نفت عقب نشست، معاملهگران مردد شدند
بازار جهانی نفت هفته را در شرایطی آغاز کرد که فضای روانی حاکم بر معاملات بیش از هر عامل دیگری تحت تأثیر کاهش نگرانیها از تشدید تنش میان تهران و واشنگتن قرار داشت. همین عامل کافی بود تا قیمتها، بدون نیاز به شوک جدید در سمت عرضه یا تقاضا، مسیر نزولی خود را ادامه دهند و معاملهگران با احتیاط بیشتری موقعیتهای خرید را دنبال کنند. نفت خام که در هفتههای گذشته با نوسانات شدید ناشی از ریسکهای ژئوپلیتیک همراه شده بود، اکنون وارد فاز بازتنظیم انتظارات شده است؛ فازی که در آن وزن دادههای بنیادی دوباره پررنگتر از هیجانات سیاسی شده است.
در زمان نگارش این گزارش، بهای نفت برنت در سطح ۶۷ دلار و ۳۶ سنت برای هر بشکه قرار داشت و نفت وستتگزاس اینترمدیت نیز در محدوده ۶۲ دلار و ۶۶ سنت معامله میشد. هرچند این ارقام در مقایسه با روز دوشنبه تغییر محسوسی نداشتند، اما فاصله گرفتن از سطوح بالاتر ابتدای هفته نشان میدهد بازار بهتدریج در حال قیمتگذاری مجدد ریسکهاست و خود را برای سناریوهای محتاطانهتر آماده میکند.
کاهش ریسک ژئوپلیتیک و تغییر رفتار معاملهگران
یکی از مهمترین محرکهای افت اخیر قیمت نفت، فروکش کردن نگرانیها درباره رویارویی مستقیم یا تشدید تنش سیاسی میان ایالات متحده و ایران بوده است. تحلیلگران معتقدند سیگنالهایی که از سوی واشنگتن درباره تمایل به خرید زمان بیشتر برای رسیدن به نوعی توافق هستهای مخابره شده، باعث شده بخش قابل توجهی از ریسک ژئوپلیتیک کوتاهمدت از قیمتها خارج شود. این تغییر فضا بهویژه برای بازار نفت که به شدت به اخبار سیاسی حساس است، پیام روشنی داشت: فعلاً خبری از شوک عرضه ناشی از بحران فوری نیست.
در چنین شرایطی، معاملهگران کوتاهمدت که در هفتههای گذشته روی افزایش قیمتها حساب باز کرده بودند، بخشی از موقعیتهای خود را بستند و همین امر فشار فروش را تشدید کرد. بازار اکنون بیش از آنکه به سناریوهای بدبینانه فکر کند، در حال ارزیابی واقعبینانهتری از توازن عرضه و تقاضاست؛ توازنی که دستکم در افق کوتاهمدت نشانهای از کمبود شدید عرضه در آن دیده نمیشود.
دادههای آمریکا و بیاعتنایی نسبی بازار
همزمان با کاهش ریسک ژئوپلیتیک، انتشار دادههای تازه از سوی اداره اطلاعات انرژی آمریکا نیز نتوانست محرک صعودی قدرتمندی برای قیمتها ایجاد کند. آمارها از افزایش همزمان ذخایر نفت خام و رشد تولید حکایت داشت؛ موضوعی که در شرایط عادی میتواند فشار نزولی بر بازار وارد کند. طبق این گزارش، ذخایر نفت آمریکا بیش از ۸ میلیون و ۵۳۰ هزار بشکه افزایش یافت و تولید نیز حدود ۴۹۸ هزار بشکه در روز رشد نشان داد.
با این حال، واکنش بازار به این دادهها چندان شدید نبود. بسیاری از تحلیلگران معتقدند بخش زیادی از این اطلاعات پیشتر در قیمتها لحاظ شده بود و معاملهگران منتظر سیگنالهای قویتری برای تغییر جهت هستند. همین بیاعتنایی نسبی نشان میدهد که بازار نفت در مقطع فعلی بیش از آنکه اسیر یک عامل خاص باشد، تحت تأثیر مجموعهای از متغیرهای متضاد قرار گرفته است.
روایت صعودی اوپک و پیامهای پنهان آن
در نقطه مقابل، گزارش تازه اوپک تصویری نسبتاً خوشبینانه از آینده تقاضای جهانی نفت ارائه داد. این سازمان پیشبینی خود از رشد تقاضا را بدون تغییر حفظ کرد و انتظار دارد مصرف جهانی نفت در سال جاری روزانه ۱ میلیون و ۳۸۰ هزار بشکه افزایش یابد و این رقم برای سال ۲۰۲۷ نیز به حدود ۱ میلیون و ۳۴۰ هزار بشکه در روز برسد. چنین برآوردی بهطور ضمنی پیام میدهد که اوپک همچنان به تابآوری تقاضا، بهویژه در اقتصادهای نوظهور، امیدوار است.
