قیمت افغانی امروز ۲۲ مرداد ۱۴۰۵؛ هر افغانی ۲۸۷۰ تومان شد / راز رشد ۱۱۰ درصدی در یک سال

براساس نرخ منتشرشده در نورنیوز و چند رسانه دیگر، قیمت هر افغانی امروز به ۲۸۷۰ تومان رسیده است. روز قبل هر افغانی ۲۸۶۵ تومان قیمت داشت؛ بنابراین افزایش امروز تنها پنج تومان یا حدود ۰.۱۷ درصد بوده است.

با این نرخ، ارزش مبالغ رایج افغانی برای مسافران و فعالان اقتصادی به شکل زیر است:

با این حال، بازار امروز نرخ کاملاً یکدستی ندارد. سامانه «الان‌چند» و برخی منابع مرتبط با بازار کابل، نرخ هر افغانی را ۲۸۶۵ تومان ثبت کرده‌اند؛ یعنی تنها پنج تومان پایین‌تر از نرخ ۲۸۷۰ تومانی. این اختلاف بسیار محدود می‌تواند ناشی از زمان ثبت قیمت، بازار مورد بررسی و تفاوت نرخ خرید و فروش باشد.

یک محاسبه جالب؛ چرا عدد ۲۸۷۰ تومان منطقی است؟

برای بررسی قیمت افغانی می‌توان از نرخ متقاطع دلار استفاده کرد.

بانک مرکزی افغانستان، «د افغانستان بانک»، در آخرین به‌روزرسانی ۱۳ اوت ۲۰۲۶ نرخ فروش نقدی هر دلار را ۶۵.۴۴ افغانی و نرخ خرید را ۶۵.۲۴ افغانی اعلام کرده است.

در بازار ایران نیز نرخ اعلامی دلار در پنجشنبه ۲۲ مرداد حدود ۱۸۷ هزار و ۸۰۰ تومان است.

اگر ۱۸۷ هزار و ۸۰۰ تومان را بر ۶۵.۴۴ افغانی تقسیم کنیم، ارزش نظری هر افغانی حدود ۲۸۶۹.۸ تومان به دست می‌آید؛ یعنی تقریباً دقیقاً همان نرخ ۲۸۷۰ تومانی گزارش‌شده در بازار.

این همخوانی نشان می‌دهد نرخ فعلی افغانی در ایران از نظر رابطه دلار، تومان و افغانی غیرعادی نیست و عمدتاً از برابری دو ارز در برابر دلار پیروی می‌کند. البته در معاملات نقدی واقعی، هزینه انتقال پول، حاشیه سود صرافی، محل معامله و اختلاف نرخ خرید و فروش می‌تواند قیمت را کمی جابه‌جا کند.

قیمت افغانی در یک سال بیش از دو برابر شد

نکته مهم‌تر زمانی آشکار می‌شود که قیمت امروز را با سال گذشته مقایسه کنیم.

در ۲۲ مرداد ۱۴۰۴ هر افغانی در بازار ایران حدود ۱۳۶۵ تومان قیمت داشت. امروز نرخ مورد استناد ۲۸۷۰ تومان است. بنابراین در فاصله یک سال، قیمت هر افغانی حدود ۱۵۰۵ تومان بالا رفته و رشد آن تقریباً ۱۱۰ درصد بوده است.

اما آیا این یعنی اقتصاد افغانستان در یک سال آن‌قدر قدرتمند شده که پول آن بیش از دو برابر ارزش پیدا کرده است؟ پاسخ منفی است.

این مقایسه به تومان انجام می‌شود. بنابراین قیمت افغانی در ایران همزمان از دو متغیر اثر می‌گیرد: ارزش افغانی در برابر دلار و ارزش ریال ایران در برابر دلار.

داده‌های بانک جهانی نشان می‌دهد افغانی در ژوئن ۲۰۲۶ با نرخ متوسط حدود ۶۴.۴ افغانی برای هر دلار معامله شده و با وجود تضعیف ۱.۶ درصدی در همان ماه، همچنان نسبت به یک سال قبل ۸.۳ درصد قوی‌تر بوده است. بانک جهانی شرایط محدود نقدینگی داخلی و تقاضای بالا برای پول ملی در اقتصاد عمدتاً نقدی افغانستان را از عوامل حمایت‌کننده افغانی معرفی کرده است.

بنابراین رشد بیش از ۱۱۰ درصدی قیمت افغانی به تومان را نمی‌توان صرفاً به تقویت پول افغانستان نسبت داد؛ بخش عمده اختلاف از کاهش ارزش ریال ایران در برابر ارزهای خارجی ناشی می‌شود.

چرا افغانی در برابر دلار نسبتاً با ثبات مانده است؟

افغانستان طی سال‌های اخیر سیاست‌های سختگیرانه‌ای برای کنترل بازار ارز دنبال کرده است. نرخ رسمی امروز بانک مرکزی افغانستان نشان می‌دهد دلار همچنان در محدوده ۶۵ افغانی معامله می‌شود.

بانک جهانی نیز در گزارش اقتصادی ژوئن ۲۰۲۶ تأکید کرده که محدودیت نقدینگی و تقاضای پایدار برای پول داخلی، از افغانی حمایت کرده است. با وجود افت ماهانه، نرخ اسمی افغانی همچنان در مقایسه سالانه قوی‌تر بوده است.

بانک مرکزی افغانستان نیز برای مدیریت نوسان ارز از حراج دلار استفاده می‌کند. برای نمونه، این بانک در ژوئیه امسال اعلام کرد ۱۶ میلیون دلار را با هدف کمک به ثبات ارزش افغانی به حراج می‌گذارد.

