شوک ۳۰ میلیونی بلیت تهران–نجف؛ چرا با بازگشت پروازها قیمت ۲۵ درصد جهش کرد؟

بررسی درگاه‌های فروش آنلاین بلیت در روز یکشنبه ۱۲ مهر نشان می‌دهد نرخ برخی پروازهای تهران به نجف برای عصر امروز به محدوده ۳۰ میلیون تومان رسیده است؛ در حالی که بلیت همین مسیر برای روزهای بعد در محدوده ۲۲ تا ۲۳ میلیون تومان عرضه می‌شود. گزارش‌های امروز بازار، رشد حدود ۲۵ درصدی قیمت را به تقاضای انباشته‌شده پس از توقف چندروزه پروازها نسبت داده‌اند.

این فاصله قیمتی پیام مهمی برای بازار دارد. بلیت ۳۰ میلیون تومانی لزوماً به این معنا نیست که سطح جدید و پایدار قیمت تهران–نجف شکل گرفته است؛ بلکه بخش قابل‌توجهی از افزایش امروز را می‌توان نتیجه کمبود موقت صندلی در مقابل موجی از مسافرانی دانست که طی روزهای توقف امکان سفر نداشته‌اند.

بنابراین مسافری که الزام زمانی برای سفر امروز ندارد، با توجه به نرخ‌های فعلی بازار می‌تواند با عقب انداختن سفر چند روزه، با قیمت پایین‌تری روبه‌رو شود؛ البته این موضوع به تداوم پروازها و افزایش واقعی ظرفیت فروش بستگی دارد.

پروازهای ایران و عراق دوباره برقرار شد

افزایش قیمت درست در روزی اتفاق افتاده که مسیر هوایی ایران و عراق پس از چند روز وقفه دوباره در حال بازگشت به شرایط عادی است.

ابوذر شیرودی، رئیس سازمان هواپیمایی کشوری، امروز اعلام کرد براساس تصمیم مقامات دو کشور، پرواز شرکت‌های هواپیمایی ایرانی و عراقی از یکشنبه ۱۲ مهر از سر گرفته می‌شود. سازمان هواپیمایی همچنین از مسافران خواسته است پیش از حرکت به سمت فرودگاه، وضعیت قطعی پرواز خود را از ایرلاین یا اطلاعات پرواز فرودگاه بررسی کنند.

در فرودگاه امام خمینی نیز فعلاً سه پرواز برای امروز به مقصد نجف برنامه‌ریزی شده است. براساس اعلام مدیرعامل شهر فرودگاهی امام، درخواست این پروازها برای ساعت‌های ۱۶، ۲۰ و ۲۳ ارائه شده بود؛ با این حال در زمان اعلام خبر هنوز انجام آنها منوط به تکمیل هماهنگی‌های عملیاتی بود. مسیر نجف باز شده اما طبق آخرین اعلام رسمی، پروازهای بغداد هنوز به روال عادی بازنگشته‌اند.

همین بازگشت مرحله‌ای ظرفیت یکی از دلایل اصلی فشار قیمت در روز نخست است.

چرا بلیت تهران–نجف ناگهان ۲۵ درصد گران شد؟

بازار پرواز تهران–نجف اکنون شرایطی شبیه باز شدن دریچه یک سد پس از چند روز بسته بودن دارد. در دوره توقف پروازها، مسافرانی که سفرشان لغو یا عقب افتاده بود از بازار خارج نشدند؛ بلکه تقاضای آنها روی هم انباشته شد.

به محض اعلام بازگشایی مسیر، این تقاضای عقب‌افتاده تقریباً به صورت هم‌زمان وارد سامانه‌های فروش شد، در حالی که تعداد صندلی‌های موجود در نخستین روز هنوز بسیار کمتر از ظرفیت عادی مسیر بود.

نتیجه این عدم تعادل روشن است؛ تقاضای بالا در برابر عرضه محدود، بلیت‌های ارزان‌تر را سریع‌تر از بازار خارج می‌کند و آنچه برای خرید باقی می‌ماند صندلی‌هایی با نرخ بالاتر است.

گزارش‌های امروز نیز دقیقاً همین عامل، یعنی تقاضای انباشته‌شده ناشی از توقف پروازها، را دلیل اصلی جهش حدود ۲۵ درصدی نرخ عنوان کرده‌اند.

در نتیجه افزایش قیمت امروز را باید بیش از آنکه نشانه افزایش دائمی هزینه پرواز بدانیم، حاصل یک شوک کوتاه‌مدت عرضه و تقاضا تلقی کنیم.

بازگشت ۴۰ پرواز روزانه می‌تواند قیمت‌ها را پایین بیاورد؟

مهم‌ترین خبر برای مسافران تهران–نجف، مجوز بازگشت ظرفیت بسیار بیشتر پروازی است.

دفتر نخست‌وزیری عراق اعلام کرده است شرکت‌های هواپیمایی ایرانی، به استثنای ماهان، اجازه یافته‌اند تا ۴۰ پرواز روزانه به مقصد یا از مبدأ نجف انجام دهند. این تصمیم پس از توقف پروازها در پی تحولات مرتبط با تحریم‌های آمریکا اتخاذ شده است.

گزارش‌های داخلی نیز از برنامه بازگشت پروازهای نجف به روال حدود ۴۰ پرواز روزانه قبل از توقف خبر داده‌اند.

اگر این ظرفیت واقعاً طی روزهای آینده وارد شبکه شود، نسبت عرضه به تقاضا به‌سرعت تغییر خواهد کرد. در این شرایط مسافر دیگر برای تعداد محدودی صندلی رقابت نمی‌کند و فشار روی قیمت کاهش می‌یابد.

