بازار گوشت قرمز در مسیر ثبات و کاهش قیمت
بازار گوشت قرمز پس از ماهها نوسان و التهاب، این روزها نشانههای روشنی از آرامش و تعادل را بروز داده است. مجموعهای از عوامل همزمان شامل افزایش واردات، ترخیص گسترده کالا از گمرکات، رشد عرضه دام داخلی و تغییر الگوی تقاضای مصرفکنندگان سبب شده قیمتها در مسیر نزولی قرار گیرد. اظهارات رئیس شورای تأمین دام نشان میدهد که نهتنها بازار عمدهفروشی بلکه بهتدریج بازار مصرف نیز از این شرایط اثر خواهد پذیرفت و سفره خانوارها در آستانه سال نو با فشار کمتری روبهرو میشود.
بهبود محسوس بازار گوشت قرمز پس از یک دوره نوسان
پس از دورهای که بازار گوشت قرمز با ناپایداری قیمت و محدودیت عرضه مواجه بود، اکنون شرایط بهگونهای تغییر کرده که فعالان صنفی از آن بهعنوان یکی از بهترین مقاطع بازار در ماههای اخیر یاد میکنند. کاهش قیمت در اقلام وارداتی، بهویژه گوشتهای منجمد، فضای رقابتی تازهای در بازار ایجاد کرده است. این رقابت نهتنها به تعدیل نرخها منجر شده بلکه رفتار مصرفکننده را نیز به سمت انتخابهای مقرونبهصرفهتر سوق داده است.
گوشتهای منجمد وارداتی به دلیل کیفیت قابل قبول، وزن مناسب بستهها و دسترسی گسترده، سهم بیشتری از سبد خرید خانوار را به خود اختصاص دادهاند. همین موضوع سبب شده فشار تقاضا از روی گوشت گرم داخلی تا حدی برداشته شود و قیمتها در کل زنجیره توزیع روند کاهشی به خود بگیرد.
کاهش قیمت در عمدهفروشی و انتظار انتقال به بازار مصرف
یکی از مهمترین نشانههای بهبود بازار، کاهش قیمتها در بخش عمدهفروشی است. تجربه بازار گوشت نشان میدهد هر زمان کاهش قیمت در این بخش تثبیت شود، با اندکی فاصله زمانی اثر آن در بازار مصرف نیز نمایان خواهد شد. در حال حاضر گوشت منجمد گوسفندی در عمدهفروشیها در محدوده قیمتی حدود ۷۲۰ هزار تومان معامله میشود که بخش عمده آن مربوط به واردات از هند است. در کنار آن، گوشتهای برزیلی نیز تا سطح ۸۳۰ هزار تومان عرضه شدهاند.
این ارقام در مقایسه با هفتهها و ماههای گذشته کاهش معناداری را نشان میدهد و انتظار میرود با تداوم روند فعلی، مصرفکننده نهایی نیز از این تعدیل قیمت بهرهمند شود. نکته کلیدی در این میان استمرار توزیع و نظارت بر انتقال صحیح کاهش قیمت از عمدهفروشی به خردهفروشی است.
نقش افزایش تأمین و ترخیص کالا در افت قیمتها
عامل اصلی کاهش قیمتها را باید در افزایش حجم تأمین جستوجو کرد. طبق اعلام رئیس شورای تأمین دام، مقادیر قابل توجهی از گوشت وارداتی همچنان در گمرکات استانها قرار دارد که در آستانه ترخیص است. ورود این محمولهها به بازار، بهویژه در اقلام پرمصرف، میتواند کاهش قیمتها را تشدید کند و مانع از شکلگیری موجهای مقطعی افزایش نرخ شود.
در روزهای اخیر گرایش بازار به سمت مصرف گوشت منجمد افزایش یافته است. این تغییر الگو به دلیل اختلاف قیمت با گوشت گرم و همچنین دسترسی آسانتر رخ داده و باعث شده توازن عرضه و تقاضا در بازار بهتر برقرار شود. استمرار این روند به معنای آن است که بازار در هفتههای پیش رو نیز با فشار قیمتی کمتری مواجه خواهد بود.
افزایش عرضه دام در بازار داخلی
در کنار واردات، بازار داخلی دام نیز با افزایش چشمگیر عرضه روبهرو شده است. آمارهای ارائهشده نشان میدهد حدود چهار میلیون و ۶۰۰ هزار رأس دام سبک و ۲۶۵ هزار رأس دام سنگین کشتاری آماده عرضه هستند. این ارقام مربوط به برههای نر کشتاری با وزنهای بالا و گوسالههای بالای ۶۰۰ کیلوگرم است و با احتساب سایر اقلام مانند بز، بزغاله و نیمگوشت بره، حجم عرضه بیش از این مقدار خواهد بود.
چنین سطحی از آمادگی عرضه در سالهای اخیر کمسابقه ارزیابی میشود و نقش تعیینکنندهای در کنترل قیمتها دارد. وفور دام موجب شده رقابت میان عرضهکنندگان افزایش یابد و همین رقابت، قیمتها را به سمت تعدیل سوق دهد.