در عین حال، کاهش تولید اوپک در ماه گذشته نیز توجه معاملهگران را به خود جلب کرد. تولید این سازمان روزانه حدود ۴۳۹ هزار بشکه افت داشت که بخش عمده آن به اختلالهای عملیاتی در قزاقستان بازمیگشت. هرچند این کاهش تولید بهتنهایی نمیتواند توازن بازار را بهطور اساسی تغییر دهد، اما یادآور شکنندگی عرضه در برخی مناطق کلیدی است؛ موضوعی که همواره میتواند بهعنوان یک ریسک پنهان در پسزمینه بازار باقی بماند.
گزارش آژانس بینالمللی انرژی و سایه تردید بر بازار
در سوی دیگر معادله، گزارش ماهانه آژانس بینالمللی انرژی تصویر متفاوتی ترسیم کرد و حتی باعث شد قیمتها در یک روز حدود ۳ درصد افت کنند. این نهاد پیشبینی خود از رشد تقاضای جهانی نفت را کاهش داد و آن را به ۸۵۰ هزار بشکه در روز رساند؛ رقمی که نسبت به برآورد ۹۳۰ هزار بشکهای ماه قبل عقبنشینی محسوب میشود. این تجدیدنظر کاهشی، نشانهای از نگرانی درباره کندی رشد اقتصادی جهانی و تأثیر آن بر مصرف انرژی است.
اختلاف دیدگاه میان اوپک و آژانس بینالمللی انرژی بار دیگر این پرسش را مطرح کرده که کدام روایت به واقعیت نزدیکتر است. تجربه سالهای اخیر نشان داده که بازار نفت اغلب میان این دو نگاه در نوسان است و بسته به شرایط اقتصادی و سیاسی، یکی از آنها دست بالا را پیدا میکند. در مقطع کنونی، به نظر میرسد نگاه محتاطانه آژانس بینالمللی انرژی وزن بیشتری در ذهن معاملهگران دارد.
چشمانداز مازاد عرضه و نگرانیهای بلندمدت
یکی از مهمترین بخشهای گزارش آژانس بینالمللی انرژی، تأیید چشمانداز مازاد عرضه در سال ۲۰۲۶ بود. بر اساس این برآورد، عرضه جهانی نفت در آن سال با افزایش روزانه ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار بشکهای به حدود ۱۰۸ میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه در روز خواهد رسید. نکته قابل توجه آن است که این رشد عرضه تقریباً بهطور مساوی میان تولیدکنندگان خارج از اوپکپلاس و اعضای این ائتلاف تقسیم میشود؛ موضوعی که میتواند رقابت در بازار را تشدید کند.
البته آژانس یادآور شد که عرضه جهانی نفت در ماه گذشته بهطور موقت کاهش یافته و روزانه حدود ۱ میلیون و ۲۰۰ هزار بشکه افت کرده است. سرمای شدید زمستانی در آمریکای شمالی که عملیات تولید را مختل کرد، در کنار کاهش تولید در قزاقستان، از عوامل اصلی این افت بودند. با این حال، بازار این کاهش مقطعی را پایدار تلقی نکرده و تمرکز خود را بر روندهای بلندمدتتر گذاشته است.
جمعبندی
مجموع تحولات اخیر نشان میدهد بازار جهانی نفت در مقطع حساسی قرار گرفته است؛ جایی که کاهش ریسک ژئوپلیتیک، دادههای متناقض عرضه و تقاضا و اختلاف دیدگاه نهادهای بینالمللی، همگی در شکلدهی به انتظارات نقش دارند. افت قیمتها بیش از آنکه نشانه ضعف شدید بازار باشد، بازتابی از تعدیل انتظارات و احتیاط معاملهگران است. در کوتاهمدت، تا زمانی که تنشهای سیاسی در سطح کنترلشده باقی بماند و شوک غیرمنتظرهای در عرضه رخ ندهد، احتمال تداوم نوسانات محدود و تمایل بازار به سطوح پایینتر وجود دارد. با این حال، در افق میانمدت و بلندمدت، مسیر قیمت نفت همچنان به شدت وابسته به رشد اقتصاد جهانی، سیاستهای تولید اوپکپلاس و توان بازار در جذب مازاد عرضه احتمالی خواهد بود؛ عواملی که میتوانند هر لحظه معادلات فعلی را دگرگون کنند.