پیشبینی جنجالی کارشناس طلا؛ قیمتها دوباره میریزد یا اوج میگیرد؟
بازار طلا در ماههای اخیر وارد مرحلهای شده که حتی برای فعالان باسابقه این حوزه نیز قابل مقایسه با بسیاری از دورههای پیشین نیست. جهشهای سریع، افتهای ناگهانی و ثبت رکوردهایی که تنها یک بار در تاریخ معاصر و آن هم در جریان بحران مسکن آمریکا تجربه شده بود، نشان میدهد طلا بار دیگر به پناهگاه اصلی سرمایه در برابر نااطمینانیهای جهانی تبدیل شده است. اظهارات محمد کشتیآرای، عضو کمیسیون تخصصی طلا و جواهر اتاق اصناف ایران، تصویری روشن از دلایل این تحولات و پیامدهای آن برای بازار داخلی ارائه میدهد؛ تصویری که در آن سیاست، بحرانهای ژئوپلیتیکی و تصمیمات پولی آمریکا نقش محوری دارند.
بازگشت خاطره بحران مسکن آمریکا در بازار طلا
کشتیآرای با اشاره به روند تاریخی قیمت اونس جهانی طلا یادآور میشود که از سال ۲۰۰۰ و بهویژه در فاصله سالهای ۲۰۰۵ تا ۲۰۰۸، همزمان با بحران مسکن آمریکا، بازار جهانی طلا شاهد جهشی بیسابقه بود. در آن مقطع، قیمت اونس طلا حدود ۱۲۰۰ تا ۱۳۰۰ دلار افزایش یافت؛ جهشی که طی سه دهه گذشته، به جز همان دوره، نمونه مشابهی نداشت. پس از آن، هرچند روندهای صعودی متعددی در بازار شکل گرفت، اما این افزایشها عمدتاً منطقی، تدریجی و با شیبی ملایم بودند و از شوکهای ناگهانی خبری نبود.
همین سابقه تاریخی باعث شده بود بسیاری از تحلیلگران تصور کنند بازار طلا دیگر ظرفیت ثبت جهشهای هیجانی و غیرمنتظره را ندارد، اما تحولات سال گذشته و بهویژه ماههای اخیر این فرضیه را به چالش کشید.
جهش فراتر از انتظار؛ عبور اونس از مرزهای پیشبینینشده
به گفته این کارشناس، قیمت جهانی طلا در سال گذشته بهتدریج افزایش یافت و زمانی که به محدوده ۴۰۰۰ دلار رسید، کمتر کسی تصور میکرد این روند بتواند حتی از مرز ۵۰۰۰ دلار عبور کند. با این حال، مجموعهای از رویدادهای جهانی که عمدتاً در دو ماه اخیر رخ داد، ورق را برگرداند و قیمت اونس جهانی را تا محدوده ۵۶۰۰ دلار بالا برد.
این جهش ناگهانی نهتنها رکوردهای جدیدی را در بازار طلا ثبت کرد، بلکه طی یک ماه، فراز و فرودهای شدیدی را به همراه داشت که فضای بازار را بهشدت هیجانی کرد و پیشبینیها را دشوار ساخت.
نقش خاورمیانه، ایران و بحرانهای سیاسی در نوسان طلا
کشتیآرای مهمترین عوامل اثرگذار بر این جهش و نوسانات را تحولات ژئوپلیتیکی میداند. مسائل خاورمیانه، موضوع ایران، بحران ونزوئلا و در نهایت مباحث مرتبط با سیاستهای پولی آمریکا، همگی بهطور همزمان بر بازار اثر گذاشتند. در چنین فضایی، طلا بار دیگر بهعنوان دارایی امن مورد توجه سرمایهگذاران جهانی قرار گرفت و جریان نقدینگی به سمت این فلز گرانبها شدت گرفت.
افزایش ریسکهای سیاسی معمولاً باعث خروج سرمایه از بازارهای پرریسک مانند سهام میشود و همین اتفاق در ماههای اخیر نیز رخ داد؛ موضوعی که بهطور مستقیم تقاضا برای طلا را افزایش داد.
فدرال رزرو و شوک سیاست پولی به بازارهای مالی
یکی از نقاط عطف این دوره، تغییر مدیریت در فدرال رزرو آمریکا بود. به گفته کشتیآرای، با اعلام تغییر رئیس این نهاد و آغاز به کار رئیس جدید از ماه می، بازارها انتظار داشتند سیاستهای تازهای در حوزه نرخ بهره اعمال شود. همین انتظار کافی بود تا بازارهای مالی آمریکا دچار نوسانات شدید شوند و بخش قابل توجهی از ارزش خود را از دست بدهند.
افت ارزش سهام و بیثباتی بازارهای مالی، سرمایهگذاران را به سمت طلا سوق داد و این روند، به افزایش بیشتر قیمت اونس دامن زد. اما این وضعیت پایدار نماند.
عقبنشینی طلا پس از پیام ثبات از فدرال رزرو
پس از آنکه رئیس جدید فدرال رزرو اعلام کرد فعلاً تغییری در نرخ بهره و سیاستهای مالی ایجاد نخواهد شد، بازار واکنش نشان داد. قیمت طلا عقبنشینی کرد و به گفته کشتیآرای، بازار به روال عادی بازگشت؛ یعنی ادامه سیاستهای قبلی و ثبات نسبی نرخ بهره.
