بورس امروز ۲۲ تیر ۱۴۰۵؛ کانال ۵ میلیون از دست رفت، اما صف‌های فروش آب رفتند

بازار سهام دومین روز کاری هفته را در شرایطی آغاز کرد که آثار ریزش سنگین روز یکشنبه همچنان بر رفتار معامله‌گران سایه انداخته بود. عرضه‌های انباشته از دقایق ابتدایی وارد سامانه معاملات شدند و بیشتر نمادها در محدوده منفی قرار گرفتند.

بر اساس داده‌های ارائه‌شده تا ساعت ۱۰ صبح، شاخص کل حدود ۹۵ هزار واحد و شاخص هم‌وزن نزدیک به ۱۶ هزار واحد کاهش داشتند. این افت، شاخص کل را به محدوده چهار میلیون و ۹۶۰ هزار واحد رساند و باعث شد کانال روانی پنج میلیون واحد پس از چند هفته نوسان از دست برود. گزارش‌های زنده بعدی نیز افت بیش از ۱۰۰ هزار واحدی شاخص و خروج آن از کانال پنج میلیون واحد را تأیید کردند.

وضعیت بورس امروز ۲۲ تیر ۱۴۰۵ تا ساعت ۱۰

افت شاخص کل در مقایسه با کاهش ۱۲۷ هزار واحدی روز گذشته، در ساعت مشابه شدت کمتری داشت. با این حال، منفی بودن هم‌زمان شاخص کل و هم‌وزن نشان می‌دهد فشار فروش تنها بر چند شرکت بزرگ متمرکز نبوده و بخش گسترده‌ای از بازار را درگیر کرده است.

بورس در یک ساعت چگونه تغییر کرد؟

مهم‌ترین نکته معاملات امروز صرفاً افت شاخص‌ها نبود؛ بلکه تغییر تدریجی ترکیب نمادهای مثبت و منفی اهمیت بیشتری داشت.

در شروع بازار، ۷۴۶ نماد منفی و تنها ۱۰۲ نماد مثبت بودند. تا ساعت ۱۰، تعداد نمادهای منفی با کاهش ۱۴۱ نمادی به ۶۰۵ رسید. در مقابل، تعداد نمادهای مثبت ۱۵۶ نماد افزایش یافت و به ۲۵۸ نماد رسید.

به بیان دیگر، تعداد سهم‌های منفی حدود ۱۹ درصد کمتر شد و تعداد نمادهای مثبت بیش از دو برابر افزایش پیدا کرد. این تغییر نشان می‌دهد بخشی از تقاضا پس از شوک ابتدایی وارد بازار شده و بعضی فروشندگان نیز از قرار گرفتن در صف‌های سنگین عقب‌نشینی کرده‌اند.

تحول مهم‌تر در صف‌ها رخ داد. صف‌های فروش از ۵۳۰ به ۲۹۳ مورد کاهش یافتند؛ یعنی در یک ساعت ۲۳۷ صف فروش، معادل حدود ۴۵ درصد، جمع شدند. تعداد صف‌های خرید نیز از ۴۳ به ۱۳۷ رسید و بیش از سه برابر شد.

این ارقام را می‌توان نشانه‌ای مثبت از کاهش هیجان اولیه دانست، اما جمع‌شدن صف فروش الزاماً به معنای ورود پول قدرتمند نیست. ممکن است بخشی از صف‌ها در نتیجه انجام معامله، کاهش سفارش فروش یا نوسان کوتاه‌مدت خریداران جمع شده باشند. برای تشخیص بازگشت واقعی، باید ارزش خریدهای جدید و جریان پول حقیقی نیز بررسی شود.

