قیمت تخممرغ امروز ۱۳ شهریور ۱۴۰۵؛ شانه ۵۲۰ هزار تومان شد | چرا با ۱۵ هزار تن مازاد، مرغداران زیان میکنند؟
تازهترین برآورد اتحادیه مرغداران میهن نشان میدهد تولید تخممرغ کشور در شهریور به حدود ۱۱۵ هزار تن خواهد رسید. بر اساس همین محاسبات، مصرف داخلی حدود ۱۰۰ هزار تن است؛ بنابراین بازار با نزدیک به ۱۵ هزار تن تولید مازاد مواجه خواهد بود. این یعنی تولید شهریور حدود ۱۵ درصد بیشتر از نیاز مصرف داخلی برآورد میشود.
در نگاه اول، چنین مازادی باید برای مصرفکننده خبر خوبی باشد؛ عرضه فراوان معمولاً مانع جهش قیمت میشود. اما برای تولیدکننده ماجرا کاملاً متفاوت است. وقتی محصول فسادپذیر باشد و بازار صادراتی نتواند حجم اضافه را جذب کند، مازاد تولید به سرعت قیمت درب مرغداری را پایین میآورد و زیان روی دوش مرغدار باقی میماند.
قیمت تخممرغ امروز چقدر است؟
حمیدرضا کاشانی، رئیس هیئتمدیره اتحادیه مرغداران میهن، قیمت کنونی هر کیلو تخممرغ درب مرغداری را بسته به وزن محصول حدود ۲۰۰ هزار تومان اعلام کرده است.
او میگوید هزینه تمامشده تولید حدود ۷۰ هزار تومان بالاتر از این نرخ قرار دارد. بر این اساس میتوان هزینه واقعی مورد اشاره اتحادیه را تقریباً ۲۷۰ هزار تومان برای هر کیلو محاسبه کرد.
| شاخص | قیمت تقریبی |
|---|---|
| تخممرغ درب مرغداری | ۲۰۰ هزار تومان در هر کیلو |
| هزینه تمامشده مورد ادعای اتحادیه | حدود ۲۷۰ هزار تومان |
| قیمت منطقی مصرفکننده | ۲۵۰ تا ۲۶۰ هزار تومان در هر کیلو |
| قیمت منطقی هر شانه | ۵۰۰ تا ۵۲۰ هزار تومان |
| قیمت بالاتر از ۲۷۰ هزار تومان در خردهفروشی | از نگاه اتحادیه گرانفروشی |
با این ارقام، مرغدار هر کیلو محصول را حدود ۲۵.۹ درصد پایینتر از هزینه تمامشده عرضه میکند. یعنی به ازای فروش ۱۰ تن تخممرغ، اختلاف قیمت فروش و هزینه تولید روی کاغذ به حدود ۷۰۰ میلیون تومان میرسد.
همین محاسبه توضیح میدهد چرا اتحادیه با وجود فراوانی محصول، درباره آینده تولید هشدار میدهد.
شانه تخممرغ ۵۲۰ هزار تومان؛ هر عدد واقعاً چند میشود؟
کاشانی نرخ منطقی مصرفکننده را کیلویی ۲۵۰ تا ۲۶۰ هزار تومان و هر شانه را حدود ۵۰۰ تا ۵۲۰ هزار تومان اعلام کرده است. این ارقام با فرض شانهای نزدیک به دو کیلوگرم با یکدیگر سازگارند.
در همان اظهارات، قیمت هر عدد تخممرغ نیز ۱۹ تا ۲۰ هزار تومان ذکر شده است. باید توجه داشت قیمت عددی شدیداً به وزن تخممرغ وابسته است و این رقم الزاماً با تقسیم قیمت یک شانه استاندارد ۳۰ عددی به ۳۰ به دست نمیآید.
برای مثال شانه ۵۲۰ هزار تومانی اگر ۳۰ عدد تخممرغ داشته باشد، متوسط قیمت هر عدد حدود ۱۷ هزار و ۳۰۰ تومان خواهد شد. نرخ ۱۹ تا ۲۰ هزار تومان میتواند بیشتر درباره تخممرغهای درشتتر یا فروش تکی صدق کند.
بنابراین هنگام مقایسه قیمتها، وزن خالص شانه مهمتر از تعداد تخممرغ است.
چرا با وجود تولید زیاد، قیمت برای مصرفکننده پایین نیست؟
این یکی از پرسشهای اصلی بازار است.
