تناقض عجیب بازار مرغ؛ سینه ۶۶۱ هزار تومان، اما مرغداران از مازاد تولید میگویند
آخرین رصد منتشرشده از بازار، سینه مرغ بدون پوست با استخوان را حدود ۵۱۴ هزار تومان و سینه بدون پوست و بدون استخوان را ۶۶۱ هزار و ۵۰۰ تومان برای هر کیلو ثبت کرده است. ران مرغ بدون پوست و بدون کمر نیز ۴۱۸ هزار تومان و مخلوط بال و بازو ساده ۳۳۳ هزار تومان اعلام شده است.
| نوع گوشت مرغ | قیمت هر کیلوگرم |
|---|---|
| مرغ کامل | حدود ۳۱۵ هزار تومان |
| سینه بدون پوست با استخوان | حدود ۵۱۴ هزار تومان |
| سینه بدون پوست و بدون استخوان | ۶۶۱ هزار و ۵۰۰ تومان |
| ران بدون پوست و بدون کمر | ۴۱۸ هزار تومان |
| مخلوط بال و بازو ساده | ۳۳۳ هزار تومان |
اما یک نکته را باید در خواندن این جدول جدی گرفت: این ارقام نرخهای رصدشده بازار هستند، نه قیمت واحد و رسمی در تمام فروشگاهها. مدیرعامل اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی نیز پیشتر توضیح داده بود که در شرایط فعلی قیمت مرغ براساس عرضه و تقاضا شکل میگیرد و نرخهایی که گاهی اعلام میشوند الزاماً قیمت مصوب خردهفروشی نیستند.
آیا قیمت مرغ واقعاً هر روز در حال بالا رفتن است؟
دادههای خود بازار پاسخ جالبی به این سؤال میدهند: نه برای همه اقلام.
در اول مرداد، قیمت ران بدون پوست و بدون کمر ۴۱۸ هزار تومان و سینه بدون پوست با استخوان ۵۱۴ هزار تومان اعلام شده بود؛ تقریباً دقیقاً همان ارقامی که امروز، ۲۳ مرداد، منتشر شدهاند.
سینه بدون استخوان نیز در ۵ مرداد کیلویی ۶۶۱ هزار و ۵۰۰ تومان قیمت داشت و امروز دوباره همان عدد برای آن ثبت شده است.
مخلوط بال و بازوی ساده نیز در ۱۷ مرداد ۳۳۳ هزار تومان بود و نرخ امروز همچنان ۳۳۳ هزار تومان اعلام شده است.
بنابراین توصیف دقیقتر بازار این نیست که «قیمت قطعات دائماً در حال افزایش است»؛ بلکه باید گفت بخش قابل توجهی از قطعات مرغ در نیمه نخست مرداد در یک سطح قیمتی بالا تثبیت شدهاند.
این تفاوت مهم است؛ زیرا «ثبات در قیمت بالا» با «ارزان شدن» تفاوت دارد.
مرغ کامل حتی نسبت به ابتدای مرداد ارزانتر شده است
رفتار مرغ کامل از قطعات جالبتر است. اول مرداد، هر کیلو مرغ کامل حدود ۳۳۰ هزار تومان گزارش شده بود. این نرخ در ۱۷ مرداد همچنان ۳۳۰ هزار تومان بود، اما در ۲۱ مرداد به حدود ۳۱۵ هزار تومان کاهش پیدا کرد و در نرخهای بازار امروز نیز همین محدوده دیده میشود.
یعنی مرغ کامل نسبت به اول ماه حدود ۴.۵ درصد ارزانتر شده است.
این روند با ادعای وجود یک موج صعودی جدید در بازار سازگار نیست. آنچه در حال حاضر بیشتر دیده میشود، ثبات قطعات پاکشده در قیمتهای بالا و مقداری عقبنشینی در قیمت مرغ کامل است.
چرا سینه مرغ دو برابر مرغ کامل قیمت دارد؟
با در نظر گرفتن نرخ ۳۱۵ هزار تومانی مرغ کامل، سینه بدون پوست و بدون استخوان ۶۶۱ هزار و ۵۰۰ تومانی بیش از دو برابر قیمت یک کیلو مرغ کامل تمام میشود. ران بدون پوست حدود ۳۳ درصد و سینه بدون پوست با استخوان نیز بیش از ۶۰ درصد گرانتر از مرغ کامل است.
