بازار مواد غذایی ایران در روزهای ابتدایی آبان ۱۴۰۵ با تحول مهمی در بخش محصولات وابسته به گندم روبه‌رو شده است. تصمیم جدید ستاد تنظیم بازار برای افزایش قیمت گندم مصرفی صنایع غذایی، هزینه تولید محصولاتی مانند ماکارونی و برخی نان‌های صنعتی را تحت تأثیر قرار داده است.

بر اساس گزارش خبرگزاری تسنیم در ۱۰ آبان، قیمت هر کیلوگرم گندم مخصوص تولید ماکارونی از ۲۳ هزار و ۸۵۰ تومان به ۶۰ هزار تومان افزایش یافته و شرکت بازرگانی دولتی ایران از ابتدای آبان این نرخ را مبنای عرضه به واحدهای مشمول قرار داده است.

در همین حال، رضا کنگری، رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی تهران، در گفت‌وگو با تلویزیون همشهری اعلام کرده که هنوز قیمت جدید ماکارونی از سوی سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان اعلام نشده است.

به گفته او، ماکارونی در حال حاضر با نرخ‌های قبلی در بازار عرضه می‌شود، اما افزایش هزینه مواد اولیه و مشکلات تأمین محصول، شرایط را برای تولیدکنندگان و توزیع‌کنندگان دشوار کرده است.

این وضعیت باعث شده بازار ماکارونی در فاصله میان اجرای قیمت جدید مواد اولیه و اعلام نرخ نهایی محصول قرار بگیرد.

جدول قیمت ماکارونی و گندم امروز ۱۲ آبان ۱۴۰۵

افزایش ۱۵۱ درصدی قیمت گندم؛ چرا ماکارونی در آستانه گرانی قرار گرفت؟

مهم‌ترین عامل فشار بر صنعت ماکارونی، افزایش قیمت ماده اولیه اصلی این محصول است.

براساس تصمیم ستاد تنظیم بازار، قیمت گندم صنعتی از ۲۳ هزار و ۸۵۰ تومان به ۶۰ هزار تومان رسیده است. این تغییر به معنای افزایش ۳۶ هزار و ۱۵۰ تومانی هزینه خرید هر کیلوگرم گندم است.

در واقع، نرخ جدید حدود ۲.۵ برابر نرخ قبلی تعیین شده و افزایش آن نزدیک به ۱۵۱ درصد است.

گزارش روزنامه دنیای اقتصاد در ۱۱ آبان نیز این تغییر را در چارچوب حذف یارانه آرد برخی محصولات صنعتی بررسی کرده است.

باید توجه داشت که ارقام ۲۳ هزار و ۸۵۰ و ۶۰ هزار تومان در گزارش مصوبه، مشخصاً به قیمت گندم اختصاص دارند. قیمت تمام‌شده آرد تحویلی به کارخانه‌ها ممکن است با احتساب هزینه‌های فرآوری و سایر عوامل متفاوت باشد.

افزایش قیمت گندم لزوماً به معنای افزایش ۱۵۱ درصدی قیمت ماکارونی نیست؛ زیرا قیمت نهایی محصول علاوه بر ماده اولیه، از هزینه تولید، بسته‌بندی، حمل‌ونقل، دستمزد و حاشیه سود نیز تأثیر می‌پذیرد.

با این حال، چنین جهشی در هزینه تأمین ماده اولیه می‌تواند فشار سنگینی بر واحدهای تولیدی وارد کند.

ماکارونی ۷۰۰ گرمی ۱۵۰ هزار تومان می‌شود؟

مهم‌ترین بخش اظهارات رضا کنگری به رقم پیشنهادی تولیدکنندگان برای قیمت جدید ماکارونی اختصاص دارد.

به گفته رئیس اتحادیه بنکداران، تولیدکنندگان اعلام کرده‌اند که در شرایط فعلی، فروش بسته ۷۰۰ گرمی ماکارونی با قیمت کمتر از ۱۵۰ هزار تومان برای آنها توجیه اقتصادی ندارد.

در صورت تصویب چنین نرخی، قیمت ماکارونی از ۷۸ هزار تومان به ۱۵۰ هزار تومان خواهد رسید.

بنابراین اختلاف دو نرخ به ۷۲ هزار تومان برای هر بسته می‌رسد.

