دام زنده آرام گرفت؛ گوسفند ۶۶۷ هزار تومان، اما چرا گوشت هنوز بالای ۲ میلیون است؟
تازهترین رصد بازار سه استان مهم نشان میدهد قیمت دام سبک در یک کانال بسیار نزدیک به یکدیگر قرار گرفته است. در تهران متوسط گوسفند زنده ۶۶۷ هزار و ۵۰۰ تومان و گوساله ۵۲۷ هزار و ۷۵۰ تومان اعلام شده است. در خراسان رضوی گوسفند ۶۶۰ هزار تومان و گوساله ۵۳۵ هزار تومان و در اصفهان نیز گوسفند ۶۶۵ هزار تومان و گوساله ۵۳۵ هزار تومان قیمت خورده است.
| استان | گوسفند زنده، هر کیلو | گوساله زنده، هر کیلو |
|---|---|---|
| تهران | ۶۶۷,۵۰۰ تومان | ۵۲۷,۷۵۰ تومان |
| خراسان رضوی | ۶۶۰,۰۰۰ تومان | ۵۳۵,۰۰۰ تومان |
| اصفهان | ۶۶۵,۰۰۰ تومان | ۵۳۵,۰۰۰ تومان |
فاصله قیمت گوسفند در این سه استان فقط ۷ هزار و ۵۰۰ تومان است؛ یعنی گرانترین و ارزانترین نرخ کمتر از ۱.۲ درصد اختلاف دارند. در گوساله نیز فاصله تهران با دو استان دیگر تنها ۷ هزار و ۲۵۰ تومان است. این نزدیکی نرخها دستکم در استانهای مورد بررسی، از نبود شکاف شدید منطقهای حکایت دارد.
آیا قیمت دام نسبت به هفته قبل واقعاً هیچ تغییری نکرده است؟
برای گوسفند تقریباً بله؛ برای گوساله نه کاملاً.
در ۱۶ مرداد، گوسفند زنده در تهران دقیقاً ۶۶۷ هزار و ۵۰۰ تومان، در اصفهان ۶۶۵ هزار تومان و در خراسان رضوی ۶۶۰ هزار تومان بود. یعنی هر سه نرخ یک هفته بعد بدون تغییر باقی ماندهاند.
اما گوساله داستان متفاوتی دارد. گوساله تهران در ۱۶ مرداد ۵۳۵ هزار تومان بود و اکنون به ۵۲۷ هزار و ۷۵۰ تومان رسیده؛ کاهش حدود ۱.۴ درصدی. در مقابل خراسان رضوی از ۵۲۶ هزار و ۵۰۰ به ۵۳۵ هزار تومان و اصفهان از ۵۲۵ هزار و ۷۵۰ به ۵۳۵ هزار تومان رسیدهاند؛ یعنی رشدهایی حدود ۱.۶ تا ۱.۸ درصدی.
بنابراین دقیقترین توصیف بازار این است: دام سبک کاملاً باثبات مانده و دام سنگین نوسان محدود و منطقهای داشته است.
این تفاوت شاید برای مصرفکننده نهایی بزرگ به نظر نرسد، اما نشان میدهد عبارت «هیچ تغییری رخ نداده» بیش از حد کلی است.
چرا قیمت دام فعلاً جهش نمیکند؟
یکی از مهمترین دلایل، وضعیت مناسب عرضه است. منصور پوریان، رئیس شورای تأمین دام کشور، اوایل مرداد اعلام کرد عرضه دام در بازار بالاست و در یک ماه اخیر حتی قیمت شاخص بره نر به محدوده ۶۳۵ تا ۶۴۰ هزار تومان و گوساله به حدود ۵۰۰ تا ۵۱۰ هزار تومان رسیده بود. او کاهش قیمت دام زنده را در آن مقطع حدود ۳۰ درصد نسبت به سطوح قبلی ارزیابی کرد.
