قیمت لبنیات در میادین امروز ۱۴ شهریور ۱۴۰۵؛ شیر ۱۰۰ هزار تومان و پنیر ۱۸۷ هزار تومان، تخفیف واقعی چقدر است؟

براساس آخرین رصد منتشرشده، پنیر سفید UF چهارصد گرمی در میادین با قیمت حدود ۱۸۷ هزار تومان عرضه می‌شود. در همان گزارش، برای شیر بطری کم‌چرب نیز بازه‌ای بین حدود ۱۰۰ هزار تا ۱۳۷ هزار و ۹۰۰ تومان ثبت شده است.

همشهری نیز در گزارش ۱۳ شهریور نوشته است که یک نمونه پنیر UF با قیمت مصرف‌کننده حدود ۲۰۲ هزار تومان در میادین ۱۸۷ هزار تومان فروخته می‌شود و شیر کم‌چرب بطری با برچسب حدود ۱۳۷ هزار تومان، در برخی مراکز حدود ۱۰۰ هزار تومان عرضه شده است.

بنابراین خانواده‌ای که این دو کالا را با قیمت‌های ذکرشده از میادین تهیه کند، برای هر بسته پنیر حدود ۱۵ هزار تومان و برای هر بطری شیر مورد اشاره تقریباً ۳۷ هزار تومان کمتر می‌پردازد.

یک اصلاح مهم؛ قیمت مصوب پنیر ۲۰۲ هزار تومان است یا ۲۰۳ هزار تومان؟

در گزارش میادین، عدد ۲۰۲ هزار تومان به‌عنوان قیمت پنیر ذکر شده، اما بررسی مصوبه و اظهارات منتشرشده در خرداد نشان می‌دهد قیمت توافقی اعلام‌شده برای پنیر UF چهارصد گرمی با ۱.۵ درصد چربی، ۲۰۳ هزار تومان بوده است.

همزمان شیر بطری یک‌کیلویی با ۱.۵ درصد چربی ۹۸ هزار تومان، شیر نایلونی ۹۰۰ گرمی ۸۴ هزار تومان و ماست دبه‌ای دوکیلویی ۲۲۸ هزار و ۷۰۰ تومان اعلام شده بود. قیمت شیر خام نیز ۶۰ هزار و ۵۰۰ تومان برای هر کیلو تعیین شد.

بنابراین اگر قیمت ۲۰۳ هزار تومان را مبنا قرار دهیم، تخفیف پنیر ۱۸۷ هزار تومانی میادین حدود ۷.۹ درصد خواهد بود.

اختلاف یک‌هزار تومانی میان ۲۰۲ و ۲۰۳ هزار تومان در اصل نتیجه را تغییر نمی‌دهد، اما برای گزارش دقیق بازار بهتر است نرخ ۲۰۳ هزار تومان را به‌عنوان عدد اعلام‌شده برای محصول تنظیم‌بازاری مشخص ذکر کرد.

شیر ۱۳۷ هزار تومانی را با شیر مصوب ۹۸ هزار تومانی اشتباه نگیریم

در مورد شیر، تفاوت مهم‌تری وجود دارد.

نرخ تنظیم‌بازاری اعلام‌شده برای شیر بطری یک‌کیلویی کم‌چرب در خرداد حدود ۹۸ هزار تومان بود. اما محصولی که در فهرست فعلی میادین بین ۱۰۰ تا ۱۳۷ هزار و ۹۰۰ تومان دیده می‌شود، بطری ۹۴۶ گرمی است و می‌تواند از نظر برند، ترکیب، درصد چربی یا مشخصات بسته‌بندی با کالای دقیقاً مشمول قیمت‌گذاری متفاوت باشد.

این تفاوت بسیار مهم است.

اگر یک بطری شیر با قیمت درج‌شده ۱۳۷ هزار تومان در میدان ۱۰۰ هزار تومان فروخته شود، از دید خریدار واقعاً حدود ۲۷ درصد تخفیف دریافت شده است؛ اما نمی‌توان نتیجه گرفت که «شیر مصوب ۱۳۷ هزار تومان بوده و شهرداری آن را ۱۰۰ هزار تومان کرده است».

