گوشت خارجی از میادین تهران حذف شد؛ گوشت داخلی کیلویی ۱.۴ میلیون / اختلاف ۶۰۰ هزار تومانی با بازار آزاد
تحولات بازار گوشت قرمز در روزهای پایانی شهریور ۱۴۰۵ بار دیگر مسئله اختلاف قیمت میان تولیدکننده، شبکه توزیع و مصرفکننده را در مرکز توجه قرار داده است.
مهدی بختیاری، مدیرعامل سازمان مدیریت میادین میوه و ترهبار شهرداری تهران، روز چهارشنبه اعلام کرد در شرایط فعلی گوشت خارجی در میادین تهران عرضه نمیشود و محصولاتی که شهروندان از غرف پروتئینی این مراکز خریداری میکنند، تولید داخل هستند.
طبق اعلام او، گوشت گوساله مخلوط در میادین با قیمت کمتر از یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان و گوشت گوسفندی مخلوط نیز حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان عرضه میشود. وی همچنین گفته قیمت گوشت در خارج از میادین در روز قبل از دو میلیون تومان عبور کرده بود.
قیمت گوشت در میادین تهران چقدر است؟
بر مبنای تازهترین اعلام سازمان میادین، وضعیت دو محصول پرمصرف به این شکل است:
| نوع گوشت | قیمت تقریبی هر کیلو |
|---|---|
| گوشت گوساله مخلوط داخلی | کمتر از ۱.۴ میلیون تومان |
| گوشت گوسفندی مخلوط داخلی | حدود ۱.۴ میلیون تومان |
| برخی انواع گوشت در بازار آزاد | بیش از ۲ میلیون تومان |
اگر فقط مرز دو میلیون تومان بازار آزاد و رقم یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان میادین را مبنا قرار دهیم، اختلاف به حداقل ۶۰۰ هزار تومان در هر کیلو میرسد.
به بیان دیگر، قیمت اعلامی میادین دستکم حدود ۳۰ درصد پایینتر از قیمت دو میلیون تومانی بازار آزاد است؛ البته مقایسه دقیق زمانی امکانپذیر است که نوع برش، کیفیت، درصد چربی و مشخصات دو محصول کاملاً مشابه باشد.
آیا واردات گوشت قرمز متوقف شده است؟
اینجا یک تفاوت مهم وجود دارد.
اعلام «عدم عرضه گوشت خارجی در میادین شهرداری تهران» به معنای توقف واردات گوشت به ایران نیست.
رئیس انجمن واردکنندگان گوشت و فرآوردههای خام دامی در ۲۱ شهریور اعلام کرده بود واردات گوشت قرمز همچنان ادامه دارد و حتی محدودیتهای حملونقل در تنگه هرمز نیز باعث توقف تأمین نشده است. طبق این اظهارات، در شرایط فعلی بخشی از محمولهها از مسیرهای زمینی وارد کشور میشوند.
وزارت جهاد کشاورزی نیز از ابتدای شهریور امکان ثبت سفارش واردات انواع گوشت گرم و منجمد گاو، گوساله و گوسفند را بدون لحاظ سقف و سابقه بازرگان فراهم کرده بود. طبق همان گزارش، تولید داخلی گوشت قرمز حدود ۹۰۰ هزار تن در سال برآورد میشود و بهطور متوسط نزدیک ۱۰۰ هزار تن نیز برای پوشش نیاز بازار وارد میشود.
بنابراین اتفاق جدید بیشتر به ترکیب عرضه در میادین تهران مربوط میشود، نه توقف سیاست واردات در سطح کشور.
گوشت خارجی قبلاً چگونه وارد میادین میشد؟
در حدود سه سال گذشته، برای کنترل بازار و افزایش دسترسی خانوارها به گوشت ارزانتر، انواع گوشت منجمد وارداتی و حتی دام زنده خارجی در شبکه تنظیم بازار مورد استفاده قرار گرفته بود.
طبق توضیحات منتشرشده درباره سیاست گذشته میادین، گوشت و دام از کشورهایی از جمله برزیل، کنیا و لهستان وارد میشد و بخشی از آن از طریق بازارهای میوه و ترهبار شهرداری در اختیار شهروندان قرار میگرفت.
حالا سازمان میادین میگوید این سبد در شرایط کنونی با گوشت تولید داخل جایگزین شده است.
از نگاه مصرفکننده، مسئله اصلی این است که آیا این تغییر بدون کاهش عرضه و افزایش قیمت ادامه خواهد یافت یا خیر.
چگونه گوشت داخلی در میادین ۱.۴ میلیون تومان است اما بازار بالای ۲ میلیون؟
این سؤال شاید مهمترین بخش ماجرای امروز باشد.
بازار گوشت فقط شامل دامدار و مصرفکننده نیست. دام پس از خروج از دامداری باید وارد کشتارگاه شود و سپس هزینههایی مانند کشتار، حملونقل، سردخانه، قطعهبندی، بستهبندی، توزیع و سود حلقههای مختلف فروش به قیمت آن اضافه میشود.
گزارشهای تازه بازار نیز از فاصله قابل توجه میان قیمت دام و نرخ نهایی گوشت برای مصرفکننده خبر میدهند. فعالان این حوزه، تعدد واسطهها، هزینه حملونقل، کشتار و ضعف برخی بخشهای زنجیره توزیع را از عوامل ایجاد این فاصله میدانند.
