نفت از اوج یکماهه عقب نشست؛ مذاکرات ایران و آمریکا مقابل تهدید دریایی یمن
بازار نفت سهشنبه ۳۰ تیر ۱۴۰۵ را با عقبنشینی از بالاترین قیمت بیش از یک ماه اخیر آغاز کرد. در ساعات ابتدایی، نفت برنت دریای شمال با ۵۷ سنت کاهش در محدوده ۸۸ دلار و ۶۵ سنت و نفت وستتگزاس اینترمدیت آمریکا با افت ۲۵ سنتی در قیمت ۸۲ دلار و ۹۸ سنت معامله شد.
با ادامه معاملات، فشار فروش بیشتر شد و آخرین بهروزرسانی رویترز در ساعت ۶:۳۰ به وقت گرینویچ، قیمت برنت را با کاهش ۱.۱ درصدی در سطح ۸۸ دلار و ۲۶ سنت و نفت آمریکا را با افت ۰.۹ درصدی در محدوده ۸۲ دلار و ۵۰ سنت نشان داد. اختلاف میان این ارقام به زمان ثبت قیمتها در بازار پیوسته معاملات آتی مربوط میشود.
قیمت نفت امروز در یک نگاه
| شاخص نفتی | قیمت اولیه معاملات | آخرین قیمت گزارششده رویترز |
|---|---|---|
| نفت برنت | ۸۸ دلار و ۶۵ سنت | ۸۸ دلار و ۲۶ سنت |
| نفت وستتگزاس | ۸۲ دلار و ۹۸ سنت | ۸۲ دلار و ۵۰ سنت |
هر دو شاخص پایینتر از سقفهای جلسه قبل معامله شدند. نفت برنت روز دوشنبه تا ۹۱ دلار و ۴۲ سنت، بالاترین سطح از ۱۱ ژوئن، صعود کرده بود و سپس معاملات را در قیمت ۸۹ دلار و ۲۲ سنت به پایان رساند. نفت آمریکا نیز پس از لمس ۸۵ دلار و ۳۹ سنت، در ۸۳ دلار و ۲۳ سنت بسته شده بود.
چرا نفت پس از جهش روز دوشنبه کاهش یافت؟
مهمترین عامل کاهش قیمت، انتشار گزارشهایی درباره تلاش میانجیها برای توقف درگیری ایران و آمریکا بود. یک مقام ارشد ایرانی به رویترز گفته است تهران پیشنهاد آتشبس ۱۰روزه را دریافت کرده؛ پیشنهادی که با هدف احیای تفاهم موقت ۱۷ ژوئن و فراهمکردن زمینه توافقی پایدارتر ارائه شده است.
همین احتمال، هرچند هنوز با توافق قطعی فاصله دارد، بخشی از «صرف ریسک جنگ» را از قیمت نفت خارج کرد. بازار در روزهای گذشته نگران گسترش حملات، کاهش عبور کشتیها از تنگه هرمز و آسیبدیدن نفتکشها بود. بنابراین هر خبری که احتمال بازگشت به مذاکره را افزایش دهد، میتواند معاملهگران را به شناسایی سود پس از جهش قیمتها ترغیب کند.
تحلیلگران آیانجی گفتهاند پیشنهاد آتشبس میتواند تفاهم قبلی را دوباره در مسیر اجرا قرار دهد، اما تأکید کردهاند اختلافهای مهم میان تهران و واشینگتن همچنان پابرجاست. این ارزیابی توضیح میدهد که چرا قیمتها کاهش یافتهاند، اما سقوط سنگینی را تجربه نکردهاند.
تهدید حوثیها؛ جبهه دوم بحران انرژی
عامل بازدارنده در برابر کاهش بیشتر قیمت، اعلام محاصره دریایی عربستان از سوی حوثیهای یمن بود. این گروه روز دوشنبه گفت محدودیت علیه کشتیرانی سعودی فوراً اجرا میشود و عربستان به تنگه بابالمندب دسترسی نخواهد داشت؛ بااینحال، جزئیات عملیاتی این اقدام و میزان توان حوثیها برای اجرای کامل آن هنوز روشن نیست.
تیم واترر، تحلیلگر ارشد شرکت کیسیام ترید، هشدار داده است که این تهدید اهمیت زیادی دارد؛ زیرا خطر اختلال در صادرات یکی دیگر از تولیدکنندگان بزرگ نفت را افزایش میدهد. در سوی مقابل، ارتش عربستان اعلام کرده مسیر آبی را باز نگه خواهد داشت و با تهدید علیه کشتیهای عبوری برخورد میکند.
اهمیت این تحول زمانی بیشتر میشود که مسیرهای انرژی منطقه بهصورت همزمان بررسی شوند. تنگه هرمز همچنان با کاهش تردد و تهدیدهای امنیتی مواجه است و بابالمندب در هفتههای اخیر به یکی از مسیرهای جایگزین انتقال نفت خلیج فارس تبدیل شده است. بستهشدن یا ناامنشدن همزمان این دو گذرگاه، محدودیت بیسابقهای برای صادرات انرژی خاورمیانه ایجاد خواهد کرد.
