بورس دوشنبه روی لبه تیغ؛ صعود ناگهانی یا ریزش غافلگیرکننده؟
بازار سهام ایران در پایان معاملات روز یکشنبه تصویری دوگانه و نامتوازن از خود به نمایش گذاشت؛ تصویری که در آن افزایش حجم و ارزش معاملات خرد نتوانست به شکلگیری یک موج پایدار تقاضا منجر شود و همزمان خروج قابل توجه پول حقیقی، زنگ هشدار تداوم احتیاط سرمایهگذاران را به صدا درآورد. در چنین فضایی، رشد محدود شاخص کل در کنار افت شاخص هموزن، بار دیگر بر شکاف عمیق میان عملکرد نمادهای بزرگ و وضعیت کلی بدنه بازار تاکید کرد.
افزایش معاملات بدون تقویت تقاضا در بورس تهران
بررسی دادههای معاملاتی یکشنبه نشان میدهد که هرچند حجم و ارزش معاملات خرد نسبت به روز شنبه افزایش یافت، اما این رشد بیش از آنکه حاصل ورود نقدینگی تازه باشد، نتیجه جابهجایی سرمایهها و نقد شدن بخشی از سهامداران پیش از تعطیلات سهروزه پایان هفته بود. همین موضوع سبب شد تا حدود 70 درصد از نمادهای بازار در محدوده منفی دامنه نوسان معامله شوند و فشار فروش در اغلب گروهها غالب بماند.
این ترکیب از دادهها، یعنی افزایش دادوستدها در کنار منفی بودن اکثریت نمادها، نشانهای روشن از شکنندگی بازار است. در واقع، فعالان بازار در شرایط فعلی ترجیح میدهند ریسک خود را کاهش دهند و بخشی از سرمایه را به صورت نقد یا به سمت بازارهای موازی منتقل کنند؛ رفتاری که مانع از شکلگیری صفهای خرید پایدار و تداوم روند صعودی میشود.
واگرایی معنادار شاخص کل و شاخص هموزن
در معاملات روز یکشنبه، شاخص کل بورس با افزایش 10 هزار و 205 واحدی معادل 0.25 درصد رشد کرد و در سطح چهار میلیون و 174 هزار و 187 واحد ایستاد. این رشد هرچند در ظاهر نشانهای مثبت تلقی میشود، اما در مقابل، شاخص هموزن که تصویر دقیقتری از وضعیت کلی بازار ارائه میدهد، چهار هزار و 444 واحد افت کرد و با کاهش 0.43 درصدی به سطح یک میلیون و 30 هزار و 636 واحد رسید.
این واگرایی بار دیگر نشان داد که تحرک مثبت بازار عمدتا محدود به چند نماد بزرگ و شاخصساز بوده است. نمادهایی که به دلیل وزن بالای خود در شاخص کل، توانستهاند این نماگر را در مسیر صعودی نگه دارند، در حالی که بدنه اصلی بازار با ضعف تقاضا، افت قیمت و بیاعتمادی سرمایهگذاران دست و پنجه نرم میکند. تداوم چنین شرایطی میتواند فاصله میان شاخص کل و واقعیت بازار را بیش از پیش افزایش دهد.
خروج پول حقیقی و پیام آن برای فعالان بازار
یکی از مهمترین متغیرهای معاملات یکشنبه، تداوم خروج پول حقیقی از بازار سهام بود. بر اساس آمارها، تراز پول حقیقی منفی شد و در مجموع هزار و 242 میلیارد تومان پول حقیقی از سهام، حق تقدم و صندوقهای سهامی خارج شد. این رقم قابل توجه، بیانگر آن است که سرمایهگذاران خرد همچنان چشمانداز روشنی برای سودآوری کوتاهمدت بازار متصور نیستند.
خروج پول حقیقی معمولا به عنوان شاخصی از اعتماد عمومی به بازار تلقی میشود و تداوم آن میتواند فشار فروش را در روزهای آتی نیز حفظ کند. در شرایطی که بازار نیازمند ورود نقدینگی تازه برای آغاز یک روند صعودی پایدار است، این روند خروج سرمایه، چالش جدی برای بورس تهران به شمار میرود.
