شوک تازه به سفره خانوار؛ مرغ ۳۲۰ هزار تومان و برنج ایرانی تا ۵۵۰ هزار تومان

تازه‌ترین رصد بازار محصولات کشاورزی نشان می‌دهد مرغ بدون بسته‌بندی در محدوده کیلویی ۳۲۰ هزار تومان عرضه شده است. بوقلمون به ۴۹۵ هزار تومان رسیده و یک شانه ۳۰ عددی تخم‌مرغ نیز بین ۴۹۰ تا ۵۰۰ هزار تومان قیمت دارد.

در بازار گوشت قرمز فاصله قیمت‌ها حتی بیشتر است. گوشت مخلوط گوساله داخلی بسته‌بندی‌شده حدود یک میلیون و ۵۷۵ هزار تومان برای هر کیلو قیمت دارد و گوشت گوسفندی بسته به نوع و محل عرضه، در دامنه یک میلیون و ۶۰۰ هزار تا ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان معامله می‌شود.

این نرخ‌ها مربوط به بازه و محل عرضه گزارش‌شده هستند و قیمت در فروشگاه‌های سطح شهر، برندهای مختلف و بسته‌بندی‌های متفاوت می‌تواند بالاتر یا پایین‌تر باشد.

مرغ ۳۲۰ هزار تومانی؛ گرانی تازه یا عقب‌نشینی از سقف قبلی؟

تیتر «مرغ ۳۲۰ هزار تومان شد» در نگاه اول ممکن است این تصور را ایجاد کند که قیمت مرغ همین حالا به یک رکورد جدید رسیده است؛ اما بررسی نرخ‌های چند ماه گذشته تصویر دقیق‌تری ارائه می‌کند.

سازمان مدیریت میادین میوه و تره‌بار تهران در ۱۶ خرداد قیمت مرغ کامل تازه بسته‌بندی‌شده را کیلویی ۳۵۰ هزار تومان اعلام کرده بود. در ۹ تیر همین نرخ به حدود ۳۱۰ هزار تومان رسید و اکنون در فهرست هفته منتهی به ۲۲ مرداد مرغ بدون بسته‌بندی ۳۲۰ هزار تومان ثبت شده است. بنابراین قیمت فعلی نسبت به سقف خرداد پایین‌تر است و نمی‌توان آن را جهش تازه و بی‌سابقه دانست.

اما داستان در مقایسه بلندمدت کاملاً متفاوت است.

در دی ۱۴۰۴، نرخ مرغ تازه در میادین تهران حدود ۱۸۸ هزار تومان اعلام شده بود. مقایسه آن رقم با ۳۲۰ هزار تومان فعلی نشان می‌دهد سطح قیمت مرغ ظرف چند ماه به‌شدت بالاتر رفته است. گزارش فصلی مرکز آمار نیز متوسط قیمت مرغ ماشینی در زمستان ۱۴۰۴ را حدود ۲۲۱ هزار تومان ثبت کرده بود.

پس مشکل اصلی خانوار در مرداد ۱۴۰۵ الزاماً «جهش امروز» نیست؛ ماندگار شدن مرغ در کانال بالای ۳۰۰ هزار تومان است.

یک شانه تخم‌مرغ نیم میلیون تومان؛ پروتئین ارزان هم گران شد

زمانی تخم‌مرغ یکی از مهم‌ترین جایگزین‌های ارزان برای گوشت در سفره خانوار بود، اما شانه ۳۰ عددی ۴۹۰ تا ۵۰۰ هزار تومانی نشان می‌دهد این جایگزین نیز دیگر چندان ارزان نیست.

داده‌های منتسب به گزارش تیرماه مرکز آمار نشان می‌دهد قیمت تخم‌مرغ در مقایسه با تیر سال قبل رشد بسیار بالایی را تجربه کرده است؛ در همان گزارش، مرغ، شیر و انواع روغن نیز جزو اقلام با افزایش شدید سالانه قرار دارند.

اهمیت این روند آنجاست که افزایش قیمت یک کالای لوکس را می‌توان با حذف آن از سبد خرید مدیریت کرد، اما مرغ، تخم‌مرغ، شیر، ماست و روغن اجزای اصلی رژیم غذایی خانوار هستند. بالا رفتن هم‌زمان قیمت این گروه‌ها امکان «جایگزینی ارزان» را محدود می‌کند.