بابالمندب چرا برای نفت جهان حیاتی است؟
تنگه بابالمندب در جنوبیترین بخش دریای سرخ قرار دارد و مسیر ارتباطی کشتیها با کانال سوئز محسوب میشود. حدود ۱۲ درصد تجارت جهانی و نزدیک به یکچهارم تجارت کانتینری جهان معمولاً از این گذرگاه ۳۲ کیلومتری عبور میکند. اختلال در آن، شرکتهای کشتیرانی را مجبور میکند مسیر طولانی دماغه امید نیک در جنوب آفریقا را انتخاب کنند.
پس از محدودشدن عبور از هرمز، عربستان بیش از ۷۰ درصد صادرات معمول نفت خود را به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ منتقل کرده است. محمولههای خروجی از ینبع برای رسیدن به اروپا از کانال سوئز و برای حرکت به سمت آسیا از بابالمندب عبور میکنند. صادرات نفت از این بندر در هفتههای اخیر بهطور متوسط به حدود چهار میلیون بشکه در روز رسیده است؛ درحالیکه یک سال قبل کمتر از یک میلیون بشکه بود.
دادههای کپلر نیز نشان میدهد حجم فرآوردهها و نفت عبوری از بابالمندب در ماه ژوئن به حدود ۷.۴ میلیون بشکه در روز، معادل تقریباً هفت درصد تولید جهانی نفت، افزایش یافته است. شرکت ریستاد انرژی برآورد کرده که تهدید اخیر میتواند حدود ۲.۵ میلیون بشکه در روز از جریان نفت عربستان را در معرض خطر قرار دهد.
چرا بازار هنوز به تهدید محاصره واکنش کامل نشان نداده است؟
نخست آنکه اعلام محاصره با اجرای مؤثر آن تفاوت دارد. هنوز مشخص نیست حوثیها قصد دارند تمام کشتیهای مرتبط با عربستان را هدف قرار دهند، فقط علیه شناورهای حامل پرچم سعودی اقدام کنند یا دامنهای محدودتر برای عملیات خود در نظر بگیرند.
دوم آنکه حجم بالای نفت موجود روی آب میتواند بخشی از شوک کوتاهمدت عرضه را جذب کند. تحلیلگران کپلر میزان نفت در حال حمل دریایی را حدود ۱.۳۵ میلیارد بشکه برآورد کردهاند؛ ذخیرهای شناور که در صورت اختلال موقت، میتواند مانع جهش فوری و کنترلنشده قیمت شود.
عامل سوم، امید بازار به مذاکرات است. تونی سایکامور، تحلیلگر شرکت آیجی، معتقد است قیمت نفت پس از حرکت صعودی بزرگ اخیر همچنان ظرفیت رشد دارد، اما گفتوگوهای کاهش تنش فعلاً مانع ادامه جهش شدهاند؛ اینکه این مذاکرات به نتیجه واقعی برسد، هنوز مشخص نیست.
ذخایر نفت آمریکا چه پیامی برای بازار دارد؟
معاملهگران علاوه بر تحولات خاورمیانه، آمار ذخایر تجاری آمریکا را نیز دنبال میکنند. نظرسنجی مقدماتی رویترز نشان میدهد تحلیلگران انتظار دارند ذخایر نفت خام و بنزین آمریکا در هفته گذشته کاهش یافته باشد، درحالیکه موجودی فرآوردههای تقطیری مانند گازوئیل و نفت گرمایشی احتمالاً افزایش پیدا کرده است.
کاهش ذخایر نفت خام و بنزین معمولاً بهعنوان نشانهای از تقاضای مناسب یا افزایش فعالیت پالایشگاهها تفسیر میشود و میتواند از قیمت نفت حمایت کند. در مقابل، افزایش ذخایر فرآوردههای تقطیری ممکن است نشان دهد تقاضا برای بخشی از محصولات پالایشی به اندازه عرضه رشد نکرده است.
به همین دلیل، گزارش رسمی اداره اطلاعات انرژی آمریکا میتواند جهت کوتاهمدت بازار را تغییر دهد. کاهش بیشتر از انتظار ذخایر، احتمالاً بخشی از افت سهشنبه را جبران میکند؛ اما افزایش غیرمنتظره موجودیها میتواند فشار فروش را تشدید کند.
دو سناریوی اصلی پیش روی قیمت نفت
در سناریوی نخست، میانجیگری به آتشبس منجر میشود، عبور نفتکشها از هرمز افزایش مییابد و تهدید بابالمندب نیز عملی نمیشود. در چنین شرایطی، بخش بزرگتری از ریسک جنگ از قیمت خارج خواهد شد و برنت ممکن است به سمت سطوح پایینتر حرکت کند. این یک تحلیل سناریویی است و به موفقیت مذاکرات و بازگشت واقعی جریان صادرات بستگی دارد.
در سناریوی دوم، مذاکرات شکست میخورد، تردد هرمز محدود باقی میماند و حملات در دریای سرخ افزایش مییابد. ریستاد انرژی هشدار داده است که ترکیب بستهماندن هرمز و تشدید تهدید حوثیها میتواند زمینه جهش قابلتوجه دوباره قیمت نفت را فراهم کند.
افت سهشنبه در نتیجه اطمینان کامل به صلح شکل نگرفته است؛ بازار فقط بخشی از جهش روز قبل را اصلاح کرده و منتظر شواهد تازه مانده است. تا زمانی که سرنوشت مذاکرات ایران و آمریکا، امنیت هرمز و نحوه اجرای تهدید حوثیها روشن نشود، قیمت نفت احتمالاً میان تیترهای دیپلماتیک و اخبار حملات دریایی نوسان خواهد کرد.