با این حال، همین فراز و فرودها کافی بود تا رکوردهایی ثبت شود که از زمان بحران مسکن آمریکا سابقه نداشت. طلا، نقره و سایر فلزات گرانبها به بالاترین سطوح تاریخی خود رسیدند، اما پس از ایجاد ثبات نسبی، قیمت جهانی طلا بار دیگر وارد مسیر نزولی شد.
نوسانات ۱۰ درصدی و تثبیت نسبی قیمت اونس
این عضو کمیسیون تخصصی طلا و جواهر اتاق اصناف ایران با اشاره به دو هفته گذشته میگوید بازارهای مالی طلا روزهای بسیار پرنوسانی را پشت سر گذاشتند. تغییرات تا حدود ۱۰ درصد و نزدیک به ۱۰۰۰ دلار در قیمت طلا مشاهده شد؛ نوسانی که در بازارهای جهانی کمسابقه است.
در نهایت، طی روزهای پایانی هفته گذشته، نوعی تثبیت قیمت شکل گرفت و اونس طلا در محدوده ۴۸۰۰ دلار قرار گرفت و در پایان هفته به حدود ۴۹۰۰ دلار رسید. همچنین، از اواسط هفته گذشته و با مطرح شدن موضوع مذاکرات و کاهش احتمال درگیری در خاورمیانه، قیمت طلا مسیر نزولی در پیش گرفت و در همان محدوده تثبیت شد.
نقره؛ فلزی که زودتر از طلا اصلاح شد
کشتیآرای در ادامه به وضعیت بازار نقره اشاره میکند و میگوید بیشترین تغییرات پیش از طلا در این بازار رخ داد. در هفتههای گذشته، هر یک کیلوگرم طلا معادل ۵۷ کیلوگرم نقره بود، اما اخیراً این نسبت به ۶۲ کیلوگرم نقره رسیده است. این تغییر نشان میدهد نقره پس از طی یک روند صعودی، بیشترین کاهش را تجربه کرده و در رقابت افزایش قیمتها، فعلاً از طلا عقب مانده است.
این موضوع برای فعالان بازار فلزات گرانبها اهمیت ویژهای دارد، چراکه نسبت طلا به نقره یکی از شاخصهای مهم در تحلیل روندهای آتی بازار محسوب میشود.
بازتاب نوسانات جهانی در بازار داخلی ایران
به گفته این کارشناس، بازار داخلی طلا و سکه نیز از این تحولات بینصیب نماند. همزمان با نوسانات قیمت جهانی، نرخ ارز در داخل کشور نیز دچار تغییر شد؛ نرخی که خود تابعی از تحولات داخلی، مسائل مرتبط با جنگ و سایر رویدادها بود.
این عوامل دستبهدست هم دادند و طی دو تا سه هفته اخیر نوسانات قابل توجهی را در بازار داخلی ایجاد کردند و موجب افزایش قیمت دلار شدند؛ افزایشی که بهطور مستقیم بر قیمت طلا و سکه اثر گذاشت.
مذاکرات ایران و آمریکا؛ متغیر تعیینکننده آینده بازار
کشتیآرای تأکید میکند که یکی از مهمترین عوامل پیشرو، موضوع مذاکرات ایران و آمریکا است. کاهش یا تشدید تنشها میتواند مسیر بازار را بهطور جدی تغییر دهد. اگر تنشها کاهش یابد، سناریوهای مربوط به اصلاح قیمتی ناشی از افزایش بیسابقه اونس طلا چندان موضوعیت نخواهد داشت.
اما در صورت تداوم شرایط فعلی، همراه با مسائل داخلی آمریکا و سیاستهای پولی آن کشور، امکان شکلگیری تغییرات جدید و حتی موجهای تازه نوسان در بازار طلا وجود دارد.
رکود معاملات و بازگشت تدریجی اعتماد در بازار داخلی
در بخش پایانی اظهارات، این کارشناس صنعت طلا به وضعیت معاملات داخلی اشاره میکند. به گفته او، طی دو هفته گذشته حجم معاملات بهشدت کاهش یافته بود و فاصله قیمت خرید و فروش افزایش پیدا کرده بود. معاملات با احتیاط بالا انجام میشد یا در بسیاری موارد اصلاً صورت نمیگرفت.
در برخی موارد، اختلاف قیمت خرید و فروش سکه به سه تا پنج میلیون تومان میرسید که نشاندهنده بیاعتمادی و انتظار فعالان بازار برای روشن شدن چشمانداز بود. با این حال، کشتیآرای میگوید طی چند روز گذشته شاهد اصلاح این وضعیت بودهایم و همین مسئله باعث شده دادوستدها بهتدریج به روال عادی بازگردد.
جمعبندی
بازار طلا در مقطع کنونی بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر سیاست و بحرانهای جهانی قرار دارد. از رکوردشکنی تاریخی اونس تا نوسانات شدید نرخ ارز در داخل، همه نشان میدهد که تحلیل این بازار بدون رصد روزانه تحولات جهانی و داخلی ممکن نیست. همانطور که کشتیآرای تأکید میکند، حتی پیشبینی چند روز آینده نیز با عدم قطعیت بالایی همراه است. با این حال، کاهش نسبی تنشها، پیامهای ثبات از سوی فدرال رزرو و اصلاح فاصله قیمتها در بازار داخلی، میتواند نشانهای از بازگشت تدریجی آرامش باشد؛ آرامشی که دوام آن، بیش از هر چیز، به تصمیمات سیاسی و اقتصادی در سطح بینالملل گره خورده است.