تولیدکننده کیلویی حدود ۲۰۰ هزار تومان میفروشد، در حالی که نرخ منطقی مصرفکننده ۲۵۰ تا ۲۶۰ هزار تومان اعلام شده است. بنابراین بین درب مرغداری و خردهفروشی حدود ۵۰ تا ۶۰ هزار تومان فاصله وجود دارد.
بخشی از این اختلاف طبیعی است و هزینههایی مانند سورتینگ، بستهبندی، کارتن و شانه، حملونقل، ضایعات، انبارداری و حاشیه شبکه توزیع را پوشش میدهد.
اما اتحادیه میگوید عرضه بیش از ۲۷۰ هزار تومان برای هر کیلو در سطح مغازهها قابل توجیه نیست و آن را گرانفروشی میداند.
این موضوع نشان میدهد مشکل بازار فقط مقدار تولید نیست. ساختار توزیع نیز میتواند باعث شود کاهش قیمت در مرغداری با همان شدت به مصرفکننده منتقل نشود.
این مسئله پیشتر نیز محل اختلاف بوده است. کاشانی در اردیبهشت از نقش شبکه توزیع در فاصله قیمت تولید تا بازار سخن گفته و همزمان تأکید کرده بود کشور مشکلی از نظر تأمین تخممرغ ندارد.
مازاد ۱۵ هزار تنی چرا برای مرغداران خطرناک است؟
تخممرغ مانند طلا، ارز یا حتی غلات محصولی نیست که بتوان برای مدت طولانی بدون هزینه نگهداری کرد.
اگر تولید شهریور ۱۱۵ هزار تن و مصرف حدود ۱۰۰ هزار تن باشد، حدود ۱۳ درصد کل تولید ماهانه باید از طریق صادرات، فرآوری، ذخیرهسازی یا افزایش مصرف جذب شود.
در غیر این صورت، تولیدکننده برای فروش محصول تازه ناچار به رقابت قیمتی خواهد شد.
بازار این وضعیت را پیشتر تجربه کرده است. در ابتدای تابستان، با کاهش مصرف فصلی و مازاد عرضه، نرخ تخممرغ درب مرغداری در مقاطعی تا حدود ۱۲۰ هزار تومان پایین آمد؛ در حالی که هزینه تمامشده بسیار بالاتر بود.
تکرار چنین وضعیتی میتواند مرغداران را به کاهش تعداد گله یا اجرای «تولکبری» گسترده سوق دهد.
تولکبری چیست و چرا میتواند چند ماه بعد قیمت را بالا ببرد؟
تولکبری به دورهای گفته میشود که مرغ تخمگذار برای بازسازی چرخه تولید وارد وقفه میشود. این اقدام میتواند عمر اقتصادی گله را افزایش دهد، اما در کوتاهمدت تولید تخممرغ را کاهش میدهد.
کاشانی پیشتر هشدار داده بود زیان گسترده باعث شده تعداد زیادی از گلهها وارد تولک شوند و این مسئله میتواند عرضه آینده را تحت تأثیر قرار دهد. در تیرماه نیز اتحادیه از بازگشت تدریجی گلهها به تولید سخن گفته بود.
بنابراین ممکن است بازار با یک چرخه معیوب روبهرو شود:
مازاد تولید قیمت را پایین میآورد؛ مرغدار زیان میکند؛ تولیدکننده گله را حذف یا وارد تولک میکند؛ چند هفته یا چند ماه بعد تولید کاهش پیدا میکند و آن زمان قیمت برای مصرفکننده دوباره بالا میرود.
از این منظر، پایین ماندن بیش از حد نرخ تولید نیز الزاماً به سود بلندمدت مصرفکننده نیست.
صادرات تخممرغ؛ حلقه گمشده تنظیم بازار
مهمترین راه جذب مازاد فعلی، صادرات است.
سال گذشته حدود ۱۱۰ هزار تن تخممرغ، معادل هشت درصد تولید کشور، صادر شده بود. صادرات این حجم علاوه بر درآمد ارزی، بخشی از مازاد بازار داخلی را خارج و از سقوط قیمت تولیدکننده جلوگیری میکرد.
اما تازهترین اظهارات رئیس اتحادیه مرغداران میهن نشان میدهد صادرات امسال به شکل محسوسی کاهش یافته و حجم آن نسبت به سال گذشته حدود ۳۰ تا ۴۰ هزار تن کمتر شده است. کاشانی همچنین گفته برنامه صادراتی مشخصی که بتواند مازاد تولید را بهصورت پایدار جذب کند وجود ندارد.
