بازده اوراق آمریکا به بالاترین سطح از ۲۰۰۷ رسید؛ زنگ خطر برای طلا و بورس | نفت ۱۰۹ دلاری چه بلایی سر بازارها میآورد؟
بازار بدهی آمریکا روزهای پرتنشی را پشت سر میگذارد. بازده اوراق خزانهداری ۱۰ ساله که یکی از مهمترین نرخهای مرجع در نظام مالی جهان محسوب میشود، سهشنبه برای لحظاتی از پنج درصد عبور کرد و تا حدود ۵.۰۴ درصد بالا رفت؛ بالاترین سطح از سال ۲۰۰۷. داده رسمی وزارت خزانهداری آمریکا نیز نشان میدهد نرخ ۱۰ ساله در پایان معاملات ۱۵ سپتامبر روی ۵ درصد و بازده اوراق ۳۰ ساله روی حدود ۵.۴۰ درصد قرار گرفته است.
این اتفاق از آن جهت اهمیت دارد که بازده اوراق ۱۰ ساله تنها نرخ استقراض دولت آمریکا نیست؛ بسیاری از نرخهای وام مسکن، بدهی شرکتها و ارزشگذاری سهام نیز بهطور مستقیم یا غیرمستقیم از آن تاثیر میگیرند.
چرا بازده اوراق خزانهداری آمریکا ناگهان از ۵ درصد عبور کرد؟
مهمترین محرک کوتاهمدت بازار، افزایش دوباره قیمت انرژی است. قیمت نفت برنت روز سهشنبه به بیش از ۱۰۹ دلار در هر بشکه رسید و رویترز گزارش کرد نگرانی درباره اختلال در عرضه نفت عربستان و کاهش صادرات از مسیرهای غربی این کشور، معاملهگران را دوباره نسبت به عرضه جهانی نفت نگران کرده است. برخی محمولههای فیزیکی نفت در اروپا حتی با قیمتهای بالاتر از ۱۳۰ دلار معامله شدند.
جهش نفت از این جهت برای بازار اوراق خطرناک است که انرژی یکی از اجزای کلیدی تورم محسوب میشود. هرچه بنزین، گازوئیل و هزینه حملونقل افزایش پیدا کند، احتمال ماندگاری فشار تورمی بیشتر میشود؛ اتفاقی که دست فدرال رزرو را برای کاهش نرخ بهره میبندد و حتی احتمال افزایش نرخ را تقویت میکند.
با این حال بازار نفت امروز چهارشنبه ۱۶ سپتامبر اندکی آرامتر شده است. برنت پس از جهش روز قبل، حدود ۱.۵ درصد کاهش یافته و حوالی ۱۰۷ دلار معامله شده؛ زیرا افزایش عرضه نفت عربستان از مسیر عمان بخشی از نگرانیهای بازار را کاهش داده است. بنابراین نفت هنوز گران است، اما نسبت به اوج روز سهشنبه اندکی عقب نشسته است.
فدرال رزرو در آستانه افزایش نرخ بهره
در چنین فضایی، نگاه سرمایهگذاران به نشست روز چهارشنبه فدرال رزرو دوخته شده است. بازارهای مالی با احتمال بیش از ۹۰ درصد افزایش ۲۵ واحد پایهای نرخ بهره را قیمتگذاری کردهاند؛ تصمیمی که در صورت تحقق، نرخ سیاستی آمریکا را به محدوده ۳.۷۵ تا چهار درصد میرساند.
یک نکته مهم درباره گزارشهای قدیمیتر نیز باید اصلاح شود: کوین وارش اکنون رئیس فدرال رزرو آمریکاست، نه صرفاً «رئیس احتمالی» آن. او پس از نامزدی از سوی دونالد ترامپ، ریاست بانک مرکزی آمریکا را برعهده گرفته و نشست فعلی یکی از مهمترین آزمونهای سیاست پولی دوران او محسوب میشود. رویترز نوشته بازار بیش از خود افزایش احتمالی نرخ، منتظر سخنان وارش درباره مسیر آینده نرخ بهره است.
