی سال، عامل دیگری نیز به معادلات بازار افزوده میشود؛ افزایش تقاضا برای تسویهحساب شرکتها و نیاز برخی فعالان اقتصادی به نقدشوندگی. این افزایش تقاضا، بهویژه در شرایطی که عرضه متناسب با آن رشد نکند، میتواند به رشد قیمتها دامن بزند.
محمدولی هشدار میدهد که اگر این فشار تقاضا با مدیریت مناسب همراه نباشد، بازار ممکن است در کوتاهمدت با موج جدیدی از افزایش قیمت مواجه شود. به همین دلیل، رصد دقیق حجم معاملات و تنظیم عرضه در این مقطع زمانی از اهمیت بالایی برخوردار است.
تغییر الگوی خرید؛ از مصنوعات تا طلای آبشده
یکی از مهمترین تحولات ماههای اخیر، تغییر الگوی خرید مردم در بازار طلاست. به گفته این کارشناس، گرایش خریداران از مصنوعات طلا به سمت سکه و بهویژه طلای آبشده افزایش یافته است. این تغییر رفتار، بیش از هر چیز ناشی از نگاه سرمایهای به طلا و تلاش برای حفظ ارزش داراییهاست.
با این حال، محمدولی تأکید میکند که طلای آبشده عمدتاً کاربرد صنعتی و معاملاتی در چرخه تولید دارد و ورود افراد عادی به این حوزه بدون آگاهی کافی میتواند ریسکهایی برای سرمایه آنان ایجاد کند. نبود شفافیت کافی، احتمال خطا در عیار و مشکلات نقدشوندگی از جمله چالشهایی است که خریداران غیرحرفهای ممکن است با آن مواجه شوند.
رکود در بازار مصنوعات و پیامدهای صنفی
همزمان با افزایش تقاضا برای سکه و طلای آبشده، بازار مصنوعات طلا با رکودی کمسابقه روبهرو شده است. به گفته محمدولی، فروش واحدهای صنفی بهشدت کاهش یافته و بخش قابلتوجهی از تقاضای سنتی این بازار از بین رفته است. این رکود نهتنها بر درآمد فعالان صنف طلا اثر گذاشته، بلکه میتواند در بلندمدت به تضعیف زنجیره تولید و عرضه مصنوعات منجر شود.
تمرکز تقاضا بر سکه و طلای آبشده، تعادل سنتی بازار را بر هم زده و نیازمند اطلاعرسانی و مدیریت دقیقتر است. آگاهیبخشی به مردم درباره تفاوت کارکرد انواع طلا و ریسکهای هرکدام میتواند به اصلاح این روند کمک کند.
جمعبندی
بررسی تحولات اخیر نشان میدهد بازار طلا و سکه در مرحلهای حساس قرار دارد؛ مرحلهای که نه نشانهای از التهاب شدید دارد و نه میتوان آن را کاملاً آرام دانست. سیاستهای ارزی دولت، اخبار مذاکرات، قیمت انس جهانی و رفتار تقاضای داخلی، چهار ضلع اصلی تعیینکننده مسیر آینده بازار هستند. در این میان، مدیریت هوشمندانه نرخ ارز و اطلاعرسانی دقیق به مردم میتواند نقش کلیدی در جلوگیری از نوسانات شدید و هدایت بازار به سمت ثبات پایدار ایفا کند. اگر این عوامل بهدرستی هماهنگ شوند، بازار طلا و سکه میتواند سال را با آرامشی نسبی به پایان برساند؛ در غیر این صورت، احتمال بازگشت نوسانات همچنان وجود خواهد داشت.