بخشی از این فاصله طبیعی است؛ چون قطعات پاکشده تمام وزن لاشه را شامل نمیشوند و هزینه قطعهبندی، پاککردن، بستهبندی، افت وزن و شبکه خردهفروشی نیز به قیمت آنها اضافه میشود. با این حال دادههای فروشگاههای آنلاین امروز نشان میدهد حتی برای یک قطعه مشابه نیز اختلاف قیمت بسیار بزرگی وجود دارد.
برای نمونه، یک مقایسهگر فروشگاهی در ۲۳ مرداد، «سینه مرغ بیاستخوان فله» را در یک عرضه ۴۳۵ هزار تومان و نمونه دیگری از سینه بیاستخوان را ۳۴۷ هزار تومان نشان میدهد، در حالی که برخی محصولات سینه مرغ بیش از ۶۰۰ یا ۷۰۰ هزار تومان قیمت دارند. ران بدون پوست نیز در همان بازار آنلاین با نرخهایی متفاوت از رقم ۴۱۸ هزار تومانی گزارش شده است.
بنابراین عبارت «قیمت سینه مرغ ۶۶۱ هزار تومان است» باید بهصورت یکی از نرخهای مشاهدهشده بازار خوانده شود، نه یک قیمت قطعی برای تمام فروشگاهها.
تناقض بازار؛ مرغ گران است اما تولیدکننده میگوید مازاد داریم
مهمترین نکته تحلیلی بازار مرغ در مرداد همینجاست.
مدیرعامل اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی در اول مرداد به ایسنا گفته بود تولیدکنندگان با مازاد تولید روبهرو هستند و در برخی موارد مرغ را پایینتر از هزینه واقعی تولید میفروشند. برآورد اتحادیه در آن مقطع، قیمت تمامشده مرغ زنده را حدود ۲۷۰ تا ۲۸۰ هزار تومان برای هر کیلو عنوان میکرد؛ در حالی که تولیدکننده به دلیل فشار عرضه مجبور به فروش پایینتر بوده است.
این فقط یک اظهار نظر مقطعی نیست. گزارش دیگری از اتحادیه نشان میداد در خرداد و تیر حجم جوجهریزی بالاتر از نیاز بازار بوده و مازاد تولید باعث انباشت مرغ در واحدهای تولیدی شده است. اتحادیه حتی از زیان گسترده مرغداران در نتیجه همین عدم تعادل میان عرضه و قدرت جذب بازار سخن گفته بود.
در نتیجه نمیتوان قیمت بالای خردهفروشی را صرفاً با عبارت «کمبود عرضه» توضیح داد.
اگر تولیدکننده با مازاد محصول و قیمت پایین مرغ زنده مواجه است اما مصرفکننده همچنان سینه مرغ را بالای ۶۰۰ هزار تومان میخرد، بخشی از پرسش باید درباره فاصله میان مزرعه، کشتارگاه، قطعهبندی و ویترین فروشگاه مطرح شود.
جوجهریزی مرداد چه پیامی برای قیمت مرغ دارد؟
آمارهای موجود نیز فعلاً از خطر فوری کمبود گسترده مرغ حمایت نمیکنند.
براساس گزارشی که ایسنا منتشر کرده، اتحادیه تولید جوجه یکروزه میزان جوجهریزی مرداد را حدود ۱۳۳ میلیون قطعه پیشبینی کرده است؛ در حالی که مدیرعامل اتحادیه مرغداران گوشتی نیاز متناسب با بازار فعلی را حدود ۱۲۰ میلیون قطعه در ماه برآورد کرده بود. همچنین تولید ماهانه گوشت مرغ حدود ۲۲۰ تا ۲۳۰ هزار تن در برابر ظرفیت جذب حدود ۲۰۰ تا ۲۱۰ هزار تن برآورد شده است.
آمار رسمیتر استانی نیز تصویر تولید بالایی ارائه میدهد. سازمان جهاد کشاورزی مازندران اعلام کرده از ابتدای فروردین تا پایان تیر ۱۴۰۵ در کل کشور نزدیک به ۴۹۸ میلیون قطعه جوجهریزی ثبت شده که بیش از ۶۰ میلیون قطعه آن سهم مازندران بوده است.
بنابراین در شرایط فعلی، نشانه آشکاری از کمبود جوجهریزی که بهتنهایی بتواند جهش ناگهانی قیمت مرغ را توجیه کند وجود ندارد.
مرغ منجمد چه نقشی در کنترل بازار دارد؟
مرغ منجمد در شرایط فعلی فقط برای عرضه به مصرفکننده استفاده نمیشود؛ بخشی از آن با هدف جمعآوری مازاد تولید و حمایت از مرغداران خریداری و ذخیره میشود.
