بیت‌کوین ۴۸ درصد پایین‌تر از اوج تاریخی؛ آیا این بار واقعاً متفاوت است؟

بیت‌کوین هنگام تنظیم این گزارش حدود ۶۵ هزار و ۹۵۷ دلار معامله می‌شد. داده‌های کوین‌گکو اوج تاریخی آن را ۱۲۶ هزار و ۸۰ دلار ثبت کرده‌اند؛ بنابراین ارزش بزرگ‌ترین رمزارز بازار اکنون نزدیک به نصف نقطه اوج خود است.

آیا شرایط فعلی با سقوط‌های گذشته شباهت دارد؟

چرخه‌های پیشین بیت‌کوین معمولاً شامل رشد سریع، شکل‌گیری هیجان عمومی، ثبت رکورد، سقوط شدید، بازگشت‌های موقت و سپس یک دوره طولانی تثبیت بوده‌اند. بااین‌حال، شدت و مدت هر چرخه متفاوت بوده و نمی‌توان تنها با مقایسه نمودارها، زمان یا سطح دقیق کف بعدی را پیش‌بینی کرد.

سقوط سال ۲۰۱۱

بیت‌کوین در سال ۲۰۱۱ حدود ۹۳ درصد از ارزش خود را از دست داد. قیمت این دارایی از محدوده ۳۰ دلار به حدود دو دلار رسید. در جریان هک صرافی مت‌گاکس، قیمت در همان پلتفرم برای مدتی تا چند سنت سقوط کرد، اما این «سقوط نزدیک به صفر» قیمت عمومی و پایدار کل بازار نبود.

بازار در سال‌های بعد نه‌تنها زیان خود را جبران کرد، بلکه در پایان سال ۲۰۱۳ به محدوده هزار دلار رسید. این بازگشت اما با زیرساخت بسیار کوچک‌تر، نقدشوندگی پایین‌تر و تعداد محدودتری از سرمایه‌گذاران نسبت به امروز اتفاق افتاد.

بازار نزولی ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۵

پس از رسیدن قیمت به حدود ۱۱۶۰ دلار در سال ۲۰۱۳، بیت‌کوین تا محدوده ۱۵۰ تا ۲۰۰ دلار پایین آمد. بسته‌شدن مت‌گاکس و محدودیت‌های اعمال‌شده در چین، اعتماد بازار را به‌شدت کاهش دادند.

برخی محاسبات افت این دوره را حدود ۸۴ تا ۸۷ درصد برآورد می‌کنند؛ اختلاف ارقام به صرافی، ساعت ثبت اوج و کف و منبع داده بازمی‌گردد. بیت‌کوین سرانجام در اوایل سال ۲۰۱۷ از رکورد قبلی عبور کرد.

ترکیدن حباب عرضه اولیه سکه در سال ۲۰۱۸

بیت‌کوین پس از رکورد حدود ۱۹ هزار و ۸۰۰ دلاری دسامبر ۲۰۱۷، در دسامبر ۲۰۱۸ به نزدیکی ۳۲۰۰ دلار رسید. افت حدود ۸۴ درصدی این دوره با ترکیدن حباب پروژه‌های عرضه اولیه سکه، ورشکستگی تعداد زیادی از استارت‌آپ‌ها و کاهش شدید اشتیاق سرمایه‌گذاران خرد همراه بود.

بسیاری از خریداران نزدیک اوج قیمت برای بیش از سه سال در زیان ماندند. بیت‌کوین در اواخر سال ۲۰۲۰ توانست رکورد سال ۲۰۱۷ را پشت سر بگذارد.

شوک همه‌گیری در مارس ۲۰۲۰

با آغاز بحران کرونا و فروش گسترده دارایی‌ها در بازارهای جهانی، بیت‌کوین در مدت کوتاهی تقریباً نیمی از ارزش خود را از دست داد و به زیر ۴۰۰۰ دلار رسید.

این سقوط با بازارهای نزولی چندساله تفاوت داشت؛ زیرا بخشی از یک بحران نقدینگی فراگیر بود و به‌سرعت جبران شد. بیت‌کوین تا پایان همان سال رکورد قبلی خود را شکست و وارد موج صعودی تازه‌ای شد.

