بورس تهران روی قله تاریخی؛ رشد ۶.۱ درصدی شاخص و دو رکورد بزرگ در ورود پول و ارزش معاملات
شاخص کل بورس در پایان هفته از محدوده حدود ۵ میلیون و ۴۰۷ هزار واحد به ۵ میلیون و ۷۳۶ هزار و ۵۱۱ واحد رسید؛ افزایشی نزدیک به ۳۲۹ هزار واحد که معادل حدود ۶.۱ درصد است. بازار در تمام روزهای معاملاتی هفته مسیر صعودی داشت و برای نخستین بار در تاریخ خود کانال ۵.۷ میلیون واحد را فتح کرد.
این سومین هفته صعودی متوالی شاخص کل بود. شاخص هموزن نیز از حدود یک میلیون و ۵۳۴ هزار واحد به یک میلیون و ۶۰۴ هزار و ۹۲۳ واحد رسید و چهارمین هفته مثبت متوالی خود را با بازدهی حدود ۴.۶ درصد ثبت کرد.
همزمانی رشد دو شاخص اهمیت زیادی دارد. شاخص کل به دلیل وزن بالاتر شرکتهای بزرگ میتواند با رشد چند نماد شاخصساز صعود کند، اما افزایش ۴.۶ درصدی شاخص هموزن نشان میدهد بخش گستردهتری از سهام در موج صعودی هفته مشارکت داشتهاند.
البته از این موضوع نباید نتیجه گرفت همه شرکتهای کوچک و متوسط رشد کردهاند؛ تعبیر دقیقتر این است که دامنه صعود نسبت به یک حرکت محدود در چند سهم بزرگ، گستردهتر بوده است.
رکورد اول؛ بیش از ۹ همت پول حقیقی در یک روز
یکی از مهمترین اتفاقات هفته در معاملات شنبه رخ داد؛ جایی که طبق گزارش منتشرشده، بیش از ۹ هزار میلیارد تومان پول حقیقی وارد بازار سهام شد و رکورد ورود روزانه نقدینگی حقیقی جابهجا شد.
اهمیت این رکورد فقط در بزرگی عدد نیست. شاخصها در آن مقطع از قبل در محدودههای تاریخی قرار داشتند و معمولاً هرچه قیمتها بالاتر میروند، بخشی از سرمایهگذاران به دلیل نگرانی از اصلاح قیمت محتاطتر میشوند. با این حال، ورود چنین حجمی از پول نشان داد در ابتدای هفته تقاضا همچنان قدرت بالایی داشته است.
اما یک نکته در اعداد هفتگی نباید نادیده گرفته شود.
در حالی که تنها در یک روز بیش از ۹ همت پول وارد بازار شد، خالص ورود پول کل هفته حدود ۵.۴ همت گزارش شده است. این یعنی در مجموع سایر روزهای هفته، حداقل چند هزار میلیارد تومان از ورود اولیه خنثی شده است.
بنابراین روایت دقیق بازار این نیست که نقدینگی حقیقی در تمام هفته بدون وقفه وارد بورس شده؛ بلکه بازار یک ورود بسیار سنگین در ابتدای هفته و سپس همزمان تقاضای قدرتمند و شناسایی سود را تجربه کرده است.
رکورد دوم؛ معاملات خرد از ۶۵ هزار میلیارد تومان عبور کرد
یک روز پس از رکورد ورود پول، نوبت ارزش معاملات بود.
ارزش معاملات خرد سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی از ۶۵ هزار میلیارد تومان عبور کرد و طبق گزارش تسنیم به بالاترین سطح تاریخی خود رسید. میانگین روزانه ارزش معاملات خرد کل هفته نیز حدود ۳۹ هزار میلیارد تومان اعلام شده است.
با توجه به اینکه هفته معاملاتی مورد بررسی چهار روز کاری داشت، میانگین ۳۹ همتی تقریباً معادل بیش از ۱۵۶ هزار میلیارد تومان گردش معاملات خرد در کل هفته است؛ رقمی که با گزارشهای دیگر از مجموع معاملات هفته نیز همخوانی دارد.
برای تحلیل روند بازار، افزایش ارزش معاملات گاهی حتی از خود شاخص مهمتر است. شاخص ممکن است با حجم پایین و رشد چند سهم بزرگ افزایش پیدا کند، اما وقتی رشد قیمت با گردش سنگین نقدینگی همراه میشود، نشان میدهد تعداد بیشتری از معاملهگران در خرید و فروش فعال بودهاند.