در میادین شهرداری، کوتاهتر بودن شبکه توزیع و سازوکار نظارت و قرارداد تأمین میتواند یکی از دلایل پایینتر ماندن قیمت نسبت به برخی خردهفروشیهای سطح شهر باشد.
با این حال، نمیتوان تمام فاصله میان ۱.۴ و بیش از دو میلیون تومان را «سود واسطه» محسوب کرد؛ زیرا قیمت برشهای مختلف گوشت تفاوت زیادی دارد. ران، ماهیچه، راسته و فیله طبیعتاً با گوشت مخلوط قیمت یکسانی ندارند.
قیمت گوشت وارداتی هم بالا رفته است
نکته قابل توجه دیگر این است که گوشت وارداتی نیز دیگر کالایی با قیمت بسیار پایین نسبت به تولید داخل نیست.
رئیس انجمن واردکنندگان گوشت اخیراً اعلام کرده قیمت عمده هر کیلو گوشت وارداتی از حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان به حدود یک میلیون و ۳۵۰ تا یک میلیون و ۳۶۰ هزار تومان رسیده است.
وی علت اصلی این افزایش را رشد نرخ ارز مورد استفاده برای واردات گوشت از حدود ۱۵۰ هزار تومان به ۱۶۳ هزار تومان عنوان کرده است.
این ارقام نکته مهمی را نشان میدهد: قیمت عمده گوشت وارداتی در شرایط کنونی به نرخ عرضه گوشت داخلی مخلوط در میادین تهران نزدیک شده است.
بنابراین واردات دیگر الزاماً به معنای ورود گوشت بسیار ارزان نیست و تغییر نرخ ارز میتواند بخش قابل توجهی از مزیت قیمتی محصول خارجی را از بین ببرد.
آیا کشور با کمبود گوشت روبهرو است؟
دادههای منتشرشده فعلاً از کمبود گسترده دام در مبدا حکایت نمیکنند.
گزارشهای روز بازار میگویند عرضه دام نسبت به تقاضا در وضعیت مناسبی قرار دارد و بخشی از کارشناسان معتقدند مشکل اصلی قیمت مصرفکننده بیشتر در زنجیره توزیع و نظارت قرار گرفته است تا کمبود مطلق محصول.
همچنین تازهترین گزارش قیمت گوشت در ۲۵ شهریور از ثبات نسبی نرخ گوسفند و گوساله و نبود اختلال محسوس در دسترسی به محصول خبر میدهد.
البته وجود عرضه کافی به این معنا نیست که هزینه تولید دام پایین است. خوراک دام، حملونقل، نیروی انسانی و نگهداری همچنان هزینه بالایی برای دامدار ایجاد میکنند و هر افزایش جدید در این بخشها میتواند دوباره قیمت تمامشده را بالا ببرد.
حذف گوشت خارجی از میادین چه اثری بر قیمت دارد؟
اگر تولیدکنندگان داخلی بتوانند حجم مورد نیاز میادین را بهصورت منظم و با قیمت فعلی تأمین کنند، جایگزینی گوشت وارداتی با تولید داخل لزوماً نباید باعث افزایش قیمت برای مصرفکننده شود.
اتفاقاً قیمت اعلامشده فعلی نشان میدهد گوشت داخلی مخلوط با نرخ حدود ۱.۴ میلیون تومان امکان رقابت با قیمت عمده گوشت وارداتی را دارد.
اما پایداری این شرایط به سه عامل بستگی دارد: عرضه مستمر دام، کنترل هزینه تولید و کوتاه نگه داشتن زنجیره توزیع.
اگر یکی از این سه متغیر دچار اختلال شود، فاصله قیمت میادین و بازار ممکن است کاهش پیدا کند؛ نه به دلیل ارزان شدن بازار آزاد، بلکه در نتیجه افزایش قیمت عرضه تنظیمی.
گوشت ۱.۴ میلیونی ماندگار میشود؟
در کوتاهمدت، عرضه گوشت داخلی با نرخ حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان در میادین خبر مهمی برای خانوارهای تهرانی است؛ بهخصوص در شرایطی که قیمت برخی برشهای گوشت در خردهفروشیهای آزاد به بالای دو میلیون تومان رسیده است.
با این حال، مهمتر از نرخ امروز، توان شبکه تأمین برای حفظ این قیمت در هفتههای آینده است.
افزایش نرخ ارز مورد استفاده در واردات، هزینه بالای نهادههای دامی و اختلاف قابل توجه میان قیمت تولید و بازار خردهفروشی نشان میدهد بازار گوشت همچنان شکننده است.
در مجموع، مهمترین اتفاق بازار گوشت در ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ این است که میادین تهران فعلاً بدون گوشت خارجی و با اتکا به تولید داخلی فعالیت میکنند؛ گوشت گوسفندی و گوساله مخلوط نیز حوالی یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان عرضه میشود.
در مقابل، قیمت بالای دو میلیون تومان در بخشهایی از بازار آزاد نشان میدهد چالش اصلی گوشت فقط میزان تولید نیست؛ نحوه توزیع، هزینه واسطهگری و فاصله میان دامدار و مصرفکننده همچنان یکی از اصلیترین گرههای بازار پروتئین کشور باقی مانده است.
