غافلگیری بزرگ بازارها؛ بورس همه را جا گذاشت، دلار و طلا عقب نشستند

بررسی عملکرد بازارها در فاصله ۷ تا ۱۴ مرداد ۱۴۰۵ نشان می‌دهد شاخص کل بورس با رشد ۶.۵۶ درصدی، بیشترین بازدهی را در میان دارایی‌های داخلی مورد بررسی ثبت کرده است. نقره داخلی نیز با افزایش ۵.۵۸ درصدی در جایگاه بعدی قرار گرفت.

در سوی مقابل، قیمت دلار حدود دو درصد کاهش یافت و هر گرم طلای ۱۸ عیار نیز با وجود صعود اونس جهانی، بازدهی منفی ۱.۴۱ درصدی داشت. این اتفاق بار دیگر نشان داد که قیمت طلای داخلی، دست‌کم در بازه‌های کوتاه، ممکن است بیش از اونس جهانی از تغییرات نرخ ارز اثر بگیرد.

در بازارهای جهانی نیز نقره با رشد ۶.۴ درصدی از طلا و مس سبقت گرفت. اونس جهانی طلا در محاسبات این بازه ۳.۱۵ درصد و مس جهانی ۱.۹۶ درصد افزایش یافتند. البته درصد بازدهی ممکن است با توجه به ساعت آغاز و پایان محاسبه، اندکی متفاوت باشد؛ برای مثال، داده‌های لحظه‌ای شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز در پایان چهارشنبه، افزایش هفتگی اونس را حدود ۳.۵۷ درصد ثبت کرده بود.

جدول برندگان و بازندگان هفته

این جدول بر اساس قیمت‌های ابتدا و انتهای بازه ۷ تا ۱۴ مرداد تهیه شده و نوسانات میان‌روزی را نشان نمی‌دهد.

بازارها چگونه در چند روز تغییر مسیر دادند؟

سه روز ابتدایی هفته با افزایش نگرانی‌ها درباره ازسرگیری حملات آمریکا به ایران همراه بود. بالا رفتن احتمال درگیری، قیمت نفت و انتظارات تورمی را تحت تأثیر قرار داد و معامله‌گران را نسبت به احتمال تداوم یا افزایش نرخ‌های بهره بدبین‌تر کرد.

از روزهای پایانی هفته، انتشار اخبار مربوط به تلاش میانجیگران و پیشرفت مذاکرات درباره تنگه هرمز، فضای بازارها را تغییر داد. ایران روز سوم اوت اعلام کرده بود مذاکره مستقیمی با آمریکا در جریان نیست، اما گفت‌وگو با عمان درباره ایجاد مسیر امن در تنگه هرمز ادامه دارد. یک روز بعد، قطر از پیشرفت تلاش‌های میانجیگرانه خبر داد و در پنجم اوت نیز ایران و عمان از دستیابی به تفاهم درباره مختصات یک مسیر کشتیرانی خبر دادند.

این خبرها به معنای دستیابی به توافق قطعی نبود. جزئیاتی مانند نحوه کنترل کشتی‌های ورودی و خروجی، هزینه عبور محموله‌ها و تضمین امنیت کشتیرانی همچنان مورد اختلاف بود. بااین‌حال، بازارها معمولاً پیش از نهایی‌شدن یک توافق به تغییر احتمالات واکنش نشان می‌دهند.

چرا دلار با اخبار مذاکره عقب‌نشینی کرد؟

دلار در بازار داخلی طی این هفته حدود دو درصد کاهش یافت. علت اصلی این افت، کاهش موقت تقاضای احتیاطی و تعدیل انتظارات تورمی پس از انتشار اخبار مذاکره بود. معامله‌گرانی که در روزهای پرتنش با انتظار افزایش قیمت وارد بازار ارز شده بودند، با تغییر فضای سیاسی بخشی از موقعیت‌های خود را بستند.

بااین‌حال، کاهش دو درصدی دلار را نمی‌توان نشانه آغاز یک روند نزولی پایدار دانست. مسیر بلندمدت نرخ ارز همچنان به متغیرهایی مانند میزان دسترسی به منابع ارزی، درآمد صادراتی، رشد نقدینگی، تورم و سیاست‌های بانک مرکزی وابسته است.