با این حال، ارزش معاملات بالا به خودی خود سیگنال خرید نیست. در نزدیکی سقفهای قیمتی، معاملات سنگین میتواند هم حاصل ورود سرمایه جدید باشد و هم نتیجه دستبهدست شدن سهام بین خریداران تازه و فروشندگانی که به دنبال ذخیره سود هستند.
بورس از ابتدای سال چقدر رشد کرده است؟
طبق آمار منتشرشده، شاخص کل از ابتدای سال ۱۴۰۵ تاکنون حدود ۵۴ درصد بازدهی داشته و شاخص هموزن نیز نزدیک ۶۸ درصد افزایش یافته است.
این فاصله ۱۴ واحد درصدی به سود شاخص هموزن یکی از ویژگیهای مهم بازار امسال است. چنین وضعیتی نشان میدهد افزایش قیمت تنها در غولهای بورسی متمرکز نبوده و سهام کوچکتر نیز بهطور متوسط رشد قابلتوجهی داشتهاند.
اما در استفاده از عبارت «بازدهی سالانه» باید دقت کرد.
عدد ۵۴ درصد، بازدهی از ابتدای سال تا پایان هفته سوم مرداد است، نه بازدهی کامل سال ۱۴۰۵. هنوز بیش از نیمی از سال مالی تقویمی باقی مانده و این بازده میتواند تا اسفند افزایش یا کاهش پیدا کند.
بنابراین مقایسه ۵۴ درصد فعلی با بازدهی کامل سالهای گذشته بیشتر برای نشان دادن اندازه حرکت فعلی مفید است، نه برای رتبهبندی نهایی سال ۱۴۰۵.
آیا این بهترین عملکرد بورس از سال ۱۳۹۹ است؟
از منظر ارقام پایان سالهای بعد از ۱۳۹۹، بازدهی فعلی بورس قابلتوجه است. برای نمونه، بررسی رسمی منتشرشده در نشریه بورس تهران نشان میدهد شاخص کل در سال ۱۴۰۰ تنها حدود ۴.۶ درصد و در سال ۱۴۰۱ حدود ۴۳ درصد رشد کرده بود.
در نتیجه رشد ۵۴ درصدی تا مرداد ۱۴۰۵ از بازدهی کامل برخی سالهای اخیر نیز عبور کرده است. اما همچنان با دورههای استثنایی بازار فاصله زیادی دارد.
برجستهترین نمونه، سال ۱۳۹۸ است که شاخص کل بورس تهران در طول سال حدود ۱۸۷ درصد رشد کرد. دادههای منتشرشده از سوی نشریه بورس تهران و ایرنا هر دو این عدد را تأیید میکنند.
سال ۱۳۹۹ نیز وضعیت خاصتری داشت؛ شاخص کل تا ۱۹ مرداد آن سال حدود ۳۰۵ درصد رشد کرد، اما در ادامه بخش قابلتوجهی از آن را پس داد. این تجربه تاریخی خود یک هشدار مهم برای مقایسه بازدهیهای میانسال با نتیجه نهایی سال است.
رتبه دهم تاریخی؛ عددی که باید با احتیاط نقل شود
در گزارش تازه تسنیم آمده که بازدهی ۵۴ درصدی فعلی، در میان عملکردهای سالانه بورس در رتبه دهم قرار میگیرد.
اما در همان گزارش جدول کامل سالها، دامنه زمانی محاسبه و روش رتبهبندی منتشر نشده است. از طرف دیگر، رقم ۵۴ درصد مربوط به عملکرد از ابتدای ۱۴۰۵ تا مرداد است، در حالی که عدد ۱۸۷ درصد سال ۱۳۹۸ مربوط به یک سال کامل است.
بنابراین برای انتشار دقیقتر بهتر است رتبه دهم بهصورت «طبق محاسبه گزارش منتشرشده» بیان شود و نه بهعنوان یک رتبهبندی تاریخی مستقل و نهایی.
عملکرد بهتر هموزن چه پیامی دارد؟
بازدهی ۶۸ درصدی شاخص هموزن در برابر رشد ۵۴ درصدی شاخص کل میتواند یکی از امیدوارکنندهترین نشانههای موج فعلی باشد.
در بسیاری از دورههای صعودی، ابتدا شرکتهای بزرگ و نقدشونده حرکت میکنند و بعد از آن بخشی از پول به سمت نمادهای کوچکتر میرود. اگر هموزن در یک دوره چندماهه عملکرد قویتری داشته باشد، میتوان گفت مشارکت بازار گستردهتر از چند نماد شاخصساز بوده است.
