گرانی آرام اما پیوسته مرغ؛ آیا موج جدید در راه است؟ + جدول
بازار گوشت مرغ در ایران که همواره یکی از حساسترین و پرنوسانترین بخشهای سبد غذایی خانوار به شمار میرود، در روزهای اخیر بار دیگر نشانههایی از افزایش قیمت را بروز داده است. این افزایش اگرچه هنوز به مرحله جهشهای ناگهانی نرسیده، اما استمرار آن باعث شده آرامش نسبی هفتههای گذشته جای خود را به نگرانیهای تازه بدهد. بررسی قیمتها در سطح خردهفروشی نشان میدهد اغلب اقلام پرمصرف مرغ با رشد نرخ مواجه شدهاند؛ موضوعی که فعالان بازار آن را نتیجه همزمان چند عامل اقتصادی و ساختاری میدانند.
افزایش قیمت مرغ در شرایطی رخ میدهد که این محصول، اصلیترین منبع تأمین پروتئین حیوانی برای بخش بزرگی از خانوارهای ایرانی است. بنابراین هرگونه تغییر در قیمت آن، تأثیری مستقیم و سریع بر معیشت مردم دارد. در چنین فضایی، حتی رشدهای تدریجی نیز میتواند زمینهساز فشار مضاعف بر سفره خانوار شود، بهویژه در شرایطی که سایر کالاهای اساسی نیز با موجهای تورمی دستوپنجه نرم میکنند.
تصویر فعلی قیمت مرغ در بازار خردهفروشی
نگاهی به قیمتهای فعلی نشان میدهد برخی اقلام مرغ به سطوحی رسیدهاند که پیشتر کمتر تجربه شده بود. در حال حاضر، فیله مرغ بهعنوان یکی از گرانترین بخشهای مرغ، با قیمت هر کیلوگرم ۵۸۵ هزار تومان در بازار عرضه میشود؛ رقمی که آن را به کالایی نسبتاً لوکس در سبد مصرفی بسیاری از خانوارها تبدیل کرده است. این در حالی است که تقاضا برای فیله مرغ، به دلیل سهولت مصرف و کاربرد گسترده در آشپزی خانگی و رستورانی، همواره بالا بوده است.
مغز ران مرغ نیز با قیمت هر کیلوگرم ۳۳۱ هزار تومان به فروش میرسد. این بخش از مرغ که بهدلیل بافت نرم و طعم مطلوب مورد توجه مصرفکنندگان قرار دارد، طی روزهای اخیر افزایش محسوسی را تجربه کرده است. سینه مرغ بدون پوست نیز که یکی از پرمصرفترین اقلام برای خانوارها، ورزشکاران و مراکز تهیه غذا محسوب میشود، اکنون به قیمت ۳۸۹ هزار تومان در هر کیلوگرم رسیده است.
در همین حال، ران مرغ بدون پوست با نرخ ۲۸۵ هزار تومان و ران مرغ با پوست و کمر با قیمت ۲۰۰ هزار تومان در دسترس مصرفکنندگان قرار دارد. اگرچه این ارقام در مقایسه با برخی اقلام دیگر کمتر به نظر میرسند، اما مجموع این افزایشها نشان میدهد که کل زنجیره قیمت مرغ در مسیر صعودی قرار گرفته است.
افزایش هزینههای تولید؛ ریشه پنهان گرانی مرغ
یکی از مهمترین دلایل افزایش قیمت مرغ، رشد هزینههای تولید در واحدهای پرورش طیور است. نهادههای دامی، بهویژه خوراک مرغ شامل ذرت و کنجاله سویا، سهم عمدهای در قیمت تمامشده دارند. هرگونه نوسان در تأمین یا قیمت این نهادهها، مستقیماً بر هزینه تولید اثر میگذارد. فعالان این بخش معتقدند که افزایش هزینه نهادهها، حتی در صورت ثبات نسبی قیمت مصوب، فشار مالی زیادی را بر تولیدکنندگان تحمیل کرده است.
علاوه بر نهادهها، هزینههای جانبی مانند انرژی، دستمزد نیروی کار، خدمات دامپزشکی و نگهداری واحدهای تولیدی نیز در ماههای اخیر افزایش یافته است. این رشد هزینهها باعث شده بسیاری از مرغداران حاشیه سود خود را از دست بدهند یا ناچار به تعدیل قیمت فروش شوند؛ امری که در نهایت به بازار مصرف منتقل میشود.
