سیمان ۲۵۰ تا ۳۰۰ هزار تومانی ثابت ماند؛ برق ۹۰ درصدی میتواند بازار را دوباره منفجر کند؟
در سری قیمتی مورد استفاده تجارتنیوز و چند رسانه بازنشرکننده، سیمان پاکتی تیپ ۲ تهران در محدوده ۲۵۳ هزار تومان، صوفیان ۲۸۹ هزار تومان، ساوه ۲۵۷ هزار تومان و آبیک ۲۵۵ هزار تومان قرار دارد. همین چهار نرخ در روزهای ابتدایی شهریور نیز تقریباً بدون تغییر ثبت شده بودند.
اما بررسی یک فهرست دیگر از بازار عمده امروز اختلاف قیمت معناداری نشان میدهد. ایرانجیب برای سیمان پاکتی تیپ ۲ آبیک ارقام ۲۳۵ و ۲۵۵ هزار تومان، برای ساوه ۲۴۵ هزار تومان و برای صوفیان ۳۰۴ هزار تومان ثبت کرده است. در کل بازار نیز سیمانهای پاکتی تیپ ۲ از حدود ۲۰۳ هزار تومان شروع میشوند و در برخی برندها از ۳۰۰ هزار تومان عبور کردهاند.
این اختلاف به معنی اشتباه بودن یکی از دو فهرست نیست. سیمان کالایی است که قیمت آن به کارخانه، محل بارگیری، کرایه حمل، تعداد پاکت، نوع تسویه و حتی مقصد تحویل وابسته است.
به همین دلیل برای یک سازنده در تهران، «سیمان آبیک ۲۵۵ هزار تومانی» لزوماً همان کالایی نیست که در یک کانال فروش دیگر ۲۳۵ هزار تومان دیده میشود.
چرا سیمان با وجود بحران برق هنوز گران نشده است؟
این مهمترین تناقض بازار امروز است.
در خردادماه، دبیر انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان هشدار داده بود اعمال محدودیت ۸۵ درصدی برق میتواند بخش بزرگی از ظرفیت تولید کشور را از مدار خارج کند. او تأکید کرده بود صنعت سیمان تابآوری طولانیمدت در برابر چنین محدودیتی ندارد.
مشکل در تابستان ادامه پیدا کرد. گزارشهای اواخر مرداد و اوایل شهریور میگویند در مقطعی حدود ۷۰ درصد کورههای سیمان به دلیل محدودیت برق متوقف شده بودند و حتی بعد از بهبود نسبی، حدود ۳۰ درصد کورهها همچنان از مدار خارج مانده بودند.
در روزهای اخیر نیز دوباره گزارشهایی از محدودیت شدید برق منتشر شده است. برخی منابع صنعتی گفتهاند در بعضی واحدها تنها حدود ۱۰ درصد نیاز برق کارخانه از شبکه تأمین شده؛ یعنی محدودیتی نزدیک به ۹۰ درصد.
با چنین شرایطی، در حالت عادی انتظار میرود عرضه کم شود و قیمت بالا برود.
اما بازار هنوز این واکنش را به شکل گسترده نشان نداده است.
پاسخ در بورس کالا؛ تقاضا آنقدر قوی نیست
یکی از مهمترین توضیحات را میتوان در معاملات بورس کالا پیدا کرد.
در هفته منتهی به ۸ شهریور حدود ۱.۱۴ میلیون تن سیمان عرضه شد و تقاضا نیز تقریباً در همان سطح ۱.۱۴ میلیون تن قرار گرفت؛ اما نکته مهم این است که تقاضا نسبت به هفته قبل حدود ۸ درصد کاهش داشت.
از ابتدای سال نیز مجموع عرضه سیمان به حدود ۳۰.۸ میلیون تن رسیده، در حالی که در مدت مشابه سال قبل حدود ۲۴.۵ میلیون تن بود؛ یعنی عرضه تجمیعی نزدیک ۲۵.۵ درصد رشد داشته است.
مهمتر اینکه در اکثر نمادهای سیمانی بورس کالا رقابت سنگینی بین خریداران شکل نگرفته و تنها چند عرضه محدود با رقابت قابل توجه معامله شدهاند. گزارش تحلیلی آگاه صراحتاً از ضعف تقاضا در صنعت سیمان سخن گفته است.
این یعنی بازار فعلاً یک ضربهگیر مهم دارد.
کارخانه با مشکل تولید مواجه است، اما سمت تقاضا نیز آنقدر قوی نیست که هر کاهش عرضه بلافاصله به صف خرید و جهش قیمت تبدیل شود.
پس حضور ۴۵۹۲ خریدار چه معنایی دارد؟
در هفته اخیر حدود ۴۵۹۲ خریدار از ۳۰ استان در معاملات سیمان بورس کالا حضور داشتهاند و تهران، اصفهان و خراسان رضوی از مراکز اصلی خرید بودهاند.
در نگاه اول این آمار ممکن است نشانه بازار داغ تلقی شود، اما تعداد خریدار به تنهایی برای اثبات رونق کافی نیست.
ممکن است تعداد مشتری بالا باشد اما حجم خرید هر مشتری محدود شود؛ همان چیزی که با کاهش هشتدرصدی تقاضای هفتگی و نبود رقابت گسترده در بیشتر عرضهها همخوانی دارد.