یک نمونه تازه مربوط به فارس است. اداره کل پشتیبانی امور دام این استان ۱۹ مرداد اعلام کرد از ابتدای سال ۲۶۱۶ تن مرغ منجمد خریداری و ذخیره کرده و در قراردادهای جدید نرخ خرید حمایتی را کیلویی ۳۶۹ هزار تومان قرار داده است. از ابتدای سال نیز بیش از ۱۳۰۰ تن مرغ منجمد در این استان بین خانوارها و صنایع توزیع شده است.
این سازوکار دو هدف دارد: زمانی که تولید بیش از نیاز بازار است، بخشی از مرغ خریداری و ذخیره میشود تا مرغدار مجبور نباشد محصول را با زیان سنگین بفروشد؛ در زمان نیاز نیز ذخایر میتوانند دوباره وارد شبکه شوند و به تنظیم عرضه کمک کنند.
بنابراین مرغ منجمد در وضعیت فعلی بیشتر یک «ضربهگیر» میان تولید زیاد و بازار مصرف است تا نشانهای از کمبود مرغ.
قیمت مرغ نسبت به پارسال چقدر تغییر کرده است؟
آرامش مرداد امسال نباید باعث فراموش شدن جهش بزرگ سالانه شود.
در ۱۹ مرداد ۱۴۰۴، مرغ کامل حدود ۱۲۴ هزار و ۸۰۰ تومان و ران مرغ بدون پوست حدود ۱۵۸ هزار تومان گزارش شده بود. امروز مرغ کامل نزدیک ۳۱۵ هزار تومان است و ران بدون پوست بیش از ۴۰۰ هزار تومان قیمت دارد. اگرچه جزئیات نوع قطعه و محل عرضه در گزارشهای دو سال کاملاً یکسان نیست، جهت تغییر روشن است: سطح قیمت مرغ نسبت به مرداد سال گذشته بیش از دو برابر شده است.
به همین دلیل مصرفکننده ممکن است از «ثبات قیمت» احساس آرامش نکند. قیمت میتواند سه هفته ثابت بماند، اما اگر در مقایسه سالانه بیش از دو برابر شده باشد، فشار بر سبد غذایی همچنان پابرجاست.
آیا مرغ در هفتههای آینده گران میشود؟
در کوتاهمدت، اطلاعات فعلی نشانه روشنی از یک شوک قریبالوقوع در سمت عرضه ارائه نمیکند. حجم جوجهریزی بالا است، اتحادیه از مازاد تولید سخن میگوید و بخشی از مرغ مازاد نیز برای ذخایر راهبردی خریداری میشود.
اما ریسک هزینه تولید همچنان وجود دارد. مدیرعامل اتحادیه مرغداران گفته مرغهایی که در هفتههای اخیر وارد بازار شدهاند با نهادههایی تولید شدهاند که در مقاطعی بسیار گران خریداری شدهاند و همین مسئله قیمت تمامشده تولیدکننده را بالا برده است.
به این ترتیب دو نیروی مخالف در بازار فعالاند: مازاد عرضه از رشد قیمت جلوگیری میکند، اما هزینه بالای تولید اجازه کاهش شدید و پایدار قیمت را نمیدهد.
همین وضعیت توضیح میدهد چرا بازار مرغ امروز نه با جهش مواجه است و نه با ریزش جدی.
آرامش بازار مرغ واقعی است، اما یک نکته را نباید فراموش کرد
تصویر بازار در جمعه ۲۳ مرداد ۱۴۰۵ بیش از آنکه «نوسان خفیف و مستمر» باشد، شبیه ثبات در سطوح بالا است.
ران بدون پوست تقریباً از ابتدای مرداد روی ۴۱۸ هزار تومان مانده، سینه بدون استخوان در محدوده ۶۶۱ هزار تومان ثابت است و بال و بازوی ساده نیز طی روزهای اخیر روی ۳۳۳ هزار تومان قرار داشته است. در مقابل، مرغ کامل از ۳۳۰ هزار تومان به حدود ۳۱۵ هزار تومان عقبنشینی کرده است.
از سوی دیگر، دادههای تولید برخلاف تصور «عرضه شکننده»، فعلاً بیشتر به سمت مازاد تمایل دارند. به همین دلیل مهمترین معمای بازار مرغ امروز نه کمبود محصول، بلکه فاصله میان هزینه و قیمت در حلقههای مختلف زنجیره است.
مرغ فعلاً شوک تازهای نزده است؛ اما سینه ۶۶۱ هزار تومانی و ران ۴۱۸ هزار تومانی نشان میدهد آرامش بازار برای خانوار لزوماً به معنای ارزان بودن سفره نیست.
