قیمت شکر فعلاً ثابت ماند؛ هشدار درباره کمبود در راه است؟ | شکر بستهبندی کیلویی ۱۲۵ هزار تومان
بر اساس تازهترین نرخهای اعلامی از سوی فعالان صنعت، قیمت هر کیلوگرم شکر درب کارخانه ۹۳ هزار و ۵۰۰ تومان است.
شکر فله برای مصرفکننده نیز با نرخ ۱۰۸ هزار و ۵۰۰ تومان عرضه میشود و قیمت شکر بستهبندی یککیلویی ۱۲۵ هزار تومان اعلام شده است.
| نوع عرضه شکر | قیمت هر کیلو |
|---|---|
| درب کارخانه | ۹۳ هزار و ۵۰۰ تومان |
| فله برای مصرفکننده | ۱۰۸ هزار و ۵۰۰ تومان |
| بستهبندی یککیلویی | ۱۲۵ هزار تومان |
این سطح قیمت حداقل از هفتههای گذشته تغییر محسوسی نداشته است. مریم قوام معنوی نیز پیشتر اعلام کرده بود با وجود نوسانات هزینه واردات، قیمت مصرفکننده شکر در محدوده ۱۲۵ هزار تومان باقی مانده است.
این در حالی است که قیمت مصوب شکر بستهبندی در ابتدای اردیبهشت نیز ۱۲۵ هزار تومان اعلام شده بود. البته آن زمان نرخ شکر سفید تولید داخل درب کارخانه ۸۵ هزار تومان تعیین شده بود و نرخ فعلی اعلامشده از سوی انجمن برای درب کارخانه به ۹۳ هزار و ۵۰۰ تومان رسیده است.
هر روز ۷ هزار تن شکر در ایران مصرف میشود
یکی از اعداد مهم برای تحلیل بازار شکر، میزان مصرف است.
دبیر انجمن تصفیهکنندگان شکر خام میزان مصرف روزانه شکر در نیمه دوم سال را حدود ۷ هزار تن اعلام کرده است. این مقدار در مقیاس ماهانه معادل حدود ۲۱۰ هزار تن است؛ عددی که با برآوردهای قبلی صنعت نیز همخوانی دارد.
قوام معنوی در خردادماه متوسط مصرف ماهانه شکر را حدود ۲۱۰ هزار تن عنوان کرده بود و گفته بود مصرف سالانه کشور در مجموع نزدیک به ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تن است.
در دورههایی مانند ماههای پرمصرف یا مناسبتهای خاص، نیاز بازار حتی میتواند بالاتر برود. برای نمونه در ابتدای تابستان، فعالان صنعت از مصرف ماهانه ۲۸۰ تا ۳۰۰ هزار تن در مقاطع پرتقاضا خبر داده بودند.
بنابراین مدیریت ذخایر و زمانبندی واردات برای این بازار اهمیتی بسیار بیشتر از ظاهر باثبات قیمتها دارد.
ایران چقدر شکر تولید میکند؟
برآوردهای صنعت نشان میدهد تولید داخلی در سالهای معمول حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار تن است.
اگر مصرف سالانه را حدود ۲.۵ میلیون تن در نظر بگیریم، کشور تقریباً با یک میلیون تن کسری ساختاری مواجه است که باید از مسیر واردات تأمین شود. میزان دقیق واردات البته بسته به عملکرد مزارع چغندرقند و نیشکر در هر سال تغییر میکند.
قوام معنوی نیز میزان مورد نیاز واردات را بسته به تولید داخل بین ۷۰۰ هزار تا یک میلیون تن در سال ارزیابی کرده است.
به بیان دیگر، تولید داخلی میتواند وابستگی کشور به واردات را کاهش دهد، اما در شرایط فعلی قادر نیست تمام تقاضای مصرفی و صنعتی کشور را پوشش دهد.
همین موضوع دلیل اصلی نگرانی فعالان صنعت از توقف طولانی ثبت سفارش است.
ثبت سفارش شکر چرا بسته شده است؟
بر اساس توضیحات فعالان صنعت، با شروع دوره برداشت محصول داخلی، ثبت سفارش واردات شکر فعلاً متوقف شده است.
چنین سیاستی از یک منظر قابل فهم است؛ واردات گسترده همزمان با برداشت چغندرقند و نیشکر داخلی ممکن است قیمت خرید محصول کشاورزان را تحت فشار قرار دهد و تولیدکننده داخلی را متضرر کند.
اما مسئله اصلی زمان بازگشایی واردات است.
اگر میزان شکر تولیدشده در داخل کمتر از برآورد اولیه باشد یا ثبت سفارش با تأخیر انجام شود، فاصله زمانی میان ثبت سفارش، خرید خارجی، حمل، ورود به بندر، ترخیص و تصفیه میتواند بازار را با کاهش موجودی مواجه کند.
این نگرانی امسال جدیتر بوده است. تا اواخر مرداد، در حالی که طبق روال سالهای قبل باید ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار تن شکر خام وارد شده باشد، به دلیل اختلالات ناشی از شرایط منطقهای فقط حدود ۲۸۰ تا ۳۰۰ هزار تن وارد شده بود. با این حال، در همان مقطع انجمن تأکید داشت که ذخایر موجود برای بازار کافی است.