نوسان در توزیع و حملونقل؛ حلقهای تأثیرگذار در زنجیره قیمت
عامل مهم دیگری که در افزایش قیمت مرغ نقش دارد، نوسان در فرآیند توزیع و بالا رفتن هزینه حملونقل است. افزایش قیمت سوخت، هزینه تعمیر و نگهداری خودروهای حمل و همچنین مشکلات لجستیکی، باعث شده انتقال مرغ از واحدهای تولیدی به مراکز توزیع و خردهفروشی با هزینه بیشتری انجام شود. این هزینهها در نهایت به قیمت نهایی کالا اضافه میشود و مصرفکننده آن را پرداخت میکند.
از سوی دیگر، هرگونه اختلال مقطعی در شبکه توزیع میتواند عرضه را کاهش داده و زمینه افزایش قیمت را فراهم کند. فعالان بازار معتقدند که حتی کاهشهای کوتاهمدت در عرضه، به دلیل حساسیت بالای بازار مرغ، بهسرعت خود را در قیمتها نشان میدهد.
کاهش عرضه مقطعی و اثر آن بر بازار
کاهش عرضه مقطعی نیز یکی از عواملی است که طی روزهای اخیر به افزایش قیمت مرغ دامن زده است. این کاهش میتواند ناشی از عوامل مختلفی از جمله شرایط آبوهوایی، بیماریهای طیور یا تصمیم برخی تولیدکنندگان برای کاهش جوجهریزی باشد. هرچند این کاهشها ممکن است موقتی باشند، اما در بازاری که تقاضا نسبتاً ثابت است، حتی افت جزئی عرضه میتواند تعادل قیمت را بر هم بزند.
در چنین شرایطی، نبود ذخایر کافی یا تأخیر در عرضه جایگزین، باعث میشود قیمتها بهصورت تدریجی اما مداوم افزایش یابد. این روند اگر کنترل نشود، میتواند به موجهای بزرگتر گرانی منجر شود.
پیامدهای افزایش قیمت مرغ برای خانوارها
ادامه افزایش قیمت مرغ، بیش از هر چیز قدرت خرید خانوارها را تحت تأثیر قرار میدهد. بسیاری از خانوادهها که به دلیل گرانی گوشت قرمز، مصرف مرغ را افزایش داده بودند، اکنون با محدودیتهای تازهای مواجه شدهاند. افزایش قیمت اقلامی مانند سینه مرغ و فیله مرغ، باعث میشود برخی خانوارها به سمت خرید بخشهای ارزانتر یا کاهش مصرف کلی پروتئین حیوانی حرکت کنند؛ تغییری که میتواند پیامدهای تغذیهای در بلندمدت به همراه داشته باشد.
همچنین، افزایش قیمت مرغ بر مشاغل وابسته مانند رستورانها، فستفودها و مراکز تهیه غذا نیز اثرگذار است. این واحدها یا ناچار به افزایش قیمت محصولات خود میشوند یا با کاهش سود مواجه خواهند شد؛ هر دو حالت بهنوعی فشار اقتصادی را به مصرفکننده نهایی منتقل میکند.
نقش سیاستهای کنترلی در مهار قیمت مرغ
کارشناسان بازار معتقدند که تداوم روند صعودی قیمت مرغ تا حد زیادی به سیاستهای کنترلی و مدیریت عرضه بستگی دارد. تنظیم دقیق بازار نهادههای دامی، حمایت هدفمند از تولیدکنندگان، نظارت مؤثر بر شبکه توزیع و جلوگیری از واسطهگریهای غیرضروری، از جمله اقداماتی است که میتواند به ثبات بازار کمک کند.
در صورت نبود این سیاستها یا اجرای ناقص آنها، احتمال ادامهدار بودن افزایش قیمت مرغ دور از انتظار نخواهد بود. تجربه سالهای گذشته نشان داده است که هرگونه تعلل در مدیریت بازار مرغ، بهسرعت به نارضایتی عمومی و فشار معیشتی منجر میشود.
جمعبندی
بازار مرغ در روزهای اخیر بار دیگر وارد مسیر افزایشی شده است؛ مسیری که گرچه هنوز به جهشهای شدید نرسیده، اما نشانههای هشداردهندهای برای آینده دارد. افزایش هزینههای تولید، نوسان در توزیع، بالا رفتن هزینه حملونقل و کاهش عرضه مقطعی، مجموعه عواملی هستند که قیمت مرغ را تحت فشار قرار دادهاند. با توجه به نقش حیاتی مرغ در سبد غذایی خانوارهای ایرانی، مدیریت هوشمندانه این بازار اهمیتی دوچندان دارد. در صورتی که سیاستهای کنترلی مؤثر و برنامهریزی دقیق برای تأمین پایدار اجرا نشود، تداوم افزایش قیمت میتواند بیش از پیش قدرت خرید مردم را تضعیف کرده و بازار پروتئین کشور را با چالشهای جدیتری روبهرو سازد.