نقش تعطیلات و رفتار احتیاطی معاملهگران
نزدیکی به تعطیلات سهروزه پایان هفته، عامل دیگری بود که بر رفتار معاملهگران تاثیر گذاشت. تجربه نشان داده است که در چنین مقاطعی، بخشی از فعالان بازار ترجیح میدهند با کاهش ریسک، اقدام به فروش یا سبک کردن پرتفوی خود کنند. این رفتار احتیاطی به ویژه در شرایط نااطمینانی سیاسی تشدید میشود و میتواند به افزایش عرضه و افت قیمتها دامن بزند.
در نتیجه، حتی نمادهایی که از منظر بنیادی در وضعیت مناسبی قرار دارند نیز از فشار فروش در امان نماندند و بازار نتوانست تعادل پایداری میان عرضه و تقاضا برقرار کند.
پیشبینی بورس فردا دوشنبه 20 بهمن 1404
نگاهی به روند روزهای اخیر نشان میدهد که بورس تهران در مقطع فعلی بیش از هر عامل دیگری تحت تاثیر اخبار سیاسی و بهویژه روند مذاکرات عمان قرار دارد. تا زمانی که این مذاکرات به نتیجهای روشن و قطعی نرسد، انتظار شکلگیری یک روند اصلی و باثبات در بازار سهام چندان واقعبینانه نیست و نوسان همچنان ویژگی غالب معاملات خواهد بود.
در سناریوی انتشار اخبار مثبت، چه در قالب نشانههایی از بهبود دیپلماسی و چه افزایش احتمال دستیابی به توافق، میتوان انتظار داشت که بخشی از سرمایههای پارکشده به تدریج به بازار بازگردند و تقاضا در نمادهای مختلف تقویت شود. در چنین شرایطی، شاخص کل و شاخص هموزن میتوانند همسو حرکت کنند و بازار شاهد بهبود نسبی در کلیت خود باشد.
در مقابل، هر خبر منفی که حاکی از بنبست در گفتوگوها یا افزایش احتمال تنشهای سیاسی باشد، به سرعت فضای روانی بازار را تحت تاثیر قرار میدهد. تجربه گذشته نشان داده است که بازار سهام ایران نسبت به این دست اخبار واکنش سریعی دارد و در صورت منفی شدن فضا، فشار فروش به ویژه از سوی سرمایهگذاران خرد افزایش مییابد.
وابستگی مسیر شاخصها به جریان اخبار سیاسی
برآیند شرایط فعلی نشان میدهد که بازار سهام همچنان در وضعیت نااطمینانی قرار دارد و معاملهگران بیش از تحلیلهای بنیادی، در حال سنجش ریسکهای سیاسی هستند. این وضعیت سبب شده است که بسیاری از تصمیمات معاملاتی کوتاهمدت و با نگاه محافظهکارانه اتخاذ شود.
بر این اساس، پیشبینی میشود بورس در معاملات دوشنبه 20 بهمن رفتاری نوسانی داشته باشد و جهت حرکت شاخصها بیش از هر چیز به جریان اخبار سیاسی وابسته بماند. تا زمانی که سیگنال روشنی از آینده مذاکرات مخابره نشود، بازار احتمالا میان امید و تردید در نوسان خواهد بود و تحرکات مقطعی جایگزین روندهای پایدار میشود.
جمعبندی
معاملات یکشنبه بورس تهران بار دیگر نشان داد که رشد شاخص کل به تنهایی نمیتواند نشانه سلامت بازار باشد. افت شاخص هموزن، منفی بودن اکثریت نمادها و خروج سنگین پول حقیقی، همگی از ضعف تقاضای عمومی و تداوم احتیاط سرمایهگذاران حکایت دارد. در چنین فضایی، بورس بیش از هر زمان دیگری به ثبات در متغیرهای سیاسی نیاز دارد. تا آن زمان، نوسان و رفتار محتاطانه، مهمترین ویژگی بازار سهام خواهد بود و فعالان بازار ناچارند تصمیمات خود را با در نظر گرفتن ریسکهای بیرونی اتخاذ کنند.