اگر خانواده‌ای در ماه ۱۰ بسته ماکارونی ۷۰۰ گرمی مصرف کند، هزینه خرید آن با نرخ فعلی ۷۸۰ هزار تومان است؛ اما با فرض تصویب قیمت ۱۵۰ هزار تومانی، این هزینه به یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان افزایش پیدا می‌کند.

چنین تغییری می‌تواند فشار بیشتری بر بودجه غذایی خانوارها وارد کند.

کاهش عرضه ماکارونی؛ بنکداران از شرایط جدید گلایه دارند

یکی دیگر از موضوعات مطرح‌شده در بازار، کاهش عرضه مستقیم برخی کارخانه‌ها به شبکه توزیع است.

کنگری اعلام کرده که در شرایط گذشته، کارخانه‌ها هر بسته ۷۰۰ گرمی ماکارونی را حدود ۶۵ هزار تومان به بنکداران می‌فروختند.

بنکدار نیز پس از اضافه کردن حاشیه سود خود، محصول را با نرخ ۶۷ تا ۶۸ هزار تومان در اختیار خرده‌فروشان قرار می‌داد.

اما اکنون قیمت فروش محصول در شبکه بنکداری تا ۷۵ هزار تومان افزایش یافته است؛ در حالی که نرخ مصرف‌کننده همچنان ۷۸ هزار تومان گزارش می‌شود.

این اختلاف محدود می‌تواند هزینه‌های جاری واحدهای توزیعی و حاشیه سود آنها را تحت فشار قرار دهد.

ادامه چنین وضعیتی ممکن است باعث کاهش انگیزه برخی عرضه‌کنندگان برای توزیع محصول شود، هرچند برای ارزیابی دقیق این موضوع به اطلاعات بیشتری درباره حجم فروش و هزینه‌های واقعی آنها نیاز است.

قطع سهمیه گندم کارخانه‌ها؛ تهدید تازه برای تولید ماکارونی

موضوع دیگری که نگرانی تولیدکنندگان را افزایش داده، وضعیت سهمیه گندم واحدهای صنعتی است.

رئیس اتحادیه بنکداران گفته براساس پیگیری‌های انجام‌شده، سهمیه گندم برخی تولیدکنندگان قطع شده است.

اگر این موضوع در مقیاس گسترده اتفاق افتاده باشد، کارخانه‌ها ممکن است با دشواری بیشتری در تأمین مواد اولیه مواجه شوند.

از سوی دیگر، افزایش قیمت گندم نیاز کارخانه‌ها به سرمایه در گردش را بالا می‌برد.

برای نمونه، تأمین هزار تن گندم با قیمت قبلی به حدود ۲۳ میلیارد و ۸۵۰ میلیون تومان منابع مالی نیاز داشت، اما با نرخ جدید این رقم به ۶۰ میلیارد تومان افزایش می‌یابد.

در چنین شرایطی، حتی کارخانه‌هایی که ظرفیت تولید مناسبی دارند ممکن است برای تأمین نقدینگی موردنیاز با محدودیت روبه‌رو شوند.

البته تعداد کارخانه‌های دارای مشکل سهمیه و میزان کاهش تولید آنها هنوز در گزارش‌های بررسی‌شده مشخص نشده است.

تأثیر گرانی ماکارونی بر سفره خانوارها

ماکارونی یکی از محصولات پرمصرف در میان خانوارهای ایرانی است و به دلیل امکان نگهداری طولانی‌مدت، سهولت پخت و تنوع مصرف جایگاه مشخصی در سبد غذایی دارد.

افزایش شدید قیمت این محصول می‌تواند رفتار خرید مصرف‌کنندگان را تغییر دهد.

در صورت تصویب نرخ‌های بالاتر، برخی خانواده‌ها ممکن است مصرف خود را کاهش دهند، بسته‌های کوچک‌تر انتخاب کنند یا به سراغ برندهای ارزان‌تر بروند.

از سوی دیگر، افزایش قیمت ماکارونی در شرایطی اتفاق می‌افتد که هزینه خرید سایر اقلام غذایی نیز سهم قابل‌توجهی از درآمد خانوارها را به خود اختصاص می‌دهد.