اخبار سیاسی می‌توانند قیمت دلار را در کوتاه‌مدت جابه‌جا کنند، اما برای تثبیت کاهش نرخ ارز، بازار به افزایش واقعی عرضه و بهبود عوامل بنیادین نیاز دارد. به همین دلیل، با وجود افزایش خوش‌بینی سیاسی، افت دلار محدود باقی ماند.

طلای جهانی بالا رفت؛ طلای داخلی چرا ارزان شد؟

یکی از مهم‌ترین اتفاقات هفته، حرکت خلاف جهت طلای داخلی و اونس جهانی بود. قیمت اونس افزایش یافت، اما طلای ۱۸ عیار در ایران ۱.۴۱ درصد کاهش پیدا کرد.

دلیل این اختلاف را باید در فرمول قیمت‌گذاری طلا جست‌وجو کرد. قیمت طلای داخلی به‌طور مستقیم از دو عامل اونس جهانی و نرخ دلار تأثیر می‌گیرد. در هفته گذشته، رشد اونس نتوانست اثر کاهش دلار را کاملاً خنثی کند؛ در نتیجه قیمت طلای ۱۸ عیار پایین آمد.

این رفتار نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران بازار طلا نباید فقط تحولات جهانی را دنبال کنند. حتی جهش اونس نیز در صورت کاهش قابل‌توجه دلار ممکن است به افزایش قیمت طلا در ایران منجر نشود.

البته در آخرین روز بازه، طلای جهانی جهشی بیش از چهار درصدی را تجربه کرد و به بالاترین سطح حدود هفت هفته رسید. افت بازده اوراق آمریکا، تضعیف دلار جهانی و افزایش امید به کاهش فشار تورمی از عوامل این رشد بودند.

معمای عجیب جنگ و کاهش قیمت طلا

طلا به‌طور سنتی پناهگاه امن سرمایه‌گذاران در دوران جنگ شناخته می‌شود، اما بحران اخیر خاورمیانه سازوکار متفاوتی ایجاد کرده است. تشدید درگیری‌ها، خطر اختلال در عرضه نفت را افزایش می‌دهد. رشد نفت نیز تورم را بالا می‌برد و احتمال افزایش نرخ بهره آمریکا را تقویت می‌کند.

نرخ بهره بالا برای طلا یک عامل منفی است؛ زیرا این فلز بازده دوره‌ای ندارد و در رقابت با اوراق سودده جذابیت کمتری پیدا می‌کند. به همین دلیل، افزایش تنش در برخی روزهای هفته به‌جای بالا بردن قیمت طلا، فشار نزولی بر آن وارد کرد.

در مقابل، امید به بازگشایی تنگه هرمز باعث کاهش قیمت نفت و افت انتظارات تورمی شد. این تحول احتمال افزایش نرخ بهره آمریکا را کاهش داد و در نهایت به نفع طلا تمام شد. رویترز گزارش داده است که احتمال افزایش نرخ بهره در نشست سپتامبر از ۶۷ درصد به حدود ۵۵ درصد کاهش یافته بود.

بورس چگونه صدرنشین بازارها شد؟

شاخص کل بورس تهران با رشد ۶.۵۶ درصدی، برنده اصلی هفته بود. این شاخص در پایان معاملات هفتم مرداد در محدوده پنج میلیون و ۷۵ هزار واحد قرار داشت و در چهاردهم مرداد به بیش از پنج میلیون و ۴۰۷ هزار واحد رسید.

کاهش نسبی ریسک سیاسی، افزایش تقاضا در نمادهای بزرگ و انتشار عملکردهای مالی مناسب برخی شرکت‌ها از عوامل حمایت‌کننده بازار سهام بودند. در معاملات روز چهارشنبه نیز ۹۷ درصد بازار در محدوده مثبت قرار گرفت و شاخص کل سقف تاریخی تازه‌ای ثبت کرد.