البته «گستردگی رشد» با «ارزندگی همه سهمها» تفاوت دارد. حتی در یک روند صعودی فراگیر، شرکتهایی با سودآوری ضعیف، نسبتهای ارزشگذاری بالا یا ریسک عملیاتی میتوانند بیش از ارزش بنیادی خود رشد کنند.
به همین دلیل، هرچه شاخصها در ارتفاع بالاتری قرار میگیرند، اهمیت تفکیک میان رشد ناشی از بهبود سودآوری و رشد ناشی از موج نقدینگی و انتظارات تورمی بیشتر میشود.
چرا رکورد ورود پول تضمین ادامه صعود نیست؟
بازار اکنون وارد مرحله متفاوتی شده است.
در قیمتهای پایینتر، سرمایهگذار با فرض وجود «جاماندگی» راحتتر خرید میکند. اما پس از چند هفته رشد متوالی، خریدار جدید باید بپذیرد سهم را در قیمت بالاتری از معاملهگر قبلی تحویل بگیرد. در همین نقطه است که ادامه روند به ارزش معاملات، ورود پول و البته گزارشهای بنیادی شرکتها وابستهتر میشود.
اتفاق هفته گذشته این دوگانگی را بهخوبی نشان میدهد: از یک سو بیش از ۹ همت ورود پول در یک روز و رکورد ۶۵ همتی معاملات ثبت شد؛ از سوی دیگر خالص ورود هفتگی فقط ۵.۴ همت بود.
این اختلاف نشان میدهد بخشی از سهامداران همزمان با ورود خریداران جدید، از فرصت رشد برای فروش استفاده کردهاند.
چنین رفتاری لزوماً منفی نیست. دستبهدست شدن سهام پس از یک موج رشد میتواند برای ادامه روند سالم باشد، اما اگر در هفتههای بعد ارزش معاملات بالا بماند و خالص پول حقیقی به خروج مستمر تبدیل شود، تفسیر آن متفاوت خواهد بود.
سه متغیر مهم برای ادامه مسیر بورس
پس از رسیدن شاخص به سقف تاریخی، صرف نگاه کردن به عدد شاخص برای پیشبینی هفتههای آینده کافی نیست. بازار اکنون بیش از گذشته به سه عامل وابسته است: ماندگاری ارزش معاملات بالا، جهت خالص جریان پول حقیقی و توان سودسازی شرکتها در قیمتهای جدید.
اگر ارزش معاملات همچنان در سطوح بالا بماند و نقدینگی حقیقی پس از اصلاحهای کوتاه دوباره وارد بازار شود، شاخص ظرفیت ادامه حرکت به سمت قلههای تازه را خواهد داشت.
در مقابل، اگر رشد شاخص با کاهش حجم معاملات و خروج پول همراه شود، میتواند علامتی از ضعیف شدن تقاضا باشد.
متغیرهای بیرونی مانند نرخ ارز، سیاستهای اقتصادی، قیمتهای جهانی کالاها و ریسکهای سیاسی نیز برای بورس تهران اهمیت بالایی دارند؛ بهویژه برای شرکتهای صادراتی و صنایع بزرگ که وزن زیادی در شاخص کل دارند.
جمعبندی؛ هفته رکوردها، اما نه چک سفید امضای صعود
هفته سوم مرداد برای بورس تهران یک هفته معمولی نبود. شاخص کل ۶.۱ درصد رشد کرد و بالای ۵.۷ میلیون واحد قرار گرفت، شاخص هموزن ۴.۶ درصد بالا رفت، خالص ورود پول حقیقی هفته به حدود ۵.۴ همت رسید و میانگین روزانه ارزش معاملات خرد به حدود ۳۹ همت افزایش یافت.
در این میان دو رکورد نیز بیش از همه جلب توجه کردند: ورود بیش از ۹ هزار میلیارد تومان پول حقیقی در یک روز و عبور ارزش معاملات خرد از ۶۵ هزار میلیارد تومان در روز بعد.
از ابتدای سال نیز بازدهی شاخص کل به حدود ۵۴ درصد و شاخص هموزن به ۶۸ درصد رسیده است؛ ارقامی که بورس ۱۴۰۵ را تا این مقطع در زمره دورههای بسیار پربازده قرار میدهد، هرچند هنوز نمیتوان آنها را با بازدهی نهایی یک سال کامل یکسان دانست.
پیام اصلی هفته گذشته این است که رکوردشکنی شاخص این بار با پول و معامله همراه بوده است؛ ویژگیای که کیفیت صعود را نسبت به رشد کمحجم تقویت میکند. اما همان اعداد نشان میدهند شناسایی سود هم جدی است و ورود نقدینگی یکنواخت نبوده است.