گوشت قرمز کیلویی ۲.۲ میلیون تومان؛ فاصله بیشتر با سفره خانوار

در جدول این هفته، بالاترین نرخ گوشت گوسفندی به کیلویی ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان رسیده است. حتی کف دامنه اعلامی نیز یک میلیون و ۶۰۰ هزار تومان است. گوشت مخلوط گوساله بسته‌بندی‌شده نیز حدود یک میلیون و ۵۷۵ هزار تومان قیمت دارد.

برای مقایسه، گزارش زمستان ۱۴۰۴ مرکز آمار متوسط قیمت گوشت گاو و گوساله را حدود یک میلیون و ۳۲۳ هزار تومان ثبت کرده بود. البته این دو عدد دقیقاً از یک نوع محصول و شبکه توزیع نیستند و مقایسه مستقیم آنها باید با احتیاط انجام شود، اما جهت حرکت قیمت را به‌خوبی نشان می‌دهد.

در چنین شرایطی، طبیعی است بخشی از تقاضا از گوشت قرمز به سمت مرغ، تخم‌مرغ یا حتی حبوبات حرکت کند. مشکل اینجاست که قیمت همین جایگزین‌ها نیز افزایش یافته است.

برنج ایرانی همچنان در کانال ۴۵۰ تا ۵۵۰ هزار تومان

یکی دیگر از اعداد مهم جدول مرداد، قیمت برنج است. نرخ اعلامی برنج ایرانی بین ۴۵۰ تا ۵۵۰ هزار تومان برای هر کیلو قرار دارد، در حالی که برنج خارجی در محدوده ۱۶۶ تا ۲۶۰ هزار تومان عرضه می‌شود.

بررسی بازار آزاد نیز این محدوده را تأیید می‌کند. طی روزهای اخیر برنج طارم محلی حدود ۴۶۰ هزار تومان، طارم هاشمی کشت دوم ۴۵۰ هزار تومان و صدری هاشمی ممتاز حدود ۵۲۵ هزار تومان عرضه شده است؛ برخی ارقام ممتاز نیز قیمت بالاتری داشته‌اند.

در عین حال، بازار برنج برخلاف برخی دیگر از کالاهای اساسی در هفته‌های اخیر نشانه‌هایی از کاهش قیمت نشان داده است. سخنگوی اتحادیه بنکداران مواد غذایی گفته بود هم‌زمان با نزدیک شدن فصل برداشت، برخی انواع برنج و حبوبات نسبت به اوج قبلی حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد کاهش قیمت داشته‌اند.

یعنی «کاهش قیمت» در بازار برنج رخ داده، اما از سطحی آن‌قدر بالا که برنج ایرانی همچنان برای بسیاری از خانوارها کالایی گران محسوب می‌شود.

روغن ۸۱۰ گرمی بیش از ۳۰۰ هزار تومان

روغن سرخ‌کردنی ۸۱۰ گرمی در جدول این هفته ۳۰۹ هزار تومان و روغن مخصوص پخت‌وپز با همین وزن حدود ۳۳۵ هزار تومان قیمت دارد.

این گروه یکی از شدیدترین افزایش‌های سالانه را تجربه کرده است. داده‌های گزارش‌شده از مرکز آمار برای تیر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد قیمت روغن مایع نسبت به سال قبل بیش از سه برابر شده و گروه روغن‌ها و چربی‌ها یکی از بالاترین نرخ‌های تورم را در میان خوراکی‌ها داشته است.

تفاوت روغن با کالاهایی مثل گوشت در این است که حذف یا کاهش شدید مصرف آن در بسیاری از خانوارها دشوارتر است؛ بنابراین افزایش قیمت روغن تقریباً مستقیماً وارد هزینه پخت غذا می‌شود.

لبنیات هم از موج گرانی جا نماند

شیر کم‌چرب ۹۴۶ گرمی در فهرست جدید بین ۱۰۰ تا ۱۴۰ هزار تومان عرضه می‌شود. کره ۵۰ گرمی حدود ۶۱ تا ۶۳ هزار تومان، خامه ۲۰۰ گرمی نزدیک به ۱۰۰ هزار تومان، ماست کم‌چرب ۲.۵ کیلویی ۲۸۵ هزار تومان و پنیر سفید ۴۰۰ گرمی حدود ۱۸۷ هزار تومان قیمت دارد.