اگر رئیس فدرال رزرو سیگنال دهد که افزایش نرخ بهره تنها یک اقدام موقت نیست، بازده اوراق میتواند برای مدت بیشتری بالا بماند. اما اگر لحن بانک مرکزی محتاطانهتر باشد، بخشی از فشار فروش در بازار اوراق احتمالاً تخلیه خواهد شد.
ترامپ نرخ بهره پایین میخواهد؛ فدرال رزرو با تورم روبهروست
این شرایط برای سیاستگذاری اقتصادی آمریکا نیز حساس است. دونالد ترامپ بارها از نرخهای بهره پایینتر حمایت کرده، اما فدرال رزرو با تورمی بالاتر از هدف دو درصدی خود و شوک تازه قیمت انرژی روبهروست.
رویترز گزارش داده افزایش احتمالی نرخ بهره در نشست فعلی با انتظار اولیه ترامپ از ریاست وارش برای پایین آمدن هزینه استقراض در تضاد قرار دارد. با این حال بانک مرکزی از نظر رسمی مستقل است و تصمیمات آن بر اساس تورم، بازار کار و شرایط مالی اتخاذ میشود.
بازده بالای اوراق در این میان فشار مضاعفی بر دولت وارد میکند؛ زیرا هرچه نرخ بهره افزایش یابد، هزینه تامین مالی کسری بودجه و بدهی عظیم آمریکا نیز بیشتر میشود.
وزارت خزانهداری وارد بازار شد؛ بازخرید اوراق جواب داد؟
وزارت خزانهداری آمریکا طی هفتههای اخیر تلاش کرده با افزایش عملیات بازخرید اوراق، نقدشوندگی بازار را بهبود دهد. خزانهداری در عملیات اخیر سقف خرید اوراق با سررسید ۱۰ تا ۲۰ سال را به شش میلیارد دلار افزایش داد؛ سه برابر اندازه برخی عملیات قبلی.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، این اقدامات را موفقیتآمیز دانسته و رشد بازده اوراق را بیشتر ناشی از «عوامل جهانی» مانند انرژی، انتظارات نرخ بهره و شرایط بازارهای بینالمللی معرفی کرده است.
اما واکنش بازار تصویر پیچیدهتری دارد. رویترز گزارش داده حتی پس از اعلام بازخرید بزرگتر، بازده اوراق بلندمدت افزایش یافت و بسیاری از سرمایهگذاران این برنامه را در مقایسه با اندازه حدود ۳۲ تریلیون دلاری بازار اوراق خزانهداری، برای تغییر روند اصلی کافی نمیدانند.
بنابراین بازخرید اوراق بیشتر ابزاری برای بهبود نقدشوندگی است و لزوماً نمیتواند به تنهایی روند صعودی نرخهای بهره بلندمدت را معکوس کند.
بدهی شرکتهای هوش مصنوعی هم به بازار فشار میآورد
یک عامل کمتر دیدهشده، رقابت شرکتهای فناوری برای تامین منابع مالی پروژههای هوش مصنوعی است.
غولهایی نظیر آلفابت، آمازون، متا، مایکروسافت و اوراکل طی حدود یک سال گذشته نزدیک به ۲۲۰ میلیارد دلار اوراق بدهی منتشر کردهاند؛ منابعی که بخش قابل توجه آن برای توسعه مراکز داده و زیرساخت هوش مصنوعی مصرف میشود.
عرضه عظیم اوراق شرکتی باعث افزایش رقابت برای جذب سرمایه در بازار بدهی شده و به بالا رفتن بازده مورد مطالبه سرمایهگذاران در بازار اعتبار کمک میکند.
با این حال، نسبت دادن مستقیم افزایش بازده خزانهداری به بدهی شرکتهای هوش مصنوعی سادهسازی ماجراست. عوامل مهمتری مانند تورم، انتظارات نرخ بهره، کسری بودجه دولت، حجم انتشار اوراق خزانهداری و قیمت نفت نقش اصلی را دارند؛ موج بدهی فناوری بیشتر یک فشار مکمل در بازار سرمایه محسوب میشود.
بازده ۵ درصدی چه اثری بر قیمت طلا دارد؟
یکی از بازارهایی که مستقیماً تحت فشار افزایش بازده اوراق قرار گرفته، طلاست.
