شاخص جان میگیرد یا سقوط ادامه دارد؟ سناریوی مهم بورس
بازار سرمایه ایران در معاملات روز یکشنبه یکی از سنگینترین روزهای خود در هفتههای اخیر را پشت سر گذاشت؛ روزی که نشانههای ضعف تقاضا، افزایش احتیاط معاملهگران و برتری محسوس عرضه بر تقاضا، تصویری نسبتاً شفاف از وضعیت فعلی بورس ترسیم کرد. دادوستدها در فضایی شکل گرفت که فعالان بازار ترجیح دادند پیش از روشن شدن تکلیف متغیرهای سیاسی و اقتصادی، از پذیرش ریسکهای جدید فاصله بگیرند و همین رفتار جمعی، اصلاح قیمتها را تشدید کرد.
غلبه عرضه و عقبنشینی فراگیر نمادها
نخستین نشانه هشداردهنده معاملات یکشنبه، توزیع منفی گسترده در کلیت بازار بود؛ بهطوری که حدود 86 درصد از نمادهای بورسی در محدوده منفی معامله شدند. این آمار بهخوبی نشان میدهد فشار فروش تنها به چند صنعت یا نماد شاخصساز محدود نبوده و اغلب گروهها، از شرکتهای بزرگ گرفته تا نمادهای کوچکتر، درگیر موج عرضه شدهاند. برتری تعداد و حجم سفارشهای فروش نسبت به سفارشهای خرید نیز مهر تأییدی بر فضای محافظهکارانه حاکم بر معاملات بود؛ فضایی که در آن، حفظ نقدینگی بر شکار فرصتهای کوتاهمدت ارجحیت پیدا کرده است.
افت سنگین شاخص کل و تشدید نگرانیها
شاخص کل بورس تهران در پایان معاملات یکشنبه با افت 104 هزار و 236 واحدی معادل 2.62 درصد، به سطح سه میلیون و 881 هزار و 867 واحد عقبنشینی کرد. این کاهش قابلتوجه، نهتنها بخشی از رشدهای هفتههای گذشته را خنثی کرد، بلکه از منظر روانی نیز اثر منفی پررنگی بر ذهنیت معاملهگران بر جای گذاشت. شاخص کل که در هفتههای اخیر برای تثبیت در سطوح بالاتر تلاش میکرد، حالا بار دیگر به محدودهای بازگشته که میتواند کانون نوسان و تردید در روزهای آینده باشد.
سقوط شاخص هموزن و فشار فروش در کل بازار
همزمان با افت شاخص کل، شاخص هموزن نیز 1.93 درصد کاهش یافت و با از دست دادن کانال یک میلیون واحدی، تا سطح 981 هزار و 159 واحد پایین آمد. اهمیت این اتفاق از آن جهت است که شاخص هموزن نماینده بهتری از وضعیت کلی بازار و نمادهای کوچک و متوسط محسوب میشود. افت این شاخص نشان میدهد فشار فروش تنها متوجه بزرگان بازار نبوده و سرمایهگذاران خرد نیز در نمادهای کوچکتر اقدام به کاهش ریسک کردهاند؛ موضوعی که از فراگیری فضای منفی حکایت دارد.
معاملات خرد و نشانههای ضعف نقدینگی
در بخش معاملات، اگرچه حجم دادوستدها تغییر محسوسی نسبت به روزهای قبل نداشت، اما کاهش ارزش معاملات خرد به حدود هشت هزار و 365 میلیارد تومان پیام مهمی برای تحلیلگران بازار به همراه داشت. این افت نشان میدهد توان نقدینگی برای حمایت مؤثر از قیمتها کاهش یافته و خریداران بالقوه ترجیح دادهاند با احتیاط بیشتری وارد عمل شوند. کاهش ارزش معاملات خرد معمولاً بهعنوان یکی از نشانههای ضعف تقاضا و نبود اعتماد کافی به روند کوتاهمدت بازار تلقی میشود.
ورود پول حقیقی؛ سیگنالی محتاطانه در دل ریزش
با وجود فضای منفی حاکم بر بازار، ثبت ورود حدود 700 میلیارد تومان پول حقیقی نکتهای قابلتوجه در معاملات یکشنبه بود. این ورود نقدینگی در شرایطی که شاخصها با افت سنگین مواجه بودند، نشان میدهد بخشی از سرمایهگذاران حقیقی ریزش اخیر را فرصتی برای خریدهای پلهای و تدریجی تلقی کردهاند. البته این رفتار را نمیتوان بهمعنای تغییر روند بازار دانست، بلکه بیشتر به استراتژی شکار قیمت در برخی نمادهای ارزنده شباهت دارد؛ رویکردی که معمولاً در فازهای اصلاحی دیده میشود.