این کاهش بسیار مهم است.
اگر فقط ۳۰ هزار تن کاهش صادرات را در نظر بگیریم، این رقم معادل دو برابر مازاد پیشبینیشده ۱۵ هزار تنی شهریور است. البته این مقایسه صرفاً برای نشان دادن ابعاد ارقام است؛ کاهش صادرات مربوط به یک دوره زمانی و مازاد ۱۵ هزار تنی مربوط به یک ماه است و نباید آنها را مستقیماً معادل یکدیگر دانست.
بازارهای عمان، قطر و بحرین میتوانند ناجی تولید باشند؟
در سالهای اخیر تلاشهایی برای متنوع کردن مقصد صادرات انجام شده است. اتحادیه میهن پیشتر از نهایی شدن قرارداد صادرات تخممرغ با کنسرسیومی از تجار عمان، قطر و بحرین خبر داده بود.
اگر چنین بازارهایی بتوانند به کانالهای پایدار تبدیل شوند، صادرات دیگر صرفاً ابزاری اضطراری برای جمعآوری محصول مازاد نخواهد بود.
مشکل زمانی ایجاد میشود که صادرات با تصمیمهای مقطعی باز و بسته شود. مرغ تخمگذار یک واحد تولید صنعتی با برنامه چندماهه است و تولیدکننده نمیتواند میزان تولید را هر هفته بر اساس تصمیم تازه صادراتی تغییر دهد.
به همین دلیل ثبات سیاست صادراتی میتواند از خود افزایش صادرات مهمتر باشد.
آیا قیمت تخممرغ دوباره گران میشود؟
در کوتاهمدت، وجود ۱۵ هزار تن مازاد تولید یک عامل کاهشی برای قیمت درب مرغداری است. بنابراین اگر عرضه شهریور مطابق پیشبینی ۱۱۵ هزار تنی محقق شود، احتمال کمبود گسترده محصول پایین خواهد بود.
اما خطر اصلی در ماههای بعد شکل میگیرد.
اگر مرغدار واقعاً محصولی را که ۲۷۰ هزار تومان برایش هزینه دارد، برای مدت طولانی کیلویی ۲۰۰ هزار تومان بفروشد، چنین شکافی پایدار نیست. یا قیمت فروش باید افزایش پیدا کند، یا هزینه تولید کاهش یابد، یا دولت و صادرات بخشی از مازاد را جذب کنند؛ در غیر این صورت تولیدکننده ناچار به کاهش تولید خواهد شد.
همین موضوع میتواند آرامش امروز را به گرانی آینده تبدیل کند.
تخممرغ ۵۲۰ هزار تومانی؛ بازار فعلاً مازاد دارد اما تعادل شکننده است
تازهترین وضعیت بازار تخممرغ در ۱۳ شهریور ۱۴۰۵ بیش از آنکه نشانه کمبود باشد، نشانه بحران سودآوری تولید است. تولید ماهانه ۱۱۵ هزار تن در برابر حدود ۱۰۰ هزار تن مصرف، کشور را با ۱۵ هزار تن مازاد مواجه میکند؛ در حالی که افت صادرات اجازه نمیدهد این محصول اضافه بهراحتی از بازار خارج شود.
برای مصرفکننده، نرخ مورد قبول اتحادیه حدود ۲۵۰ تا ۲۶۰ هزار تومان در هر کیلو یا ۵۰۰ تا ۵۲۰ هزار تومان برای یک شانه اعلام شده است. برای تولیدکننده اما همان محصول درب مرغداری حدود ۲۰۰ هزار تومان ارزش دارد؛ رقمی که به گفته اتحادیه ۷۰ هزار تومان پایینتر از هزینه تمامشده است.
بنابراین paradox بازار روشن است: تخممرغ کم نیست، اما تولید آن زیانده است.
اگر صادرات تقویت شود، مازاد شهریور میتواند بدون فشار بر تولیدکننده جذب شود و بازار مصرف نیز باثبات بماند. اما اگر ۱۵ هزار تن محصول اضافه در بازار داخلی بماند و زیان ادامه پیدا کند، احتمال کاهش گلههای تولیدی افزایش خواهد یافت؛ اتفاقی که ممکن است چند ماه بعد همان محصول فراوان امروز را به کالایی گرانتر تبدیل کند.