در گزارش قیمت کالاهای اساسی باید همیشه وزن، درصد چربی و نوع بسته‌بندی کنار عدد ذکر شود.

چرا میادین می‌توانند کالا را ارزان‌تر بفروشند؟

یکی از دلایل اصلی، کوتاه‌تر بودن زنجیره توزیع است.

در گزارش رسمی میادین تأکید شده که کاهش تعداد واسطه‌ها و پایین‌تر بودن بخشی از هزینه‌های جانبی امکان عرضه کالا با نرخ کمتر از سطح عمومی خرده‌فروشی را فراهم می‌کند.

در فروش عادی، کالا از کارخانه به شرکت پخش، عمده‌فروش یا شبکه توزیع و سپس فروشگاه می‌رسد. در هر مرحله هزینه حمل، انبارداری، سود توزیع و حاشیه فروش می‌تواند روی قیمت نهایی اثر بگذارد.

شبکه میادین به دلیل مقیاس بالاتر خرید، گردش سریع‌تر کالا و ساختار متفاوت هزینه می‌تواند بخشی از این حاشیه را کاهش دهد.

اما این بدان معنا نیست که کارخانه‌ها الزاماً محصولات خود را با قیمت بسیار پایین‌تر تولید می‌کنند. بخش زیادی از تفاوت به نحوه توزیع و فروش مربوط است.

لبنیات واقعاً ارزان شده است؟

پاسخ کوتاه، خیر.

تخفیف امروز در میادین را نباید با کاهش عمومی قیمت لبنیات اشتباه گرفت.

بررسی میدانی بازار در ابتدای شهریور نشان می‌دهد برخی محصولات لبنی در فاصله تنها یک ماه تا حدود ۲۳ درصد افزایش قیمت داشته‌اند. برای نمونه، یک پنیر سفید ۲۱۰ گرمی از حدود ۱۰۹ هزار تومان در ابتدای مرداد به ۱۳۴ هزار تومان در ابتدای شهریور رسیده است. یک نمونه ماست پرچرب ۲.۷ کیلوگرمی نیز از ۴۰۹ هزار به حدود ۴۵۷ هزار تومان افزایش یافته است.

بنابراین اتفاقی که در میادین رخ داده بیشتر یک تخفیف روی قیمت بالای موجود بازار است، نه بازگشت سطح عمومی قیمت‌ها به گذشته.

به زبان ساده، ممکن است خانوار کالا را ارزان‌تر از یک فروشگاه دیگر تهیه کند، اما همچنان نسبت به چند ماه یا یک سال قبل هزینه بسیار بیشتری بپردازد.

چرا قیمت لبنیات بالا رفت؟

مهم‌ترین عامل، افزایش قیمت شیر خام است.

قیمت هر کیلو شیر خام با ۳.۲ درصد چربی در سال جاری به ۶۰ هزار و ۵۰۰ تومان رسیده است. صنعت لبنیات نیز اعلام کرده شیر خام به‌طور متوسط سهم بالایی در هزینه تولید محصولات لبنی دارد؛ در کنار آن بسته‌بندی، حقوق و دستمزد، انرژی و حمل‌ونقل نیز بهای نهایی را افزایش می‌دهند.

قیمت شیر خام در اواخر سال گذشته حدود ۴۶ هزار و ۵۰۰ تومان گزارش می‌شد و افزایش آن به ۶۰ هزار و ۵۰۰ تومان به معنی رشد نزدیک ۳۰ درصدی است.

این افزایش به‌تدریج در قیمت شیر، ماست، پنیر و سایر فرآورده‌ها منعکس شده است.

نکته مهم اینکه همه محصولات لبنی مشمول نرخ ثابت نیستند. فقط تعدادی از اقلام پرمصرف با مشخصات معین تحت قیمت‌گذاری قرار می‌گیرند و تنوع وزن، چربی، طعم، بسته‌بندی و برند باعث می‌شود صدها محصول دیگر قیمت‌های متفاوتی داشته باشند.