اصلاح شدید سال ۲۰۲۱

بیت‌کوین در آوریل ۲۰۲۱ به حدود ۶۴ هزار دلار رسید، اما تغییر موضع تسلا درباره استفاده از آن در پرداخت‌ها و تشدید محدودیت‌های استخراج و معامله رمزارز در چین، موجی از فروش را ایجاد کرد.

قیمت تا محدوده ۳۰ هزار دلار پایین آمد، اما این افت پایان کامل چرخه صعودی نبود. بیت‌کوین در نوامبر همان سال رکورد تازه‌ای نزدیک ۶۹ هزار دلار ثبت کرد. این رویداد نشان داد حتی در یک بازار صعودی نیز اصلاح‌های ۵۰ درصدی امکان‌پذیرند.

بحران ترا و اف‌تی‌ایکس در سال ۲۰۲۲

فروپاشی اکوسیستم ترا–لونا، ورشکستگی شرکت‌های وام‌دهی رمزارزی و سقوط صرافی اف‌تی‌ایکس، بیت‌کوین را از رکورد حدود ۶۹ هزار دلار به کف نزدیک ۱۵ هزار و ۵۰۰ دلار رساند. افت این چرخه حدود ۷۷ درصد بود.

کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا در ۱۰ ژانویه ۲۰۲۴ مجوز عرضه و معامله چند محصول بورسی مبتنی بر قیمت نقدی بیت‌کوین را صادر کرد. ورود این محصولات دسترسی سرمایه‌گذاران سنتی را آسان‌تر کرد و بیت‌کوین در مارس ۲۰۲۴ از رکورد سال ۲۰۲۱ عبور کرد.

تفاوت چرخه فعلی با دوره‌های گذشته

بازار کنونی از چند جهت با سقوط‌های قبلی تفاوت دارد. بیت‌کوین دیگر دارایی کوچک و عمدتاً مورد معامله کاربران اولیه اینترنت نیست. ارزش بازار آن بیش از یک تریلیون دلار است و صندوق‌ها، شرکت‌های بورسی، مدیران دارایی و سرمایه‌گذاران حرفه‌ای در آن حضور دارند.

این بلوغ از یک سو می‌تواند نقدشوندگی و زیرساخت بازار را تقویت کند، اما از سوی دیگر بیت‌کوین را بیشتر در معرض شرایط اقتصاد کلان، نرخ بهره، بازده اوراق، قدرت دلار و تصمیم‌های سرمایه‌گذاران نهادی قرار می‌دهد.

به بیان دیگر، حضور نهادها فقط عامل افزایش قیمت نیست. همان سرمایه‌ای که هنگام خوش‌بینی وارد صندوق‌ها می‌شود، در دوره‌های کاهش ریسک نیز می‌تواند خارج شود و فشار فروش را تشدید کند.

آیا سرمایه‌گذاران نهادی همچنان خارج می‌شوند؟

ادعای «خروج مداوم و بدون وقفه سرمایه از صندوق‌های بیت‌کوین» با تازه‌ترین داده‌ها کاملاً منطبق نیست. جریان سرمایه در ماه ژوئیه نوسانی بوده است.

صندوق‌های نقدی بیت‌کوین آمریکا در ۱۳ ژوئیه حدود ۴۲۴.۷ میلیون دلار خروج خالص ثبت کردند، اما در روزهای بعد مسیر تغییر کرد. ورود خالص روزانه در ۱۴، ۱۵، ۱۶، ۱۷ و ۲۰ ژوئیه به‌ترتیب حدود ۱۸۱، ۱۰۸، ۷۹، ۱۳۲ و ۲۲۷ میلیون دلار بود.

بنابراین تصویر دقیق‌تر این است که سرمایه‌گذاران نهادی محتاط و جریان‌ها پرنوسان‌اند؛ نه اینکه همه نهادها به‌طور پیوسته در حال ترک بازار باشند.

شاخص ترس شدید چه می‌گوید؟

شاخص ترس و طمع بازار رمزارز در زمان بررسی روی عدد ۲۵ قرار داشت که در طبقه‌بندی «ترس شدید» جای می‌گیرد. این شاخص روز قبل ۲۹ و یک هفته قبل ۲۲ بود.

ترس شدید در برخی چرخه‌های گذشته نزدیک محدوده‌های کف دیده شده است، اما به‌تنهایی سیگنال قطعی خرید یا پایان سقوط نیست. خود شاخص بخشی از محاسباتش را از نوسان، حجم معاملات و شتاب قیمت می‌گیرد؛ بنابراین تا حدی نتیجه افت بازار است، نه یک پیش‌بینی مستقل از آینده.

