دلار عقب نشست؛ ژنو چه خوابی برای بازار دیده است؟
بازار ارز ایران امروز را با نشانههایی از آرامش نسبی آغاز کرد؛ آرامشی که بیش از آنکه ناشی از تغییرات بنیادین در متغیرهای اقتصادی باشد، ریشه در انتظارات سیاسی و مدیریت عرضه از سوی بازارساز دارد. کاهش قیمت دلار پس از عبور کوتاهمدت از کانال ۱۶۰ هزار تومان، بار دیگر نشان داد که رفتار این بازار در مقطع کنونی به شدت تحت تأثیر اخبار و سیگنالهای دیپلماتیک قرار دارد و معاملهگران بیش از هر زمان دیگری با احتیاط تصمیم میگیرند.
افت قیمت دلار پس از عبور از کانال ۱۶۰ هزار تومان
قیمت دلار در معاملات امروز بازار آزاد با کاهش یک هزار و ۲۰۰ تومانی نسبت به آخرین نرخ روز گذشته، تا لحظه تنظیم این گزارش روی عدد ۱۵۸ هزار و ۸۰۰ تومان ایستاد. این در حالی است که اسکناس آمریکایی روز گذشته توانسته بود برای مدت کوتاهی وارد کانال ۱۶۰ هزار تومان شود. بازگشایی امروز دلار در محدوده ۱۵۹ هزار تومان و حرکت تدریجی آن به سمت سطوح پایینتر، از تغییر موقت فضای انتظارات در بازار حکایت دارد؛ تغییری که نه با شوک، بلکه با شیبی ملایم خود را نشان داده است.
نقش بازارساز در مهار نوسانات کوتاهمدت
یکی از عوامل اصلی ثبات نسبی قیمت دلار در معاملات امروز، افزایش عرضه ارز از سوی بازارساز ارزی عنوان میشود. در شرایطی که طی روزهای اخیر تقاضای احتیاطی در بازار افزایش یافته بود، تزریق هدفمند ارز توانست از شکلگیری موجهای هیجانی جلوگیری کند. تجربههای پیشین نیز نشان داده هر زمان که بازارساز همزمان با اوجگیری انتظارات تورمی وارد عمل شده، دامنه نوسان قیمت دلار محدودتر شده است. این سیاست اگرچه بهتنهایی قادر به تغییر مسیر بلندمدت بازار نیست، اما در کوتاهمدت نقش مهمی در کنترل رفتار معاملهگران دارد.
احتیاط معاملهگران در آستانه تحولات دیپلماتیک
فضای احتیاطی حاکم بر بازار ارز را نمیتوان بدون توجه به تحولات سیاسی اخیر تحلیل کرد. سفر عباس عراقچی به ژنو و برنامهریزی برای مذاکرات غیرمستقیم با آمریکا، آن هم با میانجیگری عمان، باعث شده فعالان بازار از انجام معاملات پرریسک خودداری کنند. بسیاری از معاملهگران ترجیح دادهاند تا روشن شدن نتایج این گفتوگوها، در موقعیت انتظار باقی بمانند. همین رفتار جمعی، به کاهش حجم معاملات و در نتیجه محدود شدن نوسانات قیمت دلار منجر شده است.
ژنو؛ نقطه تمرکز انتظارات بازار ارز
عباس عراقچی بامداد امروز وارد ژنو شده و قرار است پیش از آغاز مذاکرات غیرمستقیم سهشنبه با آمریکا، دیدارهایی با وزیر خارجه عمان و همچنین رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی داشته باشد. او اعلام کرده است که با ابتکارات واقعی برای دستیابی به توافقی عادلانه به ژنو آمده، اما همزمان تأکید کرده که جمهوری اسلامی ایران تسلیم تهدیدها نخواهد شد. این موضعگیری دوگانه، یعنی آمادگی برای توافق همراه با مقاومت در برابر فشار، باعث شده بازار ارز سناریوهای متفاوتی را پیشروی خود ببیند.