همین حالا نیز نرخ ۲۲ تا ۲۳ میلیون تومانی روزهای آینده نشانه‌ای از همین انتظار بازار است. به عبارت دیگر، سامانه‌های فروش فعلاً برای روزهای بعد قیمت‌هایی حدود ۷ تا ۸ میلیون تومان پایین‌تر از پروازهای امروز نمایش می‌دهند.

ماجرای توقف پروازهای ایران و عراق چه بود؟

اختلال اخیر پروازها فقط یک مسئله عملیاتی ساده نبود و به تحولات گسترده‌تری در حوزه تحریم و مجوزهای پروازی ارتباط داشت.

رویترز گزارش داده بود پروازهای عراق به ایران در پی محدودیت‌های ناشی از تحریم‌های آمریکا متوقف شده و سپس وزارت خزانه‌داری آمریکا یک معافیت ویژه برای ازسرگیری محدود پروازها صادر کرده است. طبق اعلام وزارت حمل‌ونقل عراق، این معافیت زمینه بازگشت پروازها در ماه اکتبر را فراهم کرده است.

متعاقب آن، دولت عراق اعلام کرد تا ۴۰ پرواز روزانه شرکت‌های ایرانی می‌توانند در مسیر نجف انجام شوند. این مجوز فعلاً شامل ماهان نمی‌شود.

این اتفاق نشان می‌دهد قیمت بلیت تهران–نجف اکنون علاوه بر متغیرهای معمولی مانند نرخ ارز، هزینه سوخت و میزان تقاضا، به تصمیم‌های سیاسی و مقررات بین‌المللی نیز حساس شده است.

بلیت ۳۰ میلیونی در مقایسه با نرخ اربعین

مقایسه نرخ فعلی با قیمت‌های اربعین نیز قابل توجه است؛ البته باید تأکید کرد سقف نرخ اربعین فقط برای بازه زمانی ویژه همان عملیات اعمال می‌شد و سقف جاری بازار محسوب نمی‌شود.

سازمان هواپیمایی برای عملیات اربعین ۱۴۰۵، از ۳۱ تیر تا ۱۶ مرداد، قیمت یک‌طرفه تهران–نجف را حداکثر ۱۲ میلیون تومان و بلیت رفت‌وبرگشت را ۲۴ میلیون تومان تعیین کرده بود.

بنابراین بلیت حدود ۳۰ میلیون تومانی امروز برای یک مسیر یک‌طرفه، بیش از دو برابر نرخ مصوب یک‌طرفه در دوره اربعین است؛ هرچند این دو قیمت تحت دو رژیم متفاوت عرضه و قیمت‌گذاری شکل گرفته‌اند و نباید نرخ اربعین را سقف قانونی امروز تلقی کرد.

آیا قیمت بلیت تهران–نجف ارزان می‌شود؟

نشانه‌های فعلی بازار احتمال اصلاح قیمت در کوتاه‌مدت را تقویت می‌کند.

اول اینکه قیمت پروازهای روزهای آینده همین حالا به ۲۲ تا ۲۳ میلیون تومان رسیده و از نرخ ۳۰ میلیونی امروز فاصله دارد. دوم اینکه افزایش تدریجی تعداد پروازها می‌تواند مسافران جامانده از روزهای گذشته را در چند روز آینده تخلیه کند. سوم، مجوز ظرفیت تا ۴۰ پرواز روزانه در صورت اجرایی شدن، امکان عرضه صندلی بسیار بیشتری را فراهم می‌کند.

بنابراین در سناریوی اصلی، اگر پروازها بدون وقفه جدید ادامه پیدا کنند، نرخ‌های ۳۰ میلیون تومانی امروز می‌توانند موقتی باشند و بازار به سمت محدوده‌های پایین‌تر حرکت کند.

اما یک ریسک جدی همچنان وجود دارد. اگر اجرای مجوزها کند شود، پروازهای برنامه‌ریزی‌شده لغو شوند یا محدودیت سیاسی و تحریمی تازه‌ای ایجاد شود، بار دیگر عرضه صندلی پایین می‌آید و قیمت می‌تواند در سطوح بالا باقی بماند.

مسافران نجف برای خرید بلیت عجله کنند؟

شرایط امروز نشان می‌دهد عجله برای خرید پرواز همان‌روز می‌تواند هزینه بسیار بیشتری به مسافر تحمیل کند. اختلاف هفت تا هشت میلیون تومانی میان نرخ امروز و روزهای بعد، نشانه واضحی از فشردگی تقاضای کوتاه‌مدت است.

در عین حال سازمان هواپیمایی به مسافران توصیه کرده بلیت را تنها از سایت شرکت‌های هواپیمایی و سامانه‌های معتبر فروش تهیه کنند و پیش از حرکت به فرودگاه از قطعی بودن پرواز اطمینان بگیرند.

در مجموع، قیمت بلیت تهران–نجف امروز ۱۲ مهر ۱۴۰۵ در نخستین روز بازگشت جدی پروازها به حدود ۳۰ میلیون تومان رسیده است، اما نرخ ۲۲ تا ۲۳ میلیون تومانی روزهای آینده نشان می‌دهد بازار از هم‌اکنون احتمال فروکش کردن موج تقاضای انباشته را در قیمت‌ها لحاظ کرده است.

اگر ظرفیت وعده‌داده‌شده برای نجف به‌تدریج وارد مدار شود، احتمال تخلیه این موج و کاهش قیمت بالا خواهد بود؛ اما تا زمانی که شبکه پروازها کاملاً به شرایط عادی بازنگشته است، بازار تهران–نجف همچنان مستعد نوسان شدید و تغییر لحظه‌ای نرخ بلیت خواهد بود.