آیا شکر در ماههای آینده کم میشود؟
در شرایط فعلی نشانهای از کمبود فوری و فراگیر گزارش نشده است.
فعالان صنعت در هفتههای گذشته اعلام کردهاند شکر در سامانه بازارگاه موجود است و با ورود محمولههای وارداتی قبلی و آغاز برداشت داخلی، بازار فعلاً با مشکل عرضه روبهرو نیست.
بنابراین صحبت از «کمبود شکر» در حال حاضر بیشتر یک هشدار درباره ماههای آینده است تا توصیف وضعیت امروز بازار.
ریسک اصلی زمانی شکل میگیرد که سه اتفاق همزمان رخ دهد: برداشت داخلی کمتر از پیشبینی باشد، ثبت سفارش واردات دیر باز شود و قیمتگذاری داخلی نیز برای واردکننده از نظر اقتصادی جذابیت کافی نداشته باشد.
در آن صورت ممکن است واردکنندگان انگیزه کمتری برای تأمین بازار داشته باشند و ذخایر موجود با سرعت بیشتری مصرف شود.
اختلاف قیمت داخلی و جهانی؛ مشکل تازه واردکنندگان
موضوع دیگری که دبیر انجمن بر آن تأکید دارد، تفاوت میان قیمت مصوب داخلی و هزینه تمامشده واردات است.
بازار جهانی شکر طی سپتامبر نوسانات زیادی را پشت سر گذاشته است. دادههای سازمان بینالمللی شکر نشان میدهد شاخص روزانه شکر خام در بخشهایی از ماه در محدوده ۱۸ تا بیش از ۱۹ سنت به ازای هر پوند نوسان کرده و شاخص شکر سفید نیز در محدوده بیش از ۵۰۰ دلار به ازای هر تن قرار داشته است.
در معاملات ۲۹ سپتامبر نیز قرارداد شکر سفید لندن با رشد حدود یک درصدی به ۵۰۹.۵ دلار در هر تن رسید.
بازار جهانی علاوه بر عرضه برزیل و تایلند، به سیاست هند نیز حساس است. هند که یکی از بزرگترین تولیدکنندگان شکر جهان است، در ماه مه صادرات شکر خام، سفید و تصفیهشده را تا پایان سپتامبر محدود کرد؛ تصمیمی که در همان زمان باعث رشد قراردادهای شکر جهانی شد.
بنابراین هزینه تأمین شکر خام وارداتی ثابت نیست و تغییر نرخ جهانی، کرایه حمل و نرخ ارز میتواند مستقیماً روی صرفه اقتصادی واردات اثر بگذارد.
چرا انجمن خواستار اصلاح قیمت شکر شده است؟
استدلال صنعت این است که وقتی قیمت نهایی شکر بهصورت دستوری ثابت بماند اما هزینه واردات بالا برود، حاشیه اقتصادی واردکننده و کارخانه تصفیه کاهش پیدا میکند.
قوام معنوی پیشتر نیز هشدار داده بود در صورتی که واردات برای فعال اقتصادی صرفه نداشته باشد، کارخانههای تصفیه میتوانند با کمبود ماده اولیه مواجه شوند و جریان عرضه مختل شود.
از سوی دیگر، آزادسازی کامل قیمت نیز مستقیماً هزینه خانوار و صنایع غذایی را افزایش میدهد؛ زیرا شکر فقط یک کالای مصرفی خانگی نیست و در تولید شیرینی، شکلات، نوشیدنی، بیسکویت و دهها محصول غذایی دیگر استفاده میشود.
در نتیجه سیاستگذار با یک دوگانه روبهرو است: حفظ قیمت مصرفکننده از یک طرف و ایجاد انگیزه کافی برای واردات و تولید از طرف دیگر.
پیشبینی قیمت شکر؛ ۱۲۵ هزار تومان میماند؟
در کوتاهمدت، تا زمانی که ذخایر موجود مناسب باشد و برداشت داخلی وارد شبکه عرضه شود، احتمال جهش ناگهانی قیمت رسمی شکر پایینتر است.
اما پایداری نرخ ۱۲۵ هزار تومانی در ماههای آینده به سه متغیر وابسته است: میزان واقعی تولید داخلی، زمان بازگشایی ثبت سفارش و هزینه واردات شکر خام.
اگر تولید داخلی مطابق انتظار باشد و دولت پیش از کاهش ذخایر مجوز واردات کافی صادر کند، بازار میتواند نیمه دوم سال را بدون تنش جدی پشت سر بگذارد.
اما اگر ثبت سفارش برای مدت طولانی بسته بماند، با توجه به مصرف روزانه حدود ۷ هزار تن و کسری ساختاری تولید، موجودی موجود به تنهایی نمیتواند برای همیشه بازار را پوشش دهد.
بنابراین شکر امروز کمبود ندارد، اما ثبات فعلی تضمینی برای تمام نیمه دوم سال نیست. فاصله حدود یک میلیون تنی میان تولید و مصرف نشان میدهد واردات همچنان بخش جداییناپذیر تنظیم بازار شکر ایران است و مهمترین تصمیم ماههای آینده، نه فقط قیمتگذاری، بلکه زمان و حجم بازگشایی واردات خواهد بود.