مقایسه بورس امروز با ریزش سنگین روز گذشته

بورس تهران روز یکشنبه ۲۱ تیر یکی از سنگین‌ترین روزهای منفی اخیر خود را ثبت کرد. شاخص کل با افت ۱۲۶ هزار و ۹۶۳ واحدی، معادل ۲.۴۵ درصد، در سطح پنج میلیون و ۵۵ هزار واحد قرار گرفت. شاخص هم‌وزن نیز ۲۷ هزار و ۵۱۳ واحد کاهش یافت و تا ارتفاع یک میلیون و ۳۳۸ هزار واحد عقب نشست.

در پایان معاملات روز گذشته تنها ۱۱۷ نماد مثبت بودند، در حالی که ۶۷۶ نماد با کاهش قیمت بسته شدند. ارزش سفارش‌های فروش به حدود ۲۳ هزار و ۸۰۷ میلیارد تومان رسید، اما سفارش‌های خرید کمتر از دو هزار میلیارد تومان بود. این اختلاف بزرگ نشان می‌داد تعادل عرضه و تقاضا به‌طور کامل به نفع فروشندگان تغییر کرده است.

همچنین چهار هزار و ۴۷۳ میلیارد تومان پول حقیقی از سهام، حق‌تقدم‌ها و صندوق‌های سهامی خارج شد. در مقابل، صندوق‌های درآمد ثابت ورود بیش از دو هزار و ۳۸۹ میلیارد تومان نقدینگی را ثبت کردند؛ موضوعی که از حرکت سرمایه‌ها به سمت ابزارهای کم‌ریسک‌تر حکایت داشت.

بنابراین، کاهش شدت افت امروز در مقایسه با روز گذشته خبر مثبتی است، اما بازار هنوز با پیامدهای خروج سنگین پول حقیقی و کاهش اعتماد سهامداران مواجه است.

چرا بانک‌ها و فلزات بیشترین خروج پول را داشتند؟

براساس داده‌های معاملات تا ساعت ۱۰، گروه‌های بانکی و فلزات اساسی بیشترین خروج پول را ثبت کردند. این دو صنعت به دلیل وزن بالا در شاخص کل، می‌توانند جهت کلی بازار را به‌شدت تغییر دهند.

نمادهای بانکی معمولاً نسبت به اخبار سیاسی، روابط خارجی، نرخ تسعیر ارز، سیاست‌های بانک مرکزی و نرخ سود حساس‌اند. زمانی که نااطمینانی افزایش پیدا می‌کند، معامله‌گران ترجیح می‌دهند از سهم‌هایی که ارزش‌گذاری آنها به تصمیمات کلان اقتصادی وابسته است فاصله بگیرند.

فلزات اساسی نیز علاوه بر ریسک‌های داخلی، از نرخ ارز، قیمت‌های جهانی، محدودیت انرژی، صادرات و هزینه حمل‌ونقل تأثیر می‌پذیرند. افزایش نااطمینانی سیاسی می‌تواند مزیت رشد نرخ ارز را تحت‌الشعاع ریسک صادرات، توقف تولید یا افزایش هزینه‌ها قرار دهد.

فشار هم‌زمان در بانک‌ها و فلزات توضیح می‌دهد که چرا شاخص کل افت بیشتری از شاخص هم‌وزن داشته است. وقتی نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز با عرضه سنگین مواجه می‌شوند، حتی بهبود بخشی از سهم‌های کوچک نمی‌تواند به‌سرعت جهت نماگر اصلی بازار را تغییر دهد.

کانه‌های فلزی و فراکاب‌ها برخلاف بازار حرکت کردند

در مقابل موج خروج سرمایه، صنعت کانه‌های فلزی حدود ۵۶ میلیارد تومان و نمادهای فراکابی نزدیک به ۲۴ میلیارد تومان ورود پول ثبت کردند.

ورود نقدینگی به کانه‌های فلزی ممکن است تحت تأثیر ارزش دارایی‌ها، درآمدهای صادراتی و نگاه بخشی از معامله‌گران به عقب‌ماندگی قیمتی بعضی نمادهای معدنی باشد. با این حال، ورود ۵۶ میلیارد تومانی در مقایسه با اندازه کلی بازار رقم بزرگی نیست و به‌تنهایی نمی‌تواند نشانه شروع یک روند صعودی در این صنعت باشد.