ممکن است شاخص برای هفته‌ها یا ماه‌ها در محدوده ترس باقی بماند و قیمت نیز کف‌های پایین‌تری ثبت کند.

آیا تاریخ دوباره تکرار خواهد شد؟

تاریخ بیت‌کوین نشان می‌دهد این دارایی تاکنون از چندین بحران شدید عبور کرده است. هر بحران نیز به اصلاحاتی در صنعت منجر شد: افزایش امنیت و نظارت بر صرافی‌ها، گسترش راهکارهای نگهداری سازمانی، شفافیت بیشتر ذخایر و ایجاد محصولات مالی تحت نظارت.

اما عبارت «بیت‌کوین همیشه بازگشته است» با عبارت «بیت‌کوین حتماً دوباره بازمی‌گردد» یکسان نیست. عملکرد گذشته تضمینی برای آینده نیست و بزرگ‌ترشدن بازار می‌تواند سرعت و اندازه بازده‌های بعدی را کاهش دهد.

برای ارزیابی دوره فعلی، چند متغیر اهمیت بیشتری دارند:

جریان سرمایه صندوق‌ها: تداوم ورود خالص می‌تواند نشانه بازگشت تقاضای نهادی باشد؛ خروج‌های چندروزه و سنگین، فشار فروش را افزایش می‌دهد.

منطقه ۶۰ هزار دلار: حفظ این محدوده می‌تواند از شکل‌گیری موج فروش تازه جلوگیری کند، اما شکسته‌شدن آن ممکن است توجه بازار را به کف‌های پایین‌تر جلب کند.

شرایط اقتصاد کلان: نرخ‌های بهره بالا و افزایش جذابیت دارایی‌های کم‌ریسک، معمولاً برای دارایی‌های پرنوسان نامطلوب است.

تنش‌های ژئوپلیتیکی: بیت‌کوین برخلاف روایت «طلای دیجیتال»، در بسیاری از دوره‌های بحران کوتاه‌مدت مانند یک دارایی ریسکی معامله شده است. فشارهای ژئوپلیتیکی در روزهای اخیر نیز بر احساسات بازار اثر گذاشته‌اند.

قیمت رمزارزهای بزرگ در سه‌شنبه ۳۰ تیر ۱۴۰۵

قیمت‌ها در بازار رمزارز به‌صورت لحظه‌ای تغییر می‌کنند. جدول زیر براساس داده‌های CoinDesk هنگام بررسی تنظیم شده است:

در این منبع، دوج‌کوین با قیمت حدود ۰.۰۷۳ دلار در رتبه یازدهم قرار داشت، نه دهم. جایگاه رمزارزها ممکن است به دلیل تغییر قیمت، عرضه در گردش یا تفاوت روش محاسبه منابع مختلف جابه‌جا شود.

جمع‌بندی؛ این بار هم مشابه است و هم متفاوت

از نظر روان‌شناسی بازار، سقوط فعلی شباهت زیادی به چرخه‌های گذشته دارد: کاهش شدید از اوج، ناامیدی عمومی، ترس از پایان دائمی بازار و تلاش برای یافتن کف قیمت.

اما از نظر ساختار بازار، شرایط تغییر کرده است. صندوق‌های بورسی، سرمایه‌گذاران سازمانی و پیوند عمیق‌تر بیت‌کوین با بازارهای مالی سنتی، این چرخه را از دوره‌های ۲۰۱۱ یا ۲۰۱۸ متفاوت می‌کنند.

افت حدود ۴۸ درصدی فعلی در مقایسه با سقوط‌های ۸۰ تا ۹۰ درصدی گذشته هنوز کوچک‌تر است؛ ولی این موضوع نه ثابت می‌کند که کف تشکیل شده و نه الزاماً به معنای ادامه سقوط تا همان اندازه است.

تاریخ نشان می‌دهد بیت‌کوین ظرفیت بازیابی داشته است؛ اما درباره زمان، سرعت و حتی قطعی‌بودن بازیابی بعدی چیزی تضمین نمی‌کند.

این گزارش صرفاً تحلیلی است و توصیه‌ای برای خرید یا فروش دارایی‌های دیجیتال محسوب نمی‌شود.