با وجود این، رشد سریع یک‌هفته‌ای تضمین نمی‌کند که بورس بدون اصلاح به صعود ادامه دهد. پس از چنین جهشی، افزایش عرضه از سوی سهامداران کوتاه‌مدت یا شناسایی سود طبیعی است. ادامه مسیر بورس به پایداری ورود پول، وضعیت سودآوری شرکت‌ها و تحولات سیاسی بستگی خواهد داشت.

نقره؛ ستاره خاموشی که ناگهان درخشید

نقره داخلی با بازدهی ۵.۵۸ درصدی و نقره جهانی با رشد ۶.۴ درصدی، یکی از بهترین عملکردهای هفته را ثبت کردند. افزایش قیمت جهانی نقره باعث شد اثر کاهش دلار بر بازار داخلی این فلز تا حد زیادی خنثی شود.

نقره برخلاف طلا فقط یک دارایی سرمایه‌ای نیست و مصرف گسترده‌ای در صنایع الکترونیک، انرژی خورشیدی و فناوری دارد. به همین دلیل، هم از تغییر نرخ بهره و دلار جهانی تأثیر می‌گیرد و هم نسبت به چشم‌انداز تقاضای صنعتی حساس است.

نوسان نقره نیز معمولاً از طلا بیشتر است. این ویژگی می‌تواند در دوره‌های صعودی بازدهی بیشتری ایجاد کند، اما هنگام اصلاح بازار، زیان شدیدتری به همراه دارد. رشد یک‌هفته‌ای نقره به‌تنهایی به معنای آغاز یک روند صعودی پایدار نیست.

ارزهای دیجیتال از مهمانی بورس و نقره جا ماندند

بازار رمزارزها در هفته دوم مرداد عملکرد یکدستی نداشت. بیت‌کوین ۰.۶۹ درصد، اتریوم ۲.۵ درصد و ریپل ۲.۳۱ درصد کاهش یافتند. در مقابل، بایننس‌کوین ۴.۶ درصد رشد کرد و سولانا تقریباً بدون تغییر باقی ماند.

ضعف ارزهای دیجیتال بزرگ نشان داد که کاهش ریسک سیاسی لزوماً به ورود فوری سرمایه به بازار رمزارز منجر نمی‌شود. بیت‌کوین در پنجم اوت در محدوده ۶۴ هزار دلار معامله می‌شد و واکنش آن به اخبار تنگه هرمز، در مقایسه با طلا و بازار سهام، محدود بود.

عملکرد متفاوت بایننس‌کوین نیز می‌تواند ناشی از عوامل اختصاصی شبکه، جریان معاملات و رفتار معامله‌گران آن باشد. بنابراین، نسبت‌دادن تغییر قیمت تمام رمزارزها به یک عامل سیاسی یا اقتصادی، ساده‌سازی بیش از حد بازار است.

هفته آینده کدام بازار سود بیشتری می‌دهد؟

نتیجه هفته گذشته نشان داد که بورس و نقره برندگان اصلی و اتریوم، ریپل، دلار و طلای داخلی بازندگان بازار بودند؛ اما این رتبه‌بندی ممکن است در هفته بعد کاملاً تغییر کند.

مهم‌ترین متغیرها برای روزهای آینده، نتیجه واقعی مذاکرات مربوط به تنگه هرمز، انتشار گزارش اشتغال آمریکا، تصمیم احتمالی فدرال رزرو، جهت قیمت نفت و وضعیت نرخ دلار در ایران خواهند بود. بازار جهانی اکنون در انتظار گزارش اشتغال غیرکشاورزی آمریکاست؛ گزارشی که می‌تواند احتمال افزایش نرخ بهره و مسیر طلا، سهام و رمزارزها را تغییر دهد.

ادامه آرامش سیاسی می‌تواند از بورس حمایت کند و فشار بر دلار را حفظ کند. در مقابل، شکست مذاکرات یا بازگشت درگیری‌ها ممکن است بار دیگر تقاضای احتیاطی ارز را افزایش دهد. آنچه مسلم است، بازارهای مرداد ۱۴۰۵ بیش از هر زمان دیگری به خبرها حساس شده‌اند و تصمیم‌های هیجانی می‌تواند زیان سنگینی برای معامله‌گران به همراه داشته باشد.