توجه به نمادهای فراکابی نیز می‌تواند به انتظار معامله‌گران برای افزایش حجم دادوستدها در بازارهای مالی و کالایی مربوط باشد. درآمد شرکت‌های فعال در زیرساخت بازار سرمایه تا حد زیادی با ارزش و حجم معاملات ارتباط دارد، اما استمرار استقبال از این نمادها به بازگشت نقدینگی و رونق پایدار معاملات وابسته است.

چرا گروه دارویی مقاوم‌تر بود؟

گروه دارویی مشابه روزهای گذشته وضعیت بهتری نسبت به بیشتر صنایع داشت. این مقاومت نسبی از قبل نیز در معاملات بازار مشاهده شده بود؛ به‌گونه‌ای که برخی نمادهای دارویی خالص خرید حقیقی و ارزش معاملات قابل‌توجهی ثبت کرده بودند.

دارویی‌ها معمولاً در دوره‌های پرریسک در گروه صنایع دفاعی قرار می‌گیرند؛ زیرا تقاضا برای محصولات آنها کمتر از صنایع چرخه‌ای تحت تأثیر رکود اقتصادی قرار می‌گیرد. اخبار مربوط به اصلاح نرخ فروش محصولات، افزایش سرمایه در گردش و تغییر سیاست‌های ارزی نیز می‌تواند توجه معامله‌گران را به این گروه افزایش دهد.

البته بهتر بودن جهت معاملات یک صنعت به معنای رشد قطعی تمام نمادهای آن نیست. وضعیت بدهی شرکت‌ها، مطالبات از دولت و بیمه‌ها، نرخ ارز مواد اولیه و توان دریافت مجوز افزایش قیمت، تأثیر متفاوتی بر هر شرکت دارویی دارد.

آیا کاهش صف‌های فروش به معنای پایان ریزش است؟

خیر. جمع‌شدن نزدیک به نیمی از صف‌های فروش یکی از نخستین شروط رسیدن به تعادل است، اما برای اعلام پایان اصلاح باید چند نشانه هم‌زمان دیده شود.

نخست، خروج پول حقیقی باید متوقف یا به ورود سرمایه تبدیل شود. تا زمانی که سهامداران خرد در مجموع فروشنده باشند، افزایش تعداد نمادهای مثبت ممکن است موقت باقی بماند.

دوم، ارزش معاملات خرد باید افزایش پیدا کند. ارزش معاملات روز گذشته به کمتر از ۱۲ هزار میلیارد تومان رسید؛ رقمی که نسبت به معاملات بیش از ۵۴ هزار میلیارد تومانی چند هفته قبل کاهش شدیدی داشت. افت ارزش معاملات در بازاری که تعداد زیادی از سهم‌ها در صف فروش قفل هستند، نشانه ضعف نقدشوندگی است.

سوم، بهبود بازار باید تا پایان معاملات ادامه پیدا کند. مثبت شدن تعدادی از نمادها در میانه بازار اهمیت دارد، اما وضعیت قیمت پایانی، سرانه خرید حقیقی و سفارش‌های دقایق پایانی تصویر معتبرتری از قدرت تقاضا ارائه می‌دهد.

ریسک سیاسی چگونه شاخص بورس را پایین کشید؟

داده‌های چند روز اخیر نشان می‌دهد بورس بیش از متغیرهای بنیادی شرکت‌ها تحت تأثیر اخبار سیاسی قرار گرفته است. افزایش نااطمینانی باعث شده معامله‌گران نقدشوندگی و حفظ سرمایه را بر دریافت سود احتمالی ترجیح دهند.