این سیاست‌ها به معنای نبود مشکلات اقتصادی در افغانستان نیست. بانک جهانی همچنان از فشار بر درآمد سرانه، چالش‌های تجارت خارجی و آسیب‌پذیری اقتصاد این کشور سخن می‌گوید. اما بازار ارز افغانستان در مقایسه با بسیاری از ارزهای منطقه در ماه‌های اخیر نوسان محدودتری داشته است.

آیا امروز واقعاً افغانی معامله می‌شود؟

پنجشنبه ۲۲ مرداد در ایران تعطیل رسمی است. به همین دلیل مانند دلار و سایر ارزها، باید میان «نرخ اعلامی» و نرخ حاصل از معاملات گسترده بازار تفاوت قائل شد.

در روز تعطیل، بخشی از نرخ‌ها از معاملات محدود، صرافی‌های فعال، بازارهای مرزی یا آخرین قیمت‌های ثبت‌شده استخراج می‌شود. در نتیجه اختلاف پنج تومانی میان منابعی که افغانی را ۲۸۶۵ یا ۲۸۷۰ تومان اعلام کرده‌اند، در چنین شرایطی غیرمنتظره نیست.

به همین دلیل بهتر است نرخ امروز را محدوده ۲۸۶۵ تا ۲۸۷۰ تومان در نظر گرفت و برای معامله با حجم بالا، نرخ خرید و فروش واقعی صرافی در همان لحظه بررسی شود.

افغانی بعد از تعطیلات گران‌تر می‌شود؟

مسیر افغانی در بازار ایران در کوتاه‌مدت بیشتر از دو عامل اثر می‌گیرد.

عامل نخست دلار ایران است. اگر دلار پس از تعطیلات از محدوده ۱۸۷ هزار تومان بالاتر برود و مثلاً به سمت ۱۹۰ هزار تومان حرکت کند، حتی در صورت ثابت ماندن نرخ دلار به افغانی در کابل، قیمت افغانی به تومان نیز افزایش خواهد یافت.

عامل دوم نرخ دلار در افغانستان است. اگر افغانی در کابل قوی‌تر شود و تعداد افغانی موردنیاز برای خرید یک دلار کاهش پیدا کند، قیمت افغانی در ایران نیز تحت فشار افزایشی قرار می‌گیرد. در مقابل، ضعیف شدن افغانی مقابل دلار می‌تواند بخشی از اثر افزایش دلار تهران را خنثی کند.

برای مثال با فرض دلار ۱۸۷ هزار و ۸۰۰ تومانی و نرخ ۶۵.۴۴ افغانی برای هر دلار، قیمت نظری افغانی همان حدود ۲۸۷۰ تومان است. بنابراین در صورت ثبات نرخ افغانستان، جهت بعدی افغانی در ایران بیش از همه به مسیر دلار داخلی وابسته خواهد بود.

چرا قیمت افغانی برای ایرانی‌ها مهم شده است؟

افغانی برخلاف دلار و یورو ارز اصلی سرمایه‌گذاری خانوارهای ایرانی نیست، اما برای تجارت مرزی، سفر، مهاجرت، انتقال پول خانوادگی و مبادلات ایران و افغانستان اهمیت زیادی دارد.

افزایش نرخ افغانی می‌تواند هزینه ریالی مسافر یا تاجری را که باید در افغانستان پرداخت انجام دهد بالا ببرد. برای نمونه، تهیه ۱۰ هزار افغانی با نرخ امروز نزدیک ۲۸.۷ میلیون تومان هزینه دارد؛ بنابراین حتی نوسان چندصد تومانی نرخ افغانی در مبالغ تجاری می‌تواند اثر مالی بزرگی ایجاد کند.

از سوی دیگر، افزایش افغانی به تومان تصویری قابل‌توجه از تفاوت مسیر پول دو کشور ارائه می‌دهد. درحالی‌که نرخ افغانی در مقابل دلار طی ماه‌های اخیر عمدتاً در محدوده ۶۰ تا ۶۶ باقی مانده، قیمت آن برای خریدار ایرانی به دلیل تغییر ارزش ریال افزایش زیادی پیدا کرده است.

افغانی ۲۸۷۰ تومانی؛ افزایش امروز کوچک، تغییر یک‌ساله بزرگ

افزایش پنج تومانی امروز به‌تنهایی اتفاق بزرگی در بازار ارز نیست. نرخ افغانی تنها ۰.۱۷ درصد نسبت به روز قبل تغییر کرده و برخی منابع حتی قیمت ۲۸۶۵ تومان و ثبات کامل را گزارش می‌کنند.

اما تصویر بلندمدت کاملاً متفاوت است. قیمت افغانی از حدود ۱۳۶۵ تومان در ۲۲ مرداد سال گذشته به حوالی ۲۸۷۰ تومان رسیده و بیش از ۱۱۰ درصد افزایش یافته است.

همزمان بانک مرکزی افغانستان امروز هر دلار را حدود ۶۵.۴۴ افغانی قیمت‌گذاری کرده و محاسبه متقاطع این نرخ با دلار ۱۸۷ هزار و ۸۰۰ تومانی ایران، دقیقاً عددی نزدیک به ۲۸۷۰ تومان به دست می‌دهد.

بنابراین مهم‌ترین پیام بازار امروز نه رشد پنج تومانی افغانی، بلکه افزایش شدید ارزش آن به تومان طی یک سال است؛ افزایشی که بیش از هر چیز تفاوت مسیر ریال ایران و افغانی افغانستان را نشان می‌دهد. جهت بعدی نیز پس از پایان تعطیلات، قبل از هر چیز از قیمت دلار در تهران و نرخ دلار به افغانی در کابل فرمان خواهد گرفت.