سقوط ادامهدار بیتکوین؛ بحران اعتماد در بازار رمزارزها و تردید درباره پناهگاه امن
بازار جهانی رمزارزها در روزهای اخیر بار دیگر با موجی از فشار فروش روبهرو شده است؛ موجی که بیش از هر دارایی دیگری، بیتکوین بهعنوان بزرگترین رمزارز جهان را تحت تأثیر قرار داده است. به گزارش بلومبرگ، بیتکوین روز چهارشنبه تا ۵.۴ درصد کاهش یافت و به ۷۲ هزار و ۴۷ دلار رسید؛ سطحی که ضعیفترین قیمت آن از ۶ نوامبر ۲۰۲۴ بهشمار میرود، یعنی تنها یک روز پس از انتخاب مجدد دونالد ترامپ بهعنوان رئیسجمهور ایالات متحده. این افت، ادامه روند نزولی پرشتابی است که از اوج قیمتی بیتکوین در ماه اکتبر سال گذشته آغاز شد و تاکنون بیش از ۴۰ درصد از ارزش این دارایی را از بین برده است.
از اوج اکتبر تا واقعیت زمستان بازار
بیتکوین که در ماه اکتبر با موجی از خوشبینی، ورود سرمایه و امید به تداوم سیاستهای حمایتی رشد چشمگیری را تجربه کرده بود، اکنون در موقعیتی کاملاً متفاوت قرار دارد. از آن زمان تاکنون، فضای بازار بهتدریج تغییر کرده و ریسکگریزی جای هیجان را گرفته است. کاهش قیمت بیتکوین تنها یک افت مقطعی نیست، بلکه نشانهای از یک بازتنظیم عمیق در انتظارات سرمایهگذاران است؛ بازتنظیمی که کل بازار رمزارزها را دربر گرفته و ارزش این بازار را از اوج اکتبر تاکنون حدود ۱.۷ تریلیون دلار کاهش داده است.
بحران اعتماد؛ قلب تپنده ریزش
شِیلیانگ تانگ، شریک مدیریتی شرکت Monarq Asset Management، وضعیت فعلی را عبور بازار از یک بحران اعتماد توصیف میکند. این توصیف بهخوبی بیانگر شرایطی است که در آن، سرمایهگذاران نهتنها نگران نوسانات قیمتی هستند، بلکه نسبت به روایتهای پیشین درباره آینده رمزارزها نیز دچار تردید شدهاند. بحران اعتماد زمانی عمیقتر میشود که افت قیمتها با نبود محرکهای مثبت قوی همراه باشد و سرمایهگذاران دلیلی قانعکننده برای بازگشت سریع بازار نبینند.
لیکوییدیشنها و سپس فشارهای فراگیر
در مراحل ابتدایی این سقوط، بخش قابل توجهی از فشار فروش ناشی از لیکوییدیشنهای خاص بازار کریپتو بود؛ فرآیندی که در آن، موقعیتهای اهرمی با افت قیمتها بهطور خودکار بسته میشوند و فروش بیشتری را به بازار تحمیل میکنند. اما فشار روز چهارشنبه ماهیتی متفاوت داشت. اینبار، افت رمزارزها به تنشهای گستردهتر میان داراییها گره خورد و بازار کریپتو خود را همجهت با بازار سهام و سایر داراییهای پرریسک دید.
فروش هماهنگ در بازارهای مالی
بازارها روز چهارشنبه وارد دورهای از فروش هماهنگ شدند؛ وضعیتی که در آن، افت قیمتها محدود به یک دارایی یا یک بخش خاص نماند. شاخص نزدک ۱۰۰ بیش از دو درصد کاهش یافت و زیانها به سهام نرمافزاری، شرکتهای سازنده تراشه و سایر بخشهای حساس به نرخ بهره سرایت کرد. این همزمانی ریزشها نشان داد که بیتکوین، دستکم در مقطع کنونی، رفتاری مشابه سهام فناوری دارد و همچنان در دسته داراییهای پرریسک طبقهبندی میشود.
همجهتی بیتکوین و نزدک
گرگ گوتاس، رئیس معاملات خارج از بورس در شرکت سرمایهگذاری رمزارزی Flowdesk، با اشاره به رفتار بازار میگوید نشانهای از وحشت گسترده در میان مشتریان مشاهده نمیشود، اما بیتکوین طی دو روز گذشته همجهت با نزدک در مسیر نزولی حرکت کرده است. این اظهارنظر، یکی از مهمترین بحثهای قدیمی بازار رمزارزها را دوباره زنده میکند؛ اینکه آیا بیتکوین واقعاً یک دارایی مستقل و غیرهمبسته است یا در عمل، بهویژه در دورههای تنش، رفتاری مشابه سهام پرریسک دارد.
