خبر مهم همتی برای بورس؛ سود بانکی بالا نمیرود/ شاخص ۶ میلیونی ماندگار میشود؟
بازار سهام شنبه ۳۱ مردادماه را با قدرت خریداران آغاز کرد و خیلی زود شاخص کل از مقاومت روانی ۶ میلیون واحد عبور کرد.
در پایان معاملات، شاخص کل با افزایش حدود ۱۰۹ هزار واحدی معادل ۱.۸ درصد در ارتفاع ۶ میلیون و ۶۱ هزار و ۵۴۷ واحد ایستاد. شاخص هموزن نیز تقریباً به همان میزان رشد کرد و با افزایش ۱.۸ درصدی به محدوده یک میلیون و ۷۱۷ هزار و ۶۸۴ واحد رسید.
همزمانی رشد شاخص کل و شاخص هموزن نکته مهمی در معاملات امروز بود؛ زیرا نشان میدهد صعود بازار تنها محصول افزایش قیمت چند شرکت بزرگ و شاخصساز نبوده و بخش قابل توجهی از نمادهای کوچکتر نیز در روند مثبت مشارکت داشتهاند.
دادههای معاملات نیز این تصویر را تأیید میکند. حدود ۸۸ درصد نمادهای بازار در محدوده مثبت به کار خود پایان دادند و ارزش معاملات سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی به بیش از ۳۱ هزار میلیارد تومان رسید.
یک خبر مهم همتی برای سهامداران
همزمان با رکوردشکنی بورس، اظهارات عبدالناصر همتی درباره نرخ سود بانکی مورد توجه فعالان بازار سرمایه قرار گرفته است.
رئیسکل بانک مرکزی چهارشنبه شب اعلام کرد که این نهاد در کوتاهمدت برنامهای برای تغییر نرخ سود بانکی ندارد. او توضیح داد اگرچه نرخ بهره در اقتصادهای متعارف یکی از ابزارهای اصلی کنترل تورم است، اما استفاده مؤثر از این ابزار نیازمند الزاماتی است که در شرایط فعلی اقتصاد ایران فراهم نیست.
همتی بهطور مشخص به ناترازی بخش قابل توجهی از شبکه بانکی اشاره کرد و گفت در چنین وضعیتی نمیتوان صرفاً از طریق تغییر نرخ سود برای مهار تورم استفاده کرد.
این موضع از یک جهت برای بورس اهمیت ویژهای دارد: طی ماههای گذشته بارها شایعاتی درباره احتمال افزایش نرخ سود بانکی، حتی تا محدوده ۴۰ درصد، مطرح شده بود. بانک مرکزی پیشتر نیز این شایعات را رد و اعلام کرده بود تصمیمی در این زمینه گرفته نشده است.
اکنون اعلام مستقیم رئیسکل بانک مرکزی بخشی از این ابهام را دستکم در کوتاهمدت برطرف کرده است.
چرا ثابت ماندن نرخ سود برای بورس خبر خوبی است؟
نرخ سود بانکی یکی از مهمترین رقبای بازار سهام است.
سرمایهگذار هنگام تصمیمگیری فقط بازده احتمالی بورس را بررسی نمیکند؛ بلکه آن را با سپرده بانکی، صندوق درآمد ثابت، اوراق بدهی، طلا، ارز و سایر گزینههای سرمایهگذاری مقایسه میکند.
اگر نرخ سود بدون ریسک افزایش پیدا کند، سرمایهگذار برای قبول ریسک سهام طبیعتاً بازده بالاتری مطالبه میکند. در نتیجه، ارزش فعلی سودهای آینده شرکتها کاهش مییابد و نسبتهای ارزشگذاری بورس مانند P/E نیز میتوانند تحت فشار قرار گیرند.
به زبان ساده، هرچه بانک و اوراق بدون پذیرش ریسک بازده بیشتری بدهند، سهام برای جذب سرمایه باید «ارزانتر» یا سودآورتر باشد.