پیوند سیاست خارجی و قیمت دلار در بازار داخلی
در اقتصاد ایران، رابطه میان سیاست خارجی و قیمت دلار بهویژه در دورههای حساس مذاکراتی، رابطهای مستقیم و قابل لمس است. هرگونه نشانه از کاهش تنشها میتواند به افت موقتی نرخ ارز منجر شود و در مقابل، اخبار منفی یا بنبست در گفتوگوها، زمینه بازگشت دلار به کانالهای بالاتر را فراهم میکند. شرایط فعلی نیز از این قاعده مستثنا نیست. بازار در حال حاضر نه خوشبینی افراطی را نشان میدهد و نه بدبینی شدید؛ بلکه در نقطهای میانی متوقف شده است.
سناریوهای پیشروی دلار پس از مذاکرات
تحلیلگران بازار ارز معتقدند در صورت عدم دستیابی به پیشرفت ملموس در مذاکرات ژنو، احتمال بازگشت قیمت دلار به سطوح بالاتر و حتی کانال ۱۶۰ هزار تومان وجود دارد. در مقابل، اگر سیگنالهای مثبتی از روند گفتوگوها مخابره شود، میتوان انتظار داشت که فشار کاهشی، هرچند بهصورت موقتی، بر بازار حاکم شود. با این حال، اغلب کارشناسان بر این باورند که حتی در سناریوی خوشبینانه نیز کاهش قیمت دلار پایدار نخواهد بود، مگر آنکه تحولات سیاسی به تغییرات عملی در دسترسی به منابع ارزی منجر شود.
وضعیت سایر ارزها در بازار امروز
کاهش قیمت دلار امروز با افت نسبی سایر ارزهای مهم نیز همراه بوده است. درهم امارات در معاملات امروز روی رقم ۴۳ هزار و ۳۰۰ تومان معامله میشود که نشاندهنده ثبات نسبی در بازار ارزهای منطقهای است. یورو نیز با قیمت ۱۸۵ هزار تومان در بازار حضور دارد و تغییرات آن همسو با نوسانات دلار ارزیابی میشود. این هماهنگی میان ارزها بیانگر آن است که بازار بیش از هر چیز به عامل مشترک انتظارات سیاسی واکنش نشان میدهد.
دلار توافقی و پیام آن به بازار
در بازار رسمی، قیمت دلار توافقی در سمت فروش با رشد ۲۰۸ تومانی نسبت به روز گذشته به ۱۳۶ هزار و ۴۷۱ تومان رسیده و در سمت خرید نیز ۱۳۵ هزار و ۲۴۳ تومان ثبت شده است. افزایش محدود نرخ در بازار توافقی، در کنار کاهش قیمت در بازار آزاد، شکافی معنادار را نشان میدهد که سیاستگذار تلاش دارد از آن برای مدیریت تقاضا استفاده کند. این اختلاف قیمت، پیام روشنی برای فعالان اقتصادی دارد: کنترل بازار همچنان در دستور کار است، اما مسیر آن تدریجی و محتاطانه خواهد بود.
تعادل شکننده میان عرضه و تقاضا
اگرچه افزایش عرضه از سوی بازارساز توانسته تعادل نسبی ایجاد کند، اما این تعادل همچنان شکننده است. افزایش تقاضا، چه به دلایل تجاری و چه به انگیزههای حفظ ارزش دارایی، میتواند در صورت بروز یک خبر منفی سیاسی، بهسرعت بازار را از حالت آرام خارج کند. به همین دلیل است که بسیاری از معاملهگران حرفهای، وضعیت فعلی را نه بهعنوان آغاز یک روند کاهشی، بلکه بهعنوان یک توقف موقت در مسیر پرنوسان دلار ارزیابی میکنند.
جمعبندی
آنچه امروز در بازار ارز مشاهده میشود، نتیجه همزمان دو عامل کلیدی است: مدیریت عرضه از سوی بازارساز و انتظار برای نتایج تحولات دیپلماتیک در ژنو. کاهش ۱۲۰۰ تومانی قیمت دلار و بازگشت آن به محدوده ۱۵۸ هزار تومان، بیش از آنکه نشانه تغییر بنیادین باشد، بازتابی از احتیاط بازار در مقطع حساس کنونی است. تا زمانی که نتیجه مذاکرات مشخص نشود، نوسانات شدید دور از انتظار به نظر میرسد، اما هر خبر تازه میتواند معادلات را بهسرعت تغییر دهد. بازار ارز اکنون در نقطهای ایستاده که آینده آن نه در تابلو معاملات، بلکه در اتاقهای مذاکره رقم میخورد.