صندوقهای ETF بیتکوین و نوسان سرمایه
رفتار سرمایهگذاران نهادی نیز تصویر روشنی از تردید حاکم بر بازار ارائه میدهد. جریانهای ورودی و خروجی به صندوقهای قابل معامله در بورس بیتکوین که در آمریکا فهرست شدهاند، همچنان نوسانی است. بر اساس دادههای بلومبرگ، این صندوقها روز دوشنبه شاهد ورود خالص حدود ۵۶۲ میلیون دلار سرمایه بودند، اما تنها یک روز بعد، سرمایهگذاران ۲۷۲ میلیون دلار از این مجموعه خارج کردند. این چرخش سریع سرمایه نشان میدهد که حتی بازیگران بزرگ بازار نیز استراتژیهای کوتاهمدت و محتاطانهتری در پیش گرفتهاند.
تردید درباره نقش بیتکوین بهعنوان پناهگاه امن
یکی از پیامدهای مهم افت اخیر، تشدید تردیدها درباره نقش بیتکوین بهعنوان پناهگاه امن در دورههای تنش بازار است. طرفداران این رمزارز سالهاست که آن را طلای دیجیتال مینامند و بر ویژگیهایی مانند عرضه محدود و استقلال از سیاستهای پولی تأکید میکنند. با این حال، رفتار اخیر قیمتها نشان میدهد که بیتکوین در شرایط فشار، بیش از آنکه شبیه یک دارایی امن عمل کند، همجهت با داراییهای پرریسک سقوط میکند. اکنون این توکن نزدیک به ۴۰ درصد پایینتر از رکورد اکتبر خود معامله میشود؛ وضعیتی که این روایت را با چالش جدی مواجه کرده است.
کاهش ارزش کل بازار رمزارز
افت بیتکوین تنها بخشی از تصویر بزرگتر است. کل بازار رمزارزها از اواخر ماه گذشته تاکنون بیش از ۴۶۰ میلیارد دلار از ارزش خود را از دست داده است. این کاهش گسترده، نشاندهنده خروج سرمایه از طیف وسیعی از توکنها و پروژههاست و بیانگر آن است که فشار فروش بهصورت فراگیر کل این بازار را دربر گرفته است. در چنین فضایی، پروژههای کوچکتر و پرریسکتر بیش از همه آسیبپذیر هستند و سرمایه بهسمت نقدینگی یا داراییهای کمریسکتر حرکت میکند.
پیوند سیاست پولی و بازار کریپتو
یکی از عوامل زمینهای مهم در این تحولات، شرایط سیاست پولی جهانی است. نرخهای بهره بالا و انتظارات مربوط به تداوم سیاستهای انقباضی، جذابیت داراییهای پرریسک را کاهش داده است. رمزارزها که در سالهای گذشته از سیاستهای پولی انبساطی و نقدینگی فراوان بهرهمند بودند، اکنون با محیطی کاملاً متفاوت مواجهاند. این تغییر شرایط، فشار مضاعفی بر بازاری وارد کرده که هنوز از نظر ساختاری به بلوغ کامل نرسیده است.
آینده کوتاهمدت بیتکوین
در کوتاهمدت، بسیاری از تحلیلگران انتظار دارند نوسانات بیتکوین ادامهدار باشد. تا زمانی که بازارهای سهام، بهویژه سهام فناوری، در وضعیت بیثباتی قرار دارند، بعید است بیتکوین بتواند مسیر مستقلی در پیش بگیرد. از سوی دیگر، نبود محرکهای بنیادی قدرتمند، مانند جهش قابل توجه تقاضای نهادی یا تغییر معنادار در سیاستهای پولی، چشمانداز بازگشت سریع به اوجهای قبلی را تضعیف کرده است.
جمعبندی تحلیلی
ادامه ریزش بیتکوین و کاهش بیش از ۴۰ درصدی آن از اوج اکتبر، نمادی از ورود بازار رمزارزها به مرحلهای جدید از بازنگری و تردید است. بحران اعتماد، همجهتی با بازار سهام، نوسان سرمایه در ETFها و افت سنگین ارزش کل بازار، همگی نشان میدهند که روایتهای خوشبینانه گذشته دیگر بهتنهایی برای حمایت از قیمتها کافی نیستند. در چنین شرایطی، بیتکوین بیش از آنکه نقش پناهگاه امن را ایفا کند، همچنان بهعنوان دارایی پرریسکی دیده میشود که به تحولات کلان اقتصادی و مالی واکنش تند نشان میدهد. مسیر آینده این رمزارز، بیش از هر زمان دیگری، به بازگشت اعتماد و تغییر شرایط کلان گره خورده است.