بورس سبز ماند اما ۶.۹ همت پول خارج شد؛ اصلاح شروع شده یا شاخص دوباره اوج میگیرد؟
نخست باید یک نکته زمانی را روشن کرد. ارقامی که درباره کاهش رشد شاخص کل از محدوده بیش از ۱۰۰ هزار واحد به کمتر از ۴۰ هزار واحد و توقف رشد شاخص هموزن مطرح شده، مربوط به معاملات یکشنبه ۱۸ مرداد ۱۴۰۵ است.
شاخص کل در پایان این روز با افزایش ۳۹ هزار و ۶۲۵ واحدی، معادل ۰.۷۲ درصد، روی سطح پنج میلیون و ۵۵۹ هزار و ۹۶۴ واحد ایستاد. شاخص هموزن نیز تنها حدود ۲۵۷ واحد یا ۰.۰۲ درصد رشد کرد و در محدوده یک میلیون و ۵۷۳ هزار واحد باقی ماند.
اما اعداد پایانی تمام داستان بازار را روایت نمیکنند.
شاخص بورس چگونه ۷۲ هزار واحد از رشد خود را پس داد؟
بورس معاملات یکشنبه را با تقاضای بسیار قدرتمند آغاز کرد. شاخص کل در دقایق ابتدایی بیش از ۱۱۲ هزار واحد افزایش یافت و تا ارتفاع حدود پنج میلیون و ۶۳۲ هزار واحد پیش رفت. سپس با افزایش عرضهها مسیر بازار تغییر کرد و نماگر اصلی حدود ۷۲ هزار واحد از سقف روزانه خود عقب نشست.
بنابراین رشد ۳۹ هزار واحدی پایانی در ظاهر مثبت است، اما رفتار درونروزی بازار پیام متفاوتی دارد: فروشندگان در قیمتهای بالاتر حاضر شدند حجم بزرگی از سهام خود را عرضه کنند.
این اتفاق پس از چند روز رشد شدید چندان غیرمنتظره نیست. تنها یک روز قبل، یعنی شنبه ۱۷ مرداد، شاخص کل ۱۱۲ هزار و ۴۳۸ واحد و شاخص هموزن بیش از ۳۹ هزار واحد رشد کرده بودند. حدود ۹۷ درصد نمادها مثبت بودند و جریان قدرتمندی از پول حقیقی وارد سهام شده بود.
در چنین شرایطی، بخشی از معاملهگرانی که طی روزهای قبل سود بالایی کسب کردهاند، طبیعی است که برای ذخیره سود اقدام به فروش کنند.
اصلاح بورس همیشه خبر بدی نیست؛ اما یک شرط مهم دارد
این گزاره که بازار سهام نمیتواند هر روز رشد کند کاملاً منطقی است. هیچ بازار سالمی نمیتواند برای مدت طولانی بدون اصلاح صعود کند.
پس از رشدهای سریع، اصلاح قیمت میتواند باعث کاهش هیجان، جابهجایی سهام از معاملهگران کوتاهمدت به خریداران جدید و شکلگیری سطوح حمایتی تازه شود. از این زاویه، چند روز نوسان یا حتی کاهش شاخص الزاماً به معنای پایان روند صعودی نیست.
اما نباید هر کاهش قیمت را نیز بهطور خودکار «اصلاح سالم» نامید.
تفاوت میان اصلاح طبیعی و آغاز یک موج نزولی را باید در چند متغیر جستوجو کرد: حجم معاملات، ورود و خروج پول حقیقی، تعداد نمادهای مثبت و منفی، قدرت خریدار و رفتار بازار پس از کاهش اولیه.
دادههای یکشنبه از این نظر کاملاً بیخطر نبودند.
خروج ۶.۹ همت پول؛ مهمترین زنگ هشدار بورس
با وجود مثبت ماندن شاخص کل، حدود ۶ هزار و ۸۰۰ تا ۶ هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان پول حقیقی از بازار سهام خارج شد. سرانه فروش حقیقیها نیز بیشتر از سرانه خرید بود و شاخص قدرت خرید حقیقی در محدوده منفی ۱.۳ قرار گرفت.