اما وقتی بانک مرکزی اعلام میکند فعلاً برنامهای برای افزایش نرخ سود ندارد، بازار با یک ریسک کمتر مواجه میشود. این موضوع به معنای تضمین رشد بورس نیست، اما احتمال شکلگیری یک شوک منفی ناشی از افزایش ناگهانی سود بانکی را کاهش میدهد.
۲.۶ همت پول تازه وارد بورس شد
شاید مهمتر از خود عدد شاخص، رفتار نقدینگی در معاملات شنبه باشد.
براساس آمار معاملات، حدود ۲ هزار و ۶۵۲ میلیارد تومان پول وارد معاملات سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی شد و ارزش معاملات این بخش نیز به حدود ۳۱.۲ همت رسید.
ورود پول از این جهت اهمیت دارد که رشد شاخص بدون افزایش ارزش معاملات و ورود سرمایه جدید معمولاً شکنندهتر است.
هفته گذشته نیز حدود ۴.۸ همت پول حقیقی وارد بورس شده بود؛ بنابراین حرکت نقدینگی به سمت سهام صرفاً به معاملات شنبه محدود نشده است.
بررسی عملکرد بازارها در مرداد نیز نشان میدهد بورس با بازدهی حدود ۲۲ درصدی یکی از پربازدهترین بازارهای این ماه بوده است. این اتفاق بعد از دورهای رخ داده که بخش قابل توجهی از سهام از نظر قیمتی در سطوح پایینتری قرار داشتند و اعتماد سرمایهگذاران نیز بهشدت آسیب دیده بود.
فقط نرخ سود باعث رشد بورس نشده است
با وجود اهمیت صحبتهای همتی، نسبت دادن جهش شنبه بورس صرفاً به نرخ سود بانکی تصویر کاملی از بازار ارائه نمیکند.
بورس طی هفتههای اخیر پیش از این اظهارات نیز در روند صعودی قرار داشت. شاخص کل چهارشنبه در محدوده ۵ میلیون و ۹۵۲ هزار واحد قرار گرفته بود و شنبه با رشد نزدیک به ۱۰۹ هزار واحدی به ۶ میلیون و ۶۱ هزار واحد رسید.
رشد نرخ ارز، افزایش انتظارات تورمی، ارزندگی بخشی از سهام پس از دوره رکودی و ورود نقدینگی حقیقی مجموعهای از عواملی هستند که به تقویت تقاضا کمک کردهاند.
افزایش دلار بهویژه برای شرکتهای صادراتی و کالامحور اهمیت دارد. بسیاری از شرکتهای بزرگ بورس درآمد ارزی دارند و افزایش نرخ تبدیل ارز، در صورت ثابت ماندن سایر شرایط، میتواند درآمد ریالی آنها را تقویت کند.
به همین دلیل صنایع پتروشیمی، فلزی، معدنی و برخی شرکتهای صادراتمحور در دورههای افزایش نرخ ارز معمولاً بیش از دیگر گروهها مورد توجه معاملهگران قرار میگیرند.
نرخ سود ثابت؛ اما همچنان بالا
یک نکته مهم در تحلیل صحبتهای همتی نباید فراموش شود: ثابت ماندن نرخ سود با کاهش نرخ سود متفاوت است.
بانک مرکزی نگفته نرخها کاهش پیدا خواهند کرد؛ بلکه اعلام کرده فعلاً قصد تغییر آنها را ندارد. بنابراین بازار سهام همچنان با رقابت ابزارهای درآمد ثابت مواجه خواهد بود.
نرخ بازار بینبانکی نیز در ابتدای تابستان در محدوده بالای ۲۳ درصد قرار داشت و بانک مرکزی در تیرماه شایعه افزایش شدید نرخهای سود را رد کرده بود.
در چنین فضایی، سهامی میتوانند جذابیت پایدار بیشتری داشته باشند که رشد سودآوری آنها بتواند هزینه فرصت سرمایهگذاری را جبران کند.
بنابراین صرفاً صعود قیمتها بدون افزایش سود شرکتها نمیتواند تا بینهایت ادامه پیدا کند.
آیا شاخص ۶ میلیون واحدی اصلاح میکند؟
عبور از یک مرز تاریخی معمولاً دو رفتار متفاوت ایجاد میکند.