البته نرخهای استانی امروز از آن اعداد شاخص بالاترند. این الزاماً تناقض نیست؛ نوع دام، کیفیت، وزن، استان، هزینه حمل و زمان معامله میتواند نرخ را تغییر دهد. اما هر دو مجموعه داده یک پیام مشترک دارند: بازار فعلاً با کمبود فراگیر دام مواجه نیست.
پوریان پیشتر نیز گفته بود جمعیت دام سبک کشور حدود ۶۸ میلیون رأس است، در حالی که نیاز سالانه به دام سبک کشتاری حتی در سطح بالای مصرف حدود هشت میلیون رأس برآورد میشود. او وضعیت دام سبک و گوساله کشتاری را از نظر موجودی مناسب توصیف کرده بود.
پس چرا با دام فراوان، گوشت قرمز ارزان نمیشود؟
این شاید مهمترین سؤال بازار امروز باشد.
در حالی که گوسفند زنده در محدوده ۶۶۰ تا ۶۶۷ هزار تومان نوسان دارد، تازهترین قیمت خردهفروشی نشان میدهد ماهیچه گوسفندی کیلویی ۲ میلیون و ۱۶۰ هزار تومان، راسته با استخوان یک میلیون و ۵۵۰ هزار تومان، سردست گوساله یک میلیون و ۸۵۰ هزار تومان و قلوهگاه گوساله یک میلیون و ۲۴۷ هزار تومان عرضه میشود.
این فاصله را نمیتوان صرفاً با تقسیم قیمت گوشت بر قیمت دام زنده تحلیل کرد. وزن دام زنده پس از کشتار به همان میزان گوشت قابل فروش تبدیل نمیشود و هزینه کشتار، افت وزن، حمل سردخانهای، قطعهبندی، ضایعات، بستهبندی و شبکه خردهفروشی نیز به قیمت اضافه میشود.
رئیس شورای تأمین دام نیز صراحتاً گفته است قیمت گوشت در بازار تابع یک قیمت واحد نیست و حلقههای مختلف توزیع و هزینههای آنها در نرخ نهایی نقش دارند. به گفته او، حتی کاهش دام زنده الزاماً به همان نسبت و با همان سرعت در ویترین قصابی دیده نمیشود.
بنابراین آرامش دام زنده یک شرط لازم برای مهار قیمت گوشت است، اما شرط کافی نیست.
تهران چرا برای گوسفند گرانتر است؟
تهران در نرخ امروز بالاترین قیمت گوسفند را در میان سه استان مورد بررسی دارد. اختلاف بسیار کوچک است، اما الگوی کلی با توضیح فعالان صنعت همخوانی دارد.
پوریان گفته تهران بیش از آنکه تولیدکننده عمده دام باشد، پذیرنده دام از استانهای دیگر است؛ بنابراین هزینه حمل و ورود دام میتواند نرخ آن را کمی بالاتر از برخی استانهای تولیدکننده قرار دهد.
البته امروز در بخش گوساله وضعیت برعکس شده است: نرخ تهران ۵۲۷ هزار و ۷۵۰ تومان است، در حالی که اصفهان و خراسان رضوی ۵۳۵ هزار تومان را ثبت کردهاند.
همین جابهجایی نشان میدهد نباید برای همه دامها یک قاعده ساده جغرافیایی تعریف کرد.
آیا کاهش تقاضا هم بازار را آرام کرده است؟
عرضه زیاد تنها بخشی از داستان است. قیمت بالای گوشت قرمز فشار زیادی بر تقاضای خانوار ایجاد کرده و هرچه خرید مصرفکننده ضعیفتر شود، امکان انتقال افزایش هزینهها به قیمت دام نیز محدودتر خواهد شد.
تازهترین نرخهای خردهفروشی که بعضی قطعات گوسفندی را بالای دو میلیون تومان نشان میدهد، خود نشانهای از سطح بالای هزینه مصرف است.
در چنین بازاری تولیدکننده از یک سمت با هزینه خوراک، نگهداری، خدمات دامپزشکی و حمل مواجه است و از سمت دیگر نمیتواند هر افزایش هزینهای را بدون محدودیت به خریدار منتقل کند. گزارش بازار ۱۶ مرداد نیز همین وضعیت را نوعی تعادل شکننده میان هزینه تولید و توان اقتصادی خریدار توصیف کرده بود.