همزمان حدود ۵۴ درصد نمادهای بازار معاملات خود را در محدوده منفی به پایان رساندند. تجارتنیوز تعداد نمادهای منفی را بیشتر از مثبتها گزارش کرده و اقتصادنیوز نیز از ۴۵۴ نماد منفی در برابر ۳۸۱ نماد مثبت خبر داده است.
این آمار توضیح میدهد چرا شاخص هموزن تقریباً بدون تغییر باقی ماند، درحالیکه شاخص کل ۳۹ هزار واحد رشد کرد.
یعنی بخش قابلتوجهی از رشد شاخص کل به شرکتهای بزرگ و شاخصساز وابسته بوده و بدنه بازار به اندازه نماگر اصلی وضعیت مثبتی نداشته است.
رکورد ارزش معاملات؛ خبر خوب یا نشانه فروش سنگین؟
یکی از مهمترین اتفاقات یکشنبه ثبت رکورد تازه در ارزش معاملات بود. ارزش معاملات سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی به حدود ۶۵ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان رسید و رکورد قبلی حدود ۵۴ هزار میلیارد تومانی شکسته شد.
ارزش معاملات بالا در حالت عادی یک ویژگی مثبت است؛ زیرا نشان میدهد بازار نقدشونده است و سرمایه زیادی میان خریداران و فروشندگان جابهجا میشود.
اما ارزش معاملات بالا بهتنهایی نمیگوید پول در حال ورود است یا خروج.
در معاملات یکشنبه، رکورد معاملات با خروج شدید پول حقیقی همراه بود. بنابراین بخشی از افزایش گردش مالی از موج فروش و جابهجایی مالکیت سهام ناشی شده است.
برای ادامه روند صعودی، بهترین سناریو این است که ارزش معاملات در سطوح بالا باقی بماند اما خروج پول متوقف شود و قدرت خریداران دوباره افزایش پیدا کند.
بازار از شنبه تا یکشنبه چقدر تغییر کرد؟
تصویر دو روز متوالی تفاوت قابلتوجهی دارد:
| شاخص | شنبه ۱۷ مرداد | یکشنبه ۱۸ مرداد |
|---|---|---|
| تغییر شاخص کل | حدود ۱۱۲ هزار واحد رشد | حدود ۳۹.۶ هزار واحد رشد |
| تغییر شاخص هموزن | حدود ۳۹ هزار واحد رشد | حدود ۲۵۷ واحد رشد |
| وضعیت عمومی نمادها | حدود ۹۷٪ مثبت | حدود ۵۴٪ منفی |
| پول حقیقی | حدود ۹ همت ورود | حدود ۶.۹ همت خروج |
| فضای معاملات | برتری سنگین خریدار | افزایش شدید عرضه |
دادههای شنبه از تقاضای تقریباً یکپارچه حکایت داشت، اما یکشنبه بازار از حالت «خرید به هر قیمت» خارج شد و فروشندگان دوباره قدرت گرفتند.
این تغییر رفتار مهمتر از مثبت یا منفی بودن چند هزار واحد شاخص است.
اخبار بنیادی چگونه میتوانند جلوی اصلاح شدید را بگیرند؟
افزایش نرخ فروش محصولات، کاهش هزینه مواد اولیه، رشد مقدار تولید و بهبود حاشیه سود میتواند ارزش ذاتی یک شرکت را افزایش دهد و در زمان اصلاح، خریداران بنیادی را وارد سهم کند.
اما این اثر برای همه شرکتها یکسان نیست.
برای مثال، افزایش نرخ فروش زمانی به سود بیشتر تبدیل میشود که هزینه مواد اولیه، انرژی، دستمزد و هزینه مالی با سرعت بیشتری افزایش پیدا نکند. شرکتی ممکن است فروش ریالی بالاتری ثبت کند، اما همزمان با جهش بهای تمامشده روبهرو شود و رشد سود آن بسیار کمتر از رشد درآمد باشد.
حتی در یک صنعت نیز وضعیت شرکتها یکسان نیست. بررسیهای منتشرشده درباره برخی صنایع بورسی نشان داده افزایش نرخ فروش در سال ۱۴۰۵ توانسته درآمد شرکتها را بالا ببرد، اما میزان اثر آن بر سودآوری به ساختار هزینه و مقدار تولید هر شرکت وابسته است.