تخفیف ۲۷ درصدی شیر چرا مهم است؟

از منظر خانوار، تفاوت ۳۷ هزار تومانی روی یک بطری شیر عدد کوچکی نیست.

فرض کنیم یک خانواده چهار نفره در ماه ۲۰ بطری از همان محصول مورد رصد خریداری کند. اختلاف قیمت ۱۳۷ هزار و ۱۰۰ هزار تومان در این حجم خرید، به حدود ۷۴۰ هزار تومان صرفه‌جویی ماهانه می‌رسد.

برای پنیر نیز اگر خانوار چهار بسته در ماه مصرف کند، تخفیف ۱۵ هزار تومانی به معنی حدود ۶۰ هزار تومان کاهش هزینه است.

مجموع این دو قلم می‌تواند هزینه ماهانه همان سبد محدود را حدود ۸۰۰ هزار تومان کاهش دهد.

البته این مثال فرضی است و الگوی مصرف خانوارها متفاوت است، اما نشان می‌دهد چرا فاصله حتی ۱۰ تا ۳۰ هزار تومانی در اقلام روزمره برای خانواده‌ها اهمیت زیادی پیدا کرده است.

قیمت پایین‌تر میادین چه پیامی درباره بازار دارد؟

عرضه ارزان‌تر در شبکه میادین یک مزیت برای مصرف‌کننده است، اما همزمان پیام دیگری هم دارد: قدرت خرید خانوار به یکی از مهم‌ترین عوامل بازار مواد غذایی تبدیل شده است.

وقتی فروشگاه یا شبکه توزیع بتواند کالایی را با تخفیف قابل توجه عرضه کند، بخشی از این رفتار می‌تواند ناشی از رقابت، کاهش حاشیه توزیع و تلاش برای افزایش گردش فروش باشد.

لبنیات همچنین کالایی با تاریخ مصرف محدود است و حفظ گردش مناسب موجودی برای تولیدکننده و فروشنده اهمیت زیادی دارد.

از سوی دیگر، افزایش زیاد قیمت می‌تواند خانوار را به سمت کاهش مقدار مصرف، خرید بسته‌بندی کوچک‌تر یا انتخاب برندهای ارزان‌تر سوق دهد.

به همین دلیل تخفیف در شبکه توزیع ممکن است در عمل ابزاری برای حفظ حجم فروش نیز باشد.

قیمت لبنیات در میادین؛ خبر خوب، اما با یک هشدار

عرضه پنیر UF چهارصد گرمی در حدود ۱۸۷ هزار تومان و شیر بطری کم‌چرب در محدوده ۱۰۰ هزار تومان برای مصرف‌کننده‌ای که به میادین دسترسی دارد، بدون تردید مزیت قیمتی ایجاد می‌کند.

اما دو نکته را نباید فراموش کرد.

نخست اینکه قیمت مصرف‌کننده درج‌شده روی یک محصول با قیمت مصوب کالای تنظیم‌بازاری الزاماً یک مفهوم نیست. شیر ۱۳۷ هزار تومانی مورد اشاره را نباید همان شیر بطری یک‌لیتری ۹۸ هزار تومانی مشمول نرخ تنظیم‌بازار دانست.

دوم اینکه تخفیف میادین به معنای کاهش عمومی قیمت لبنیات نیست. داده‌های ابتدای شهریور نشان می‌دهد برخی اقلام لبنی فقط طی یک ماه بین ۵ تا ۲۳ درصد گران شده‌اند.

پس روایت دقیق بازار این است: لبنیات ارزان نشده، اما شبکه میادین در برخی اقلام بخشی از فشار قیمت را برای مصرف‌کننده کاهش داده است.

برای خانوارها، تفاوت قابل توجه است؛ اما برای سنجش واقعی وضعیت بازار باید علاوه بر برچسب تخفیف، روند چندماهه قیمت شیر خام، محصولات لبنی و قدرت خرید مصرف‌کننده را نیز در نظر گرفت.