پس «آرامش» بازار لزوماً فقط نتیجه شرایط ایدهآل نیست؛ بخشی از آن میتواند حاصل برخورد عرضه مناسب با تقاضایی باشد که توان پذیرش نرخهای بالاتر را ندارد.
آیا ثبات دام زنده باعث کاهش قیمت گوشت میشود؟
اگر قیمت دام برای مدتی طولانی ثابت بماند و عرضه نیز بالا باشد، فشار افزایشی بر گوشت کمتر میشود؛ اما انتظار کاهش فوری قیمت خردهفروشی واقعبینانه نیست.
رئیس شورای تأمین دام معتقد است ثبات دام زنده در کنار عرضه متناسب در نهایت باید اثر خود را در بازار گوشت نشان دهد، ولی همزمان بر استمرار تأمین و استفاده از گوشت منجمد وارداتی برای پاسخ به مصرف اصناف پرتقاضا تأکید کرده است.
این یعنی بازار گوشت فقط از دام داخلی تأثیر نمیگیرد. میزان واردات، ذخایر، هزینه حمل، میزان تقاضای رستورانها و صنایع غذایی و رفتار شبکه توزیع نیز بر قیمت نهایی اثر میگذارند.
در نتیجه حتی اگر گوسفند ماه آینده همچنان کیلویی ۶۶۰ هزار تومان بماند، تضمینی وجود ندارد که ماهیچه گوسفندی به همان نسبت ارزان شود.
خطر اصلی برای قیمت دام چیست؟
در کوتاهمدت دادهها از کمبود دام خبر نمیدهند، اما چند ریسک همچنان جدی است: افزایش هزینه خوراک دام، اختلال در نهادهها، هزینه حملونقل و تغییر ناگهانی در مقدار عرضه.
رئیس شورای تأمین دام پیشتر تأکید کرده بود افزایش هزینه نهادهها طی ماههای گذشته یکی از عوامل بالا ماندن قیمت دام است و حتی در شرایط مناسب موجودی نیز تولیدکننده ناچار است هزینه پرورش دام تا مرحله کشتار را پوشش دهد.
به همین دلیل، ثبات امروز به معنی تضمین قیمت برای پاییز نیست. اگر نهاده یا حمل با شوک تازه روبهرو شود، کف هزینه تولید میتواند دوباره بالا برود.
در سمت مقابل، اگر عرضه فراوان ادامه پیدا کند و تقاضا رشد نکند، افزایش شدید قیمت دشوارتر خواهد بود.
پیشبینی قیمت گوسفند و گوساله؛ جهش در راه است؟
بر مبنای دادههای فعلی، نشانه روشنی از یک جهش قریبالوقوع دیده نمیشود.
گوسفند در تهران، اصفهان و خراسان رضوی دقیقاً در نرخ هفته قبل مانده و تغییرات گوساله نیز در حد حدود یک تا دو درصد بوده است. همزمان فعالان تأمین دام از حجم مناسب عرضه و نبود مشکل جدی در موجودی سخن میگویند.
بنابراین اگر اتفاق تازهای در نهاده، عرضه یا تقاضای مناسبتی رخ ندهد، ادامه نوسان محدود از جهش ناگهانی قابلتصورتر است.
اما برای خانوار، خبر اصلی شاید چیز دیگری باشد: دام زنده آرام شده، ولی گوشت هنوز ارزان نشده است.
گوسفند ۶۶۷ هزار تومانی در تهران فعلاً جهش تازهای ندارد، اما ماهیچه بیش از دو میلیون تومان قیمت خورده است. تا زمانی که فاصله هزینه در زنجیره دامداری تا قصابی کاهش پیدا نکند و قدرت خرید نیز بهبود نیابد، «ثبات دام» بیشتر به معنای جلوگیری از موج تازه گرانی خواهد بود تا بازگشت گوشت ارزان به سفره خانوار.