رفتار معاملهگران در آستانه تحولات سیاسی
یکی از مهمترین متغیرهایی که در روزهای اخیر بر رفتار معاملهگران سایه انداخته، نزدیک شدن بازار به مقاطع حساس سیاسی است. نبود چشمانداز روشن از روند مذاکرات و ابهام در مسیر دیپلماسی، باعث شده فعالان بازار رویکردی تدافعی در پیش بگیرند. در چنین شرایطی، سرمایهگذاران ترجیح میدهند تا روشن شدن نشانههای قطعیتر، از انجام معاملات بزرگ و پرریسک خودداری کنند؛ رفتاری که بهطور طبیعی فشار فروش را افزایش و عمق تقاضا را کاهش میدهد.
پیشبینی بورس دوشنبه؛ تداوم تردید در سایه اخبار سیاسی
با نگاه به شرایط فعلی و وزن بالای اخبار منفی در حوزه دیپلماسی، میتوان گفت فضای بدبینی همچنان بر معاملات بورس سایه انداخته است. ترس از تشدید تنشهای سیاسی موجب شده بخشی از سرمایهها از داراییهای پرریسک فاصله بگیرند و به سمت گزینههای کمنوسانتر حرکت کنند. این جابهجایی سرمایه، یکی از دلایل اصلی کاهش قدرت خرید در بازار سهام به شمار میرود.
از دست رفتن کانال چهار میلیون واحدی؛ زنگ خطر تکنیکال
از منظر تکنیکال، از دست رفتن کانال چهار میلیون واحدی شاخص کل در روزهای اخیر، یک علامت ضعف مهم محسوب میشود. این سطح در ماههای گذشته نقش حمایتی قابلتوجهی ایفا کرده بود و شکسته شدن آن، انتظارات نزولی را تقویت کرده است. تا زمانی که شاخص نتواند دوباره به بالای این کانال بازگردد و در آن تثبیت شود، احتمال ادامه نوسانهای منفی در کوتاهمدت همچنان بالا ارزیابی میشود.
بازار چشمانتظار سیگنالهای دیپلماتیک
مسیر کوتاهمدت بورس بیش از هر زمان دیگری به اخبار سیاسی گره خورده است. در صورتی که سیگنالهایی مبنی بر بهبود روابط خارجی یا باز بودن مسیر گفتوگوها منتشر شود، میتوان انتظار داشت تقاضا بهتدریج به بازار بازگردد و بخشی از افتهای اخیر جبران شود. چنین سناریویی میتواند به کاهش هیجان فروش و افزایش معاملات حمایتی منجر شود. در مقابل، تشدید تنشها یا انتشار اخباری که از توقف یا بنبست دیپلماسی حکایت داشته باشد، احتمالاً فشار فروش را افزایش داده و بازار را وارد فاز اصلاح عمیقتری خواهد کرد.
نقش اقتصاد کلان در تشدید احتیاط بازار
در کنار متغیرهای سیاسی، ابهام در مسیر اقتصاد کلان نیز بر رفتار بورس اثرگذار بوده است. نگرانیها درباره نرخ ارز، سیاستهای پولی و وضعیت بودجه، باعث شده فعالان بازار تصویر شفافی از سودآوری آینده شرکتها نداشته باشند. این عدم قطعیت، تصمیمگیری برای سرمایهگذاری میانمدت و بلندمدت را دشوار کرده و به تقویت استراتژی صبر و انتظار دامن زده است.
جمعبندی
مجموع دادهها و نشانههای موجود حاکی از آن است که بورس تهران در معاملات دوشنبه نیز احتمالاً در فضایی آمیخته با تردید و احتیاط حرکت خواهد کرد. غلبه ریسکهای سیاسی، ضعف تکنیکال شاخص کل و کاهش قدرت نقدینگی، همگی احتمال ادامه نوسانهای نزولی را در کوتاهمدت تقویت میکنند. هرچند ورود محدود پول حقیقی نشان میدهد برخی سرمایهگذاران بهدنبال فرصتهای ارزنده هستند، اما تغییر پایدار روند بازار نیازمند سیگنالهای روشنتر، بهویژه در حوزه سیاست خارجی است. در شرایط فعلی، بورس بیش از هر متغیر اقتصادی، به تیترهای سیاسی واکنش نشان میدهد و همین موضوع مسیر آینده بازار را در هالهای از ابهام نگه داشته است.