گزارش‌های بازار نیز تحولات سیاسی و سطح تنش میان ایران و آمریکا را مهم‌ترین متغیر کوتاه‌مدت بورس معرفی کرده‌اند. کاهش تنش می‌تواند صف‌های فروش را سبک و زمینه بازگشت تقاضا را فراهم کند، اما ادامه فضای پرابهام احتمال تداوم رفتار محافظه‌کارانه را بالا می‌برد.

بازار سهام ذاتاً آینده‌نگر است. معامله‌گران منتظر نمی‌مانند اثر یک رویداد سیاسی در صورت‌های مالی ظاهر شود؛ بلکه ریسک احتمالی کاهش صادرات، محدودیت تولید، تغییر نرخ ارز یا افزایش هزینه‌ها را از قبل در قیمت سهم لحاظ می‌کنند.

سه سناریو برای ادامه معاملات بورس

در سناریوی نخست، اگر اخبار سیاسی آرام‌تر شود و تقاضا در نیمه دوم بازار افزایش یابد، امکان جمع‌شدن بخش بیشتری از صف‌های فروش وجود دارد. در این حالت شاخص‌ها ممکن است بخشی از افت ابتدایی را جبران کنند، هرچند مثبت‌شدن کامل بازار پس از دو روز فشار سنگین دشوار خواهد بود.

در سناریوی دوم، شاخص‌ها منفی باقی می‌مانند اما تعداد صف‌های فروش کاهش می‌یابد. این وضعیت را می‌توان مرحله تخلیه هیجان و حرکت به سمت تعادل دانست. برای سهامداران، این سناریو از ادامه قفل‌شدن گسترده بازار مطلوب‌تر است، حتی اگر شاخص همچنان قرمز باشد.

در سناریوی سوم، تشدید دوباره عرضه‌ها و افزایش خروج پول حقیقی می‌تواند شاخص کل را در سطوح پایین‌تری تثبیت کند. اگر صف‌های فروش دوباره افزایش یابند و ارزش سفارش‌های خرید کاهش پیدا کند، نمی‌توان از پایان موج نزولی سخن گفت.

پیش‌بینی بورس؛ بازگشت اعتماد مهم‌تر از سبزشدن شاخص است

داده‌های ساعت نخست معاملات ۲۲ تیر دو پیام متفاوت دارند. پیام منفی، از دست رفتن کانال پنج میلیون واحد، ادامه خروج سرمایه و فشار فروش در صنایع بزرگ است. پیام مثبت، کاهش ۴۵ درصدی تعداد صف‌های فروش و افزایش چشمگیر نمادهای مثبت در فاصله شروع بازار تا ساعت ۱۰ است.

در شرایط فعلی، پایان ریزش را نمی‌توان تنها با یک ساعت بهبود نسبی اعلام کرد. بازار برای تغییر روند به توقف خروج پول حقیقی، رشد ارزش معاملات، تثبیت تقاضا و کاهش ریسک‌های سیاسی نیاز دارد.

حتی در صورت بازگشت شاخص، ممکن است همه صنایع هم‌زمان صعود نکنند. رفتار بهتر دارویی‌ها، کانه‌های فلزی و فراکاب‌ها نشان می‌دهد نقدینگی در حال انتخاب‌گری است و معامله‌گران به جای خرید گسترده، تنها سراغ گروه‌هایی می‌روند که ریسک یا محرک بنیادی متفاوتی دارند.

در مجموع، بورس امروز هنوز منفی و شکننده است، اما کاهش قابل‌توجه صف‌های فروش نشان می‌دهد بازار نسبت به شوک آغاز معاملات بی‌واکنش نمانده است. این تغییر را می‌توان نخستین گام به سوی تعادل دانست، نه سند قطعی پایان اصلاح. مسیر بعدی شاخص بیش از هر چیز به جریان پول حقیقی و آرام‌شدن فضای سیاسی وابسته خواهد بود.