بازار دام در آستانه نوروز و اثر زایشهای پاییزه
با نزدیک شدن به عید نوروز، میزان عرضه دام در میادین به سطحی بیسابقه رسیده است. از ابتدای هفته جاری حتی کاهش قیمت لاشه نیز مشاهده شده که پیشبینی میشود بهزودی در بازار مصرف خود را نشان دهد. از سوی دیگر، زایشهای پاییزه سبب افزایش عرضه برههای ریز شده است؛ موضوعی که ترکیب عرضه را متنوعتر کرده و پاسخگوی نیاز بخشهای مختلف بازار است.
در مقابل، برههای سنگینوزن با کاهش تقاضا مواجه شدهاند و حتی در برخی موارد با قیمتهایی زیر ۵۰۰ هزار تومان نیز مشتریان کمتری دارند. این وضعیت نشان میدهد بازار بیش از آنکه با کمبود روبهرو باشد، با مازاد نسبی عرضه مواجه است؛ عاملی که بهطور طبیعی مانع افزایش قیمت خواهد شد.
کاهش محسوس قیمت دام زنده در معاملات روزانه
بازار دام زنده نیز از این شرایط تأثیر پذیرفته و طی دو هفته گذشته کاهش قابل توجهی را تجربه کرده است. قیمت دام زنده بهصورت نقد برای برههای زیر ۳۰ تا ۳۵ کیلوگرم در حدود ۵۰۰ هزار تومان و برای برههای بالای ۵۰ کیلوگرم در محدوده ۴۶۵ تا ۴۷۰ هزار تومان معامله میشود. قیمت گوساله نیز تقریباً در همین سطوح قرار دارد.
مقایسه این ارقام با دو هفته قبل نشاندهنده کاهش حدود ۸۰ هزار تومانی قیمت دام زنده است. علت اصلی این افت، عرضه گسترده دام در میادین و افزایش حجم کشتار است. هرچه به روزهای پایانی سال نزدیک میشویم، این روند تشدید خواهد شد و در کنار واردات مستمر، بازار را با وفور عرضه مواجه میکند.
هند در صدر مبادی واردات گوشت منجمد
در بخش واردات، اگرچه کشورهای متعددی در تأمین گوشت نقش دارند، اما بیشترین حجم گوشت منجمد از هند وارد میشود و پس از آن پاکستان در جایگاه دوم قرار دارد. واردات گوساله نیز عمدتاً از همین دو کشور انجام میشود و سهم قابل توجهی در تأمین بازار دارد.
علاوه بر این، واردات بهصورت کشتار روز از روسیه انجام میشود و مغولستان نیز بخشی از نیاز بازار را تأمین میکند. برزیل و برخی کشورهای دیگر نیز در زنجیره واردات حضور دارند و تنوع مبادی وارداتی، ریسک کمبود را به حداقل رسانده است.
بر اساس استعلامهای انجامشده، حدود ۵۷ هزار تن گوشت در مرحله ترخیص قرار دارد. ورود این حجم به بازار میتواند نقش مهمی در تثبیت قیمتها و حتی کاهش بیشتر آنها ایفا کند.
قیمت مورد انتظار گوشت برای مصرفکننده نهایی
هدفگذاری قیمتی برای بازار مصرف بهگونهای است که گوشت منجمد باید در محدوده ۶۵۰ تا ۸۰۰ هزار تومان و گوشت گرم در بازه ۸۰۰ هزار تا یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان به دست مصرفکننده برسد. در حال حاضر قیمتهای عرضهشده در سازمان میادین در همین حدود قرار دارد و با تداوم توزیع و کشتار، فاصله بازار آزاد با این ارقام کمتر خواهد شد.
تأکید مسئولان صنفی بر این است که شرایط فعلی بازار ناشی از واقعیتهای عرضه و تأمین است و نه عوامل هیجانی. حجم بالای دام و گوشت موجود نشان میدهد بازار از ثبات و وفور برخوردار است و زمینهای برای افزایش غیرمنطقی قیمتها وجود ندارد.
جمعبندی
مجموع دادهها و شواهد نشان میدهد بازار گوشت قرمز در مقطع کنونی یکی از آرامترین دورههای خود را سپری میکند. افزایش واردات، تنوع مبادی تأمین، ترخیص گسترده کالا از گمرکات، رشد کمسابقه عرضه دام داخلی و کاهش قیمت دام زنده همگی در یک جهت حرکت کردهاند و آن هم ایجاد ثبات و کاهش فشار قیمتی بر مصرفکننده است. در آستانه نوروز، این شرایط میتواند به بهبود قدرت خرید خانوارها و کاهش نگرانیها درباره تأمین گوشت قرمز منجر شود؛ مشروط بر آنکه روند تأمین و توزیع با همین نظم و استمرار ادامه یابد.