این موضوع اهمیت تصمیم نهایی سازمان حمایت را افزایش می‌دهد؛ زیرا سیاست‌گذاران باید میان حفظ توان تولید کارخانه‌ها و جلوگیری از افزایش شدید فشار بر مصرف‌کنندگان تعادل برقرار کنند.

پیش‌بینی قیمت ماکارونی در آبان ۱۴۰۵؛ سه سناریو برای بازار

با توجه به افزایش نرخ گندم، شرایط فعلی صنعت ماکارونی و اظهارات فعالان بازار، سه سناریو برای هفته‌های آینده قابل بررسی است.

سناریوی نخست؛ تصویب افزایش قیمت: اگر سازمان حمایت افزایش هزینه‌های تولید را تأیید کند، احتمال تعیین نرخ جدید برای محصولات ماکارونی وجود دارد. با این حال، میزان افزایش ممکن است با رقم ۱۵۰ هزار تومان پیشنهادی تولیدکنندگان متفاوت باشد.

سناریوی دوم؛ ادامه عرضه با قیمت قبلی: اگر تصمیم قیمت‌گذاری به تعویق بیفتد، احتمال تداوم فروش محصولات موجود با نرخ فعلی وجود دارد؛ هرچند فشار هزینه‌ای بر تولیدکنندگان و توزیع‌کنندگان ادامه خواهد داشت.

سناریوی سوم؛ اصلاح شیوه تأمین مواد اولیه: اگر برای تأمین گندم کارخانه‌ها یا کاهش هزینه‌های تولید راهکار تازه‌ای اتخاذ شود، ممکن است فشار برای افزایش قیمت نهایی تعدیل شود.

در شرایط فعلی نمی‌توان زمان دقیق اعلام نرخ جدید یا درصد قطعی افزایش قیمت را پیش‌بینی کرد.

چه نهادی قیمت جدید ماکارونی را اعلام می‌کند؟

براساس اظهارات رئیس اتحادیه بنکداران، تعیین نرخ نهایی ماکارونی در فرآیند رسمی قیمت‌گذاری و با نقش سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان انجام می‌شود.

تا زمانی که قیمت جدید به‌صورت رسمی تصویب و ابلاغ نشده، رقم ۱۵۰ هزار تومان صرفاً یک پیشنهاد یا برآورد مطرح‌شده از سوی تولیدکنندگان است.

همچنین افزایش قیمت گندم از ابتدای آبان نباید با مجوز افزایش قیمت خود ماکارونی اشتباه گرفته شود.

بنابراین مصرف‌کنندگان برای اطلاع از تغییر قطعی قیمت باید به اطلاعیه‌های رسمی و نرخ‌های ابلاغی توجه کنند.

جمع‌بندی؛ ماکارونی در آستانه افزایش قیمت قرار دارد؟

بررسی آخرین تحولات بازار نشان می‌دهد صنعت ماکارونی با افزایش قابل‌توجه هزینه مواد اولیه روبه‌رو شده است.

مصوبه ستاد تنظیم بازار، قیمت گندم مخصوص این صنعت را با رشد حدود ۱۵۱ درصدی به ۶۰ هزار تومان رسانده و تولیدکنندگان اکنون خواستار بازنگری در نرخ فروش محصولات خود هستند.

در همین حال، آخرین قیمت مصوب بسته ۷۰۰ گرمی ماکارونی ۷۸ هزار تومان است و رقم ۱۵۰ هزار تومان هنوز جایگاه رسمی ندارد.

مهم‌ترین نکته برای بازار این است که افزایش قیمت ماده اولیه قطعی شده، اما افزایش قیمت محصول نهایی هنوز تعیین تکلیف نشده است.

در صورت تصویب قیمت پیشنهادی تولیدکنندگان، خانوارها با افزایش بیش از ۹۲ درصدی هزینه خرید هر بسته ماکارونی مواجه خواهند شد.

با این حال، تصمیم نهایی به بررسی هزینه‌های تولید و سیاست‌های تنظیم بازار وابسته است.

اکنون بازار ماکارونی در انتظار تعیین تکلیف نرخ جدید قرار دارد؛ تصمیمی که می‌تواند بر وضعیت تولید کارخانه‌ها، شبکه توزیع و هزینه سبد غذایی میلیون‌ها خانوار ایرانی تأثیر بگذارد.