گروهی از سرمایهگذاران با مشاهده شکستهشدن سقف قبلی وارد بازار میشوند و انتظار ادامه روند صعودی دارند. در مقابل، معاملهگرانی که در قیمتهای پایینتر خرید کردهاند ممکن است از فرصت رشد برای شناسایی سود استفاده کنند.
هرچه سرعت افزایش قیمت بیشتر باشد، احتمال چنین عرضهای افزایش مییابد.
در معاملات شنبه نیز با وجود رشد قدرتمند شاخص، سرانه فروش اندکی بالاتر از سرانه خرید گزارش شد؛ سرانه خرید حدود ۹۰ میلیون تومان و سرانه فروش نزدیک ۹۶.۷ میلیون تومان بود.
این داده بهتنهایی نشانه شروع اصلاح نیست، اما یادآوری میکند که پس از چند هفته رشد، بخشی از بازار آماده شناسایی سود است.
بنابراین امکان نوسان یا اصلاح کوتاهمدت در شهریور کاملاً طبیعی خواهد بود و حتی میتواند بدون تغییر روند میانمدت بازار رخ دهد.
چه چیزی صعود بورس را در شهریور ادامه میدهد؟
برای ادامه حرکت شاخص بالای ۶ میلیون واحد چند متغیر اهمیت ویژهای خواهند داشت.
نخست تداوم ورود پول حقیقی و بالا ماندن ارزش معاملات است. اگر ارزش معاملات کاهش شدیدی پیدا کند و جریان ورود پول معکوس شود، قدرت روند فعلی کمتر خواهد شد.
عامل دوم نرخ ارز است. ثبات یا رشد تدریجی دلار میتواند همچنان از انتظارات سودآوری شرکتهای صادراتی حمایت کند، اما جهشهای شدید ارزی همزمان میتواند ریسک اقتصادی و سیاسی بازار را افزایش دهد.
عامل سوم تحولات سیاسی است. بورس ایران در سالهای اخیر بارها نشان داده است که نسبت به اخبار سیاسی، تحریمها، مذاکرات و ریسکهای منطقهای واکنش سریع دارد.
چهارمین عامل نیز گزارش عملکرد شرکتهاست. در نهایت قیمت سهام باید با فروش و سود شرکتها پشتیبانی شود؛ در غیر این صورت فاصله گرفتن قیمتها از واقعیت بنیادی، احتمال اصلاح را افزایش خواهد داد.
پیشبینی بورس؛ شاخص ۶ میلیونی ماندگار میشود؟
اظهارات تازه رئیسکل بانک مرکزی یک ریسک مهم را از مسیر کوتاهمدت بورس کنار زده است. تا زمانی که خبری از افزایش نرخ سود بانکی نباشد، فشار ناشی از جذابتر شدن سپرده و درآمد ثابت بر ارزشگذاری سهام افزایش نخواهد یافت.
از سوی دیگر، آمار معاملات شنبه نیز فعلاً به سود خریداران است: شاخص کل ۱.۸ درصد رشد کرده، شاخص هموزن نیز تقریباً به همین اندازه بالا رفته، ارزش معاملات سهام از ۳۰ همت عبور کرده و بیش از ۲.۶ همت پول وارد بازار شده است.
این مجموعه سیگنالها برای شروع شهریور مثبت محسوب میشود، اما تضمینی برای رشد بدون وقفه نیست.
بورس بعد از بازدهی قابل توجه مرداد و رسیدن به یک رکورد تاریخی وارد منطقهای شده که حساسیت معاملهگران به اخبار و شناسایی سود بیشتر خواهد شد.
در نتیجه، ثابت ماندن نرخ سود را میتوان یک چراغ سبز برای بورس دانست، اما نه مجوزی برای صعود نامحدود شاخص. اگر ورود نقدینگی ادامه یابد، سودآوری شرکتها تقویت شود و شوک سیاسی تازهای شکل نگیرد، تثبیت شاخص بالای ۶ میلیون واحد دور از انتظار نیست؛ اما کاهش ارزش معاملات یا خروج پول میتواند خیلی زود بازار را وارد یک دوره استراحت و اصلاح کوتاهمدت کند.