سیگنال مهم رئیس سازمان بورس برای پاییز؛ صیدی از تغییر ساختار صندوقها خبر داد / نیمه دوم بورس چه میشود؟
آیین نواختن زنگ آغاز معاملات فصل پاییز صبح چهارشنبه اول مهر ۱۴۰۵ در تالار سعادتآباد بورس تهران برگزار شد؛ مراسمی که علاوه بر اعضای هیاتمدیره سازمان بورس، مدیران ارشد ارکان بازار سرمایه نیز در آن حضور داشتند.
حجتاله صیدی در این مراسم نواختن زنگ بورس را نمادی از حرکت بازار به سمت شفافیت، کارایی، تشکیل سرمایه و بازده مطلوبتر توصیف کرد و گفت بازار سرمایه در دوره پس از بازگشایی معاملات از اواخر اردیبهشت، از نظر حجم و تعداد معاملات و شمار فعالان توسعه پیدا کرده است.
اما اهمیت اظهارات امروز رئیس سازمان بورس در بخش دیگری نهفته بود؛ جایی که او از تجدید ساختار برخی بخشهای بازار، بهویژه صندوقهای سرمایهگذاری سخن گفت؛ موضوعی که میتواند در نیمه دوم سال به یکی از مهمترین پروندههای سیاستگذاری بازار سرمایه تبدیل شود.
زنگ پاییز در روز سبز بورس به صدا درآمد
مراسم امروز با یکی از روزهای مثبت بازار پس از چند جلسه اصلاح همزمان شد. شاخص کل بورس در پایان معاملات اول مهر با رشد ۸۹ هزار و ۴۲۷ واحدی، معادل ۱.۲۵ درصد، به سطح هفت میلیون و ۲۵۶ هزار و ۸۳۱ واحد رسید.
شاخص کل هموزن نیز پس از پنج جلسه معاملاتی نزولی، ۱۶ هزار و ۷۳۳ واحد بالا رفت و روی یک میلیون و ۹۳۹ هزار و ۴۷ واحد قرار گرفت. دادههای معاملات امروز همچنین نشان میدهد حدود ۷۵ درصد نمادهای بازار مثبت بودند.
از سوی دیگر، ارزش معاملات خرد سهام و صندوقهای سهامی از مرز ۴۵ هزار میلیارد تومان عبور کرد و آمار بورس۲۴ از جذب حدود ۱.۲ همت نقدینگی حقیقی در مجموع سهام و صندوقهای سهامی حکایت دارد. ارزش سفارشهای خرید نیز در پایان بازار به شکل محسوسی بیشتر از سفارشهای فروش بود.
به این ترتیب، سخنان صیدی درباره نیمه دوم سال دقیقاً در روزی بیان شد که بازار پس از چند روز فشار فروش نشانههایی از بازگشت تقاضا نشان داد.
بورس از بازگشایی اردیبهشت تا پاییز چه مسیری طی کرد؟
یکی از محورهای اصلی صحبتهای رئیس سازمان بورس، عملکرد بازار از زمان بازگشایی بود. بازار سهام ایران روز ۲۹ اردیبهشت پس از حدود ۸۰ روز توقف معاملات دوباره فعالیت خود را آغاز کرد. بازگشایی نیز یکباره و بدون محدودیت نبود و در نخستین روز تعدادی از نمادهای بزرگ همچنان بسته باقی ماندند.
صیدی امروز عملکرد بازار در ماههای بعد از بازگشایی را مثبت ارزیابی کرد و گفت افزایش حجم معاملات، تعداد دادوستدها و تعداد فعالان بازار از نشانههای رشد بازار بوده است. این ارزیابی متعلق به رئیس سازمان بورس است و در عین حال باید در کنار نوسانهای سنگین شاخصها در ماههای اخیر دیده شود.