سرمایهگذار زمانی که میتواند از اوراق دولت آمریکا بازده نزدیک به پنج درصد دریافت کند، برای نگهداری دارایی بدون سودی مانند طلا هزینه فرصت بیشتری متحمل میشود. به همین دلیل جهش بازده اوراق همراه با تقویت دلار، در معاملات سهشنبه قیمت جهانی طلا را پایین آورد.
رویترز گزارش کرده افزایش نفت، نگرانی تورمی و احتمال افزایش نرخ بهره، بازده اوراق را بالا برده و همزمان فشار فروش طلا را تشدید کرده است.
به همین دلیل بازار طلای ایران نیز علاوه بر دلار داخلی، باید نرخ اوراق ۱۰ ساله آمریکا را زیر نظر داشته باشد. ماندگاری بازده بالای پنج درصد میتواند یکی از موانع مهم بازگشت سریع اونس جهانی به سقفهای اخیر باشد.
بورس آمریکا و بازار مسکن هم در خطر فشار بیشتر هستند
بازده ۱۰ ساله بالاتر از پنج درصد همچنین نرخ تنزیل مورد استفاده برای ارزشگذاری سهام را افزایش میدهد. این موضوع بهویژه برای سهام فناوری و شرکتهایی که بخش بزرگی از ارزش آنها به سودهای آینده وابسته است، اهمیت بالایی دارد.
رویترز گزارش کرده عبور پایدار بازده ۱۰ ساله از پنج درصد میتواند بخشی از سرمایه را از سهام به سمت بازار اوراق سوق دهد. افزایش نرخهای بلندمدت همچنین وام مسکن و تامین مالی شرکتها را گرانتر میکند.
بنابراین آنچه اکنون در بازار اوراق رخ میدهد، یک نوسان محدود مالی نیست؛ بلکه میتواند مستقیماً هزینه سرمایه در اقتصاد آمریکا را افزایش دهد.
آیا بازده اوراق بالای ۵ درصد باقی میماند؟
مسیر بعدی بازار به سه متغیر کلیدی وابسته است: تصمیم فدرال رزرو، قیمت نفت و وضعیت کسری بودجه آمریکا.
اگر نفت برای مدت طولانی بالای ۱۰۰ دلار بماند و فدرال رزرو نیز احتمال افزایشهای بیشتر نرخ بهره را مطرح کند، بازده اوراق ۱۰ ساله میتواند در محدودههای تاریخی فعلی باقی بماند.
اما کاهش تنش در بازار انرژی و لحن نرمتر فدرال رزرو میتواند فشار را کاهش دهد. نفت امروز از بالای ۱۰۹ دلار به حدود ۱۰۷ دلار عقبنشینی کرده که نخستین نشانه کاهش فشار کوتاهمدت است، هرچند هنوز بسیار بالاتر از قیمت حدود ۸۶ دلاری پایان ماه اوت قرار دارد.
زنگ خطر بازار جهانی به صدا درآمده است
در مجموع، عبور بازده اوراق خزانهداری ۱۰ ساله آمریکا از ۵.۰۴ درصد یکی از مهمترین تحولات بازارهای جهانی در هفته جاری است. این نرخ برای نخستین بار از سال ۲۰۰۷ به چنین محدودهای رسیده و نشان میدهد سرمایهگذاران برای نگهداری بدهی بلندمدت آمریکا بازده بسیار بیشتری مطالبه میکنند.
این افزایش را نمیتوان صرفاً به کاهش اعتماد به دولت آمریکا نسبت داد؛ ترکیبی از تورم، نفت گران، سیاست پولی، کسری بودجه، حجم سنگین عرضه اوراق و افزایش استقراض شرکتها در شکلگیری آن نقش دارند.
اکنون تصمیم فدرال رزرو مهمترین محرک بازار است. اگر نرخ بهره افزایش یابد و کوین وارش سیگنال تداوم سیاست انقباضی بدهد، بازده بالا میتواند فشار بیشتری بر طلا، سهام فناوری، بازار مسکن و هزینه استقراض شرکتها وارد کند. اما اگر نفت آرامتر شود و فدرال رزرو از افزایشهای بعدی فاصله بگیرد، بازار اوراق ممکن است بخشی از جهش تاریخی روزهای اخیر را پس بگیرد.