این اعداد زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند که کل خانواده کالاها را کنار هم قرار دهیم. فشار معیشتی امروز تنها حاصل گران شدن گوشت یا برنج نیست؛ افزایش هم‌زمان لبنیات، تخم‌مرغ، روغن و سایر اقلام روزمره باعث می‌شود حتی خانواری که گوشت قرمز را از سبد خود حذف کرده نیز با هزینه غذایی بالایی روبه‌رو باشد.

تورم خوراکی‌ها چه می‌گوید؟

آخرین داده‌های منتشرشده برای تیر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد تورم سالانه عمومی به حدود ۶۶ درصد و تورم نقطه‌به‌نقطه به ۸۷.۹ درصد رسیده است. داده‌های مرتبط با سبد خوراکی نیز از فشار بسیار بالاتر قیمت مواد غذایی حکایت دارند.

برای برخی اقلام، رشد سالانه بسیار شدیدتر بوده است. گزارش‌های مبتنی بر داده‌های مرکز آمار، افزایش سالانه مرغ ماشینی را حدود ۱۹۰ درصد، تخم‌مرغ را بیش از ۲۰۰ درصد، شیر پاستوریزه را نزدیک ۱۵۰ درصد و روغن مایع را بیش از ۳۴۰ درصد اعلام کرده‌اند.

این ارقام توضیح می‌دهند چرا حتی ثبات چند هفته‌ای قیمت‌ها الزاماً از نگاه مصرف‌کننده به معنای آرامش بازار نیست. اگر یک کالا طی یک سال دو یا سه برابر شده باشد، ثابت ماندن آن در قیمت جدید برای چند هفته فشار قبلی را از بین نمی‌برد.

ارزان‌ترین پروتئین جدول کدام است؟

در میان اقلام پروتئینی اعلام‌شده، تیلاپیای پرورشی با کیلویی ۱۸۰ هزار تومان کمترین قیمت را دارد. مرغ ۳۲۰ هزار تومان، بوقلمون ۴۹۵ هزار تومان و اوزون‌برون ۷۵۰ هزار تومان قیمت‌گذاری شده‌اند.

این اختلاف ممکن است رفتار خرید خانوارها را تغییر دهد، اما باید توجه داشت نوع ماهی، کیفیت، منجمد یا تازه بودن و منبع عرضه در مقایسه قیمت اهمیت دارد. صرف ارزان‌تر بودن عدد کیلویی لزوماً به معنای جایگزینی کامل در رژیم غذایی خانوار نیست.

قیمت کالاهای اساسی تا پایان مرداد کاهش می‌یابد؟

درباره برنج امکان کاهش یا حداقل ثبات بیشتری وجود دارد، زیرا ورود محصول فصل جدید و افزایش عرضه داخلی می‌تواند فشار بازار را کاهش دهد. گزارش‌های اخیر نیز از افت نسبی قیمت برخی ارقام هم‌زمان با نزدیک شدن برداشت خبر داده‌اند.

اما درباره مرغ، گوشت، لبنیات و روغن، مسیر قیمت علاوه بر عرضه به هزینه نهاده‌های تولید، ارز، حمل‌ونقل و سیاست‌های تنظیم بازار وابسته است. به همین دلیل نمی‌توان از روی قیمت یک هفته وعده کاهش پایدار داد.

آنچه در هفته منتهی به ۲۲ مرداد ۱۴۰۵ بیش از هر چیز دیده می‌شود، یک «انفجار یک‌روزه قیمت» نیست؛ بلکه تثبیت سفره خانوار در یک سطح قیمتی بسیار گران‌تر از سال گذشته است.

مرغ ۳۲۰ هزار تومانی شاید از سقف خرداد پایین‌تر باشد، اما وقتی کنار تخم‌مرغ نیم‌میلیونی، برنج کیلویی ۵۵۰ هزار تومانی، روغن بیش از ۳۰۰ هزار تومانی و گوشت گوسفندی تا ۲.۲ میلیون تومان قرار می‌گیرد، تصویر نهایی روشن است: فشار از یک کالای خاص نمی‌آید؛ تقریباً تمام اجزای اصلی سفره هم‌زمان گران شده‌اند.