شاخص کل در تابستان رکوردهای تاریخی تازهای ثبت کرد و هفته گذشته نیز تا محدوده هفت میلیون و ۶۴۸ هزار واحد پیش رفت؛ اما پس از آن وارد اصلاح شد. بنابراین بورس در آغاز پاییز نه یک بازار بدون نوسان، بلکه بازاری است که پس از یک دوره رشد سریع با آزمون حفظ نقدینگی و اعتماد سرمایهگذاران روبهرو شده است.
صیدی: شفافیت باید اعتماد سهامداران را تقویت کند
رئیس سازمان بورس یکی از سه محور اصلی حرکت بازار را افزایش شفافیت دانست. به گفته او، تغییر در ریزساختارها، شیوه گزارشگری و مقررات در دوره اخیر با هدف افزایش شفافیت انجام شده و شفافیت بیشتر باید در نهایت به تقویت اعتماد منجر شود.
این بخش از سخنان برای بازار ایران اهمیت ویژهای دارد. بخش بزرگی از ارزشگذاری سهام وابسته به اطلاعات صورتهای مالی، گزارشهای ماهانه، نرخ فروش، هزینه انرژی و مواد اولیه، نرخ ارز و سیاستهای قیمتگذاری است. هرچه فاصله زمانی انتشار اطلاعات کمتر و کیفیت افشا بیشتر شود، امکان تحلیل عملکرد واقعی شرکتها افزایش پیدا میکند.
بنابراین برای سهامداران، اثر عملی سیاست شفافیت نه در تعداد اطلاعیهها، بلکه در کیفیت و قابلیت اتکای اطلاعاتی است که مبنای تصمیمگیری سرمایهگذاران قرار میگیرد.
بازار سرمایه فقط محل خرید و فروش سهام نیست
صیدی بخش دیگری از سخنان خود را به «تشکیل سرمایه» اختصاص داد و تأکید کرد بورس نباید صرفاً محلی برای خرید و فروش روزانه سهام تلقی شود؛ بلکه بازار سرمایه باید بتواند منابع مالی را به بخش واقعی اقتصاد منتقل کند و زمینه رشد سرمایهگذاری را فراهم آورد.
این موضوع یکی از چالشهای قدیمی بازار سرمایه ایران است. رشد شاخصها الزاماً به معنای افزایش سرمایهگذاری مولد نیست. نقش توسعهای بورس زمانی پررنگتر میشود که افزایش سرمایه شرکتها، انتشار اوراق، عرضه اولیه و ابزارهای تامین مالی بتوانند منابع جدید را به پروژههای تولیدی منتقل کنند.
رئیس سازمان بورس نیز به همین دلیل «تشکیل سرمایه بیشتر» را یکی از اهداف بازار در نیمه دوم سال معرفی کرده است.
پیام مهم برای شرکتهای بورسی در نیمه دوم سال
صیدی از شرکتهای پذیرفتهشده در بورس و فرابورس خواست نیمه دوم سال را با تمرکز بر عملکرد عملیاتی، پوشش بودجه و تقویت حاکمیت شرکتی پشت سر بگذارند.
او عملکرد شرکتها در شش ماه نخست را «نسبتاً موفق» توصیف کرد و گفت برخی شرکتهایی که در جریان درگیریهای نظامی خسارت دیده بودند در حال بازگشت به ظرفیتهای قبلی و نوسازی خطوط تولید هستند. این ارزیابی و توصیف شرایط از سوی رئیس سازمان بورس مطرح شده است.
برای سهامداران، گزارشهای ششماهه شرکتها از این جهت اهمیت زیادی خواهند داشت که مشخص میکنند رشد قیمت سهام تا چه اندازه با رشد فروش و سودآوری واقعی همراه بوده است.
اگر شرکتها بتوانند افزایش هزینهها را از مسیر رشد درآمد جبران کنند، بخشی از ارزشگذاریهای بازار از پشتوانه بنیادی بیشتری برخوردار میشود. در مقابل، فاصله گرفتن سود شرکتها از قیمت سهام میتواند حساسیت بازار به اصلاح را بیشتر کند.