بنابراین در مرحله فعلی بازار، انتخاب سهم بر اساس گزارش تولید، فروش و سودآوری اهمیت بیشتری از خرید صرفاً به دلیل سبز بودن شاخص پیدا میکند.
بزرگترین ریسک بورس همچنان سیاسی است؟
تحولات سیاسی و نظامی در ماههای اخیر یکی از مهمترین متغیرهای تعیینکننده بورس تهران بودهاند. ایرنا نیز در مرور معاملات هفتههای اخیر گزارش کرده بود کاهش تنشهای سیاسی و تغییر انتظارات درباره روابط خارجی، نقش مهمی در بازگشت شاخص به کانال پنج میلیون واحدی داشته است.
بنابراین تشدید تنش میتواند به سرعت رفتار معاملهگران را تغییر دهد و تقاضا برای نقدینگی، طلا یا سایر داراییهای امنتر را افزایش دهد.
اما این به معنای آن نیست که فقط ریسک سیاسی توان متوقف کردن بورس را دارد.
افزایش نرخ بهره، کاهش سودآوری شرکتها، سیاستهای قیمتگذاری دستوری، محدودیت انرژی، کاهش قیمت جهانی کالاها، تغییر نرخ ارز مؤثر بر شرکتها و تصمیمهای بودجهای نیز میتوانند روی ارزش سهام اثر بگذارند.
در نتیجه، جمله «رشد بلندمدت بازار قطعاً ادامه دارد مگر اینکه تنش سیاسی افزایش یابد» بیش از حد قطعی است. بازار سرمایه هیچ مسیر تضمینشدهای ندارد.
پیشبینی بورس؛ دوشنبه ۱۹ مرداد چه میشود؟
با توجه به نحوه بسته شدن معاملات یکشنبه، احتمال فشار فروش در ابتدای بازار دوشنبه بالا ارزیابی شده است. از حدود ساعت ۹:۳۰ یکشنبه تا پایان معاملات، بازار عمدتاً شیب نزولی داشت و بخشی از عرضههای باقیمانده ممکن است به ابتدای معاملات بعد منتقل شود.
اما مهمتر از رنگ دقایق نخست، رفتار بازار پس از موج اولیه فروش خواهد بود.
اگر ارزش معاملات بالا باقی بماند، خروج پول حقیقی کاهش پیدا کند و خریداران بتوانند عرضهها را جذب کنند، رفتار یکشنبه را میتوان بیشتر به ذخیره سود پس از رشد سنگین نسبت داد.
در مقابل، ادامه خروج چندهمتی پول، منفی ماندن اکثر نمادها و عقبنشینی بیشتر شاخص هموزن میتواند نشان دهد بازار به اصلاح زمانی یا قیمتی عمیقتری نیاز دارد.
بورس هنوز صعودی است، اما دیگر یکطرفه نیست
معاملات ۱۸ مرداد یک پیام روشن داشت: فضای صعودی بورس هنوز کاملاً از بین نرفته، اما دورهای که تقریباً همه نمادها بدون عرضه جدی رشد میکردند، دستکم موقتاً متوقف شده است.
شاخص کل سقف جدیدی ثبت کرد و ارزش معاملات نیز رکورد زد؛ دو نشانهای که نشان میدهند بازار همچنان از نقدشوندگی و تقاضا برخوردار است. در سمت مقابل، خروج نزدیک به ۶.۹ همت پول حقیقی، منفی شدن بیش از نیمی از نمادها و عقبنشینی ۷۲ هزار واحدی شاخص از سقف روزانه را نمیتوان نادیده گرفت.
بنابراین اصلاح احتمالی بورس به خودی خود اتفاق منفی نیست، اما برای اینکه بتوان آن را «سوخت ادامه صعود» دانست، باید عرضهها در روزهای آینده جذب شوند و نقدینگی دوباره به بازار برگردد.
در این مرحله، مهمترین سیگنال بورس نه سبز یا قرمز بودن شاخص کل، بلکه جهت پول حقیقی، رفتار شاخص هموزن و توان بازار در جذب عرضههای سنگین است.