پس وضعیت را بهتر است اینگونه توصیف کنیم: بازار فعال است، اما هیجانی نیست.
سیمان پاکتی نسبت به پارسال چقدر گران شده است؟
ثبات چندروزه نباید این تصور را ایجاد کند که سیمان در مقیاس بلندمدت ارزان مانده است.
گزارش معاملات بورس کالا نشان میدهد نرخ سیمان پاکتی در مقایسه نقطهبهنقطه با شهریور ۱۴۰۴ حدود ۷۰ درصد افزایش یافته و سیمان فله نیز حدود ۳۵ درصد گرانتر شده است.
یعنی بازار امروز شاید در یک بازه دو یا سه هفتهای آرام باشد، اما سطح عمومی قیمت نسبت به سال گذشته جهش بزرگی داشته است.
برای مثال، سیمان پاکتی تهران در دوم بهمن ۱۴۰۴ حدود ۱۴۷ هزار تومان ثبت شده بود. اگر نرخ ۲۵۳ هزار تومانی امروز را مبنا بگیریم، افزایش قیمت نزدیک به ۷۲ درصد در کمتر از هشت ماه به دست میآید.
بنابراین عبارت دقیقتر این است: سیمان امروز «ثابت» است، نه «ارزان».
هزینه انرژی فقط برق نیست
برق پررنگترین بحران تابستان بوده، اما تنها هزینه تولید سیمان نیست.
کارخانه برای آسیاب مواد اولیه، پخت کلینکر، آسیاب نهایی و بستهبندی نیاز به انرژی پیوسته دارد. هر بار توقف کوره میتواند علاوه بر کاهش تولید، هزینه راهاندازی مجدد و افت بهرهوری ایجاد کند.
در کنار آن، گاز و سوخت جایگزین، هزینه پاکت، قطعات صنعتی و حملونقل نیز مستقیماً بر قیمت نهایی اثر میگذارند.
سیمان به دلیل وزن زیاد و ارزش ریالی نسبتاً پایین در هر کیلو، نسبت به کرایه حمل بسیار حساس است. به همین دلیل ممکن است کارخانه قیمت پایه خود را تغییر ندهد اما مصرفکننده در شهری دیگر افزایش هزینه را از مسیر کرایه تجربه کند.
همین مسئله توضیح میدهد چرا فاصله قیمت میان کارخانه و بازار خردهفروشی گاهی بسیار بیشتر از تغییر نرخ رسمی است.
آیا بازار در شهریور وارد موج گرانی میشود؟
فعلاً سه عامل جلوی جهش عمومی را گرفتهاند: عرضه قابل قبول بورس کالا، تقاضای نهچندان پرقدرت و تداوم موجودی در شبکه توزیع.
اگر این سه عامل ادامه پیدا کنند، احتمال دارد سیمان تیپ ۲ در بسیاری از برندها همچنان حوالی ۲۵۰ تا ۳۰۰ هزار تومان نوسان کند و بازار وارد یک افزایش سراسری نشود.
اما سناریوی صعودی کاملاً از بین نرفته است.
اگر محدودیت برق ۸۵ تا ۹۰ درصدی برای مدت طولانی ادامه پیدا کند و موجودی کلینکر و سیمان کارخانهها کاهش یابد، اثر آن با وقفه وارد بازار خواهد شد. در آن صورت حتی تقاضای متوسط هم میتواند برای عرضه موجود سنگین شود.
تجربه این صنعت نشان میدهد مشکل اصلی، خود یک روز قطعی برق نیست؛ خطر زمانی شکل میگیرد که توقف کورهها چند هفته ادامه پیدا کند و کارخانه نتواند موجودی ازدسترفته را جبران کند.
پیشبینی قیمت سیمان در نیمه دوم شهریور ۱۴۰۵
سناریوی پایه، ادامه ثبات با نوسان محدود است.
تا زمانی که بورس کالا با عرضه بیش از یک میلیون تن در هفته فعال بماند و رقابت گستردهای میان خریداران شکل نگیرد، احتمال جهش ناگهانی تمام برندها پایینتر است.
سناریوی افزایشی زمانی جدی میشود که محدودیت برق ادامهدار باشد، عرضه هفتگی کاهش محسوسی پیدا کند و نسبت تقاضا به عرضه از یک عبور کند. در این شرایط نخست برندهای پرتقاضا یا مناطق دارای هزینه حمل بالاتر واکنش نشان خواهند داد.
سناریوی کاهشی نیز نیازمند بهبود جدی برق و افزایش تولید است؛ اما با توجه به هزینههای بالای تولید، کاهش شدید نرخها در کوتاهمدت چندان محتمل به نظر نمیرسد.
در نتیجه بازار امروز در وضعیتی شبیه تعادل شکننده قرار دارد.
تابلو قیمت میگوید سیمان تهران ۲۵۳ هزار تومان و صوفیان نزدیک ۲۸۹ هزار تومان است، اما پشت این اعداد صنعت با یکی از دشوارترین تابستانهای انرژی خود روبهروست.
فعلاً ضعف تقاضا اجازه نداده بحران برق به بحران قیمت تبدیل شود؛ اما اگر محدودیت تولید ادامه پیدا کند، آرامش فعلی میتواند با چند هفته تأخیر به موج تازهای از افزایش قیمت سیمان تبدیل شود.