تجدید ساختار صندوقها؛ مهمترین خبر صیدی برای پاییز
شاید مهمترین بخش سخنان امروز صیدی مربوط به صندوقهای سرمایهگذاری باشد. رئیس سازمان بورس رسماً اعلام کرد مطالعه برای تجدید ساختار در حوزه صندوقها در حال انجام است و ارکان بازار قصد دارند در کنار معرفی صندوقهای جدید، برخی ساختارها را برای افزایش نقدشوندگی و روانتر شدن معاملات تغییر دهند.
هنوز جزئیات این تجدید ساختار اعلام نشده است؛ بنابراین مشخص نیست اصلاحات موردنظر دقیقاً کدام گروه از صندوقها یا چه سازوکاری را دربر خواهد گرفت.
با این حال، اهمیت این موضوع زمانی روشن میشود که نقش صندوقهای درآمد ثابت، سهامی، اهرمی، طلا و بخشی در گردش نقدینگی بازار طی سالهای اخیر در نظر گرفته شود. هر تغییر در مقررات این ابزارها میتواند روی نحوه ورود و خروج پول، نقدشوندگی و حتی رفتار هیجانی بازار اثر بگذارد.
نقش صندوقها و کارگزاریها در روزهای پرتنش بورس
رئیس سازمان بورس در سخنان خود نقش کارگزاریها، سبدگردانها، شرکتهای تامین سرمایه، مدیران صندوقها و سایر سرمایهگذاران نهادی را در مدیریت نوسانات بازار مهم ارزیابی کرد.
او تلاطم هفتههای اخیر را در چارچوب شرایطی که خود از آن با عناوینی مانند «جنگ»، «مذاکره» و فشارهای خارجی یاد کرد توضیح داد و گفت نهادهای مالی در کنترل این شرایط نقش داشتهاند.
در عمل نیز جریان پول طی روزهای اخیر به سرعت تغییر کرده است؛ بازار یکشنبه ۲۹ شهریور با فشار فروش شدید روبهرو بود و شاخص کل بیش از ۱۵۷ هزار واحد افت کرد، در حالی که اول مهر ورق معاملات برگشت و بیش از یک همت نقدینگی حقیقی جذب بازار شد.
این تغییر سریع نشان میدهد بورس همچنان نسبت به اخبار سیاسی و جریان نقدینگی حساس است.
پاییز بورس چگونه رقم میخورد؟
صیدی گفته است به نیمه دوم سال خوشبین است، اما این خوشبینی یک ارزیابی مقام ناظر بازار است و مسیر واقعی بورس به مجموعهای از متغیرهای اقتصادی، سودآوری شرکتها، سیاستهای ارزی و پولی، ریسکهای سیاسی و رفتار نقدینگی بستگی دارد.
اولین روز پاییز برای بورس با رشد ۱.۲۵ درصدی شاخص کل، سبزپوشی حدود سهچهارم بازار، ارزش معاملات بالای ۴۵ همت و ورود پول حقیقی همراه شد؛ شروعی که با پیام خوشبینانه رئیس سازمان بورس همزمان شده است.
اما برای تبدیل این شروع سبز به یک روند پایدار، نگاه بازار بیش از مراسم نمادین زنگ بورس به گزارشهای ششماهه شرکتها، استمرار نقدینگی و جزئیات اصلاح ساختار صندوقها دوخته خواهد شد. به همین دلیل، مهمترین خبر امروز شاید نه صدای زنگ آغاز پاییز، بلکه وعده تغییراتی باشد که میتواند شیوه فعالیت یکی از بزرگترین بخشهای بازار سرمایه، یعنی صنعت صندوقهای سرمایهگذاری، را در ماههای آینده تحت تأثیر قرار دهد.