وام ۴۰۰ میلیونی با وثیقه سهام فعال شد؛ شرایط دریافت اعتبار بدون ضامن، اقساط و خطر فروش سهام چیست؟
بازار سرمایه ایران از پنجم آبان ۱۴۰۵ شاهد آغاز فعالیت یک خدمت جدید برای تأمین اعتبار سهامداران است.
گروه مالی فیروزه روز سه‌شنبه پنجم آبان از سامانه پرداخت اعتباری با توثیق دارایی‌های بازار سرمایه رونمایی کرد؛ سامانه‌ای که با استفاده از زیرساخت شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه فعالیت می‌کند.
در این طرح، متقاضی می‌تواند بخشی از سهام یا واحدهای صندوق سرمایه‌گذاری خود را وثیقه قرار دهد و متناسب با ارزش دارایی، اعتبار خرید دریافت کند.
هدف اصلی این سازوکار آن است که خانوارها برای تأمین هزینه‌های مصرفی، الزاماً به فروش دارایی‌های سرمایه‌گذاری خود نیاز نداشته باشند.
رامین ربیعی، مدیرعامل گروه مالی فیروزه، در مراسم رونمایی اعلام کرد که استفاده از زیرساخت توثیق الکترونیکی می‌تواند فرایندهای طولانی دریافت اعتبار را کوتاه‌تر کند.
به گفته او، سهامداران می‌توانند بدون طی کردن تشریفات متعارف و طولانی اعتبارسنجی بانکی، درخواست خود را به‌صورت الکترونیکی ثبت کنند.
البته تأیید درخواست همچنان به ارزش دارایی، شرایط پذیرش وثیقه و ضوابط ارائه‌دهنده اعتبار وابسته است.
جدول شرایط اعتبار ۴۰۰ میلیونی با وثیقه سهام
مهم‌ترین ویژگی‌های طرح جدید به شرح زیر است:
| ویژگی | شرایط اعلام‌شده |
|---|---|
| سقف اعتبار | ۴۰۰ میلیون تومان |
| نوع خدمت فعال | اعتبار خرید کالا و خدمات |
| وثیقه | سهام و صندوق‌های سرمایه‌گذاری واجد شرایط |
| نیاز به فروش سهام | ندارد |
| ضامن و چک کاغذی | طبق اعلام ارائه‌دهنده، نیاز ندارد |
| فرایند ثبت درخواست | الکترونیکی از طریق اپلیکیشن فیروزه |
| بازپرداخت اعتبار خرید | ۳، ۴ یا ۶ ماهه |
| سود بانکی اعتبار خرید | ندارد؛ هزینه خدمات ممکن است دریافت شود |
| محل استفاده | فروشگاه‌ها و پذیرندگان طرف قرارداد |
| وضعیت سهام وثیقه‌شده | مالکیت حفظ می‌شود، اما نقل‌وانتقال آن محدود است |
| تأخیر در بازپرداخت | احتمال فعال شدن فرایند فروش وثیقه |
نکته مهم اینکه شرایط نهایی، کارمزدها و مبلغ اعتبار در زمان ثبت درخواست و انتخاب فروشگاه باید بررسی شوند.
چگونه با سهام بورس اعتبار ۴۰۰ میلیون تومانی بگیریم؟
بر اساس توضیحات میلاد معماریان، مدیرعامل فیروزه دیجیتال، فرایند دریافت اعتبار از طریق اپلیکیشن فیروزه انجام می‌شود.
متقاضی ابتدا باید وارد اپلیکیشن شود و در بخش «اعتبار»، گزینه «کیف پول با پشتوانه دارایی» را انتخاب کند.
پس از ثبت درخواست، نوع و میزان دارایی موردنظر برای وثیقه‌گذاری مشخص می‌شود.
در مرحله بعد، پیامکی از سوی شرکت سپرده‌گذاری مرکزی برای کاربر ارسال خواهد شد تا امکان دسترسی و بررسی دارایی‌های ثبت‌شده فراهم شود.
پس از احراز هویت و تأیید اطلاعات، متقاضی تعیین می‌کند که چه مقدار از دارایی خود را می‌خواهد به وثیقه اختصاص دهد.
سامانه با توجه به ارزش روز دارایی و ضریب اعتباردهی آن، سقف اعتبار قابل دریافت را محاسبه می‌کند.
پس از تکمیل فرایند توثیق، اعتبار در کیف پول کاربر فعال می‌شود و امکان خرید از پذیرندگان طرف قرارداد فراهم خواهد شد.
این فرایند به معنای واریز وجه نقد به حساب بانکی نیست.
با چه سهامی می‌توان اعتبار دریافت کرد؟
دارایی‌های واجد شرایط شامل بخشی از سهام شرکت‌های بورسی و فرابورسی و واحدهای صندوق‌های سرمایه‌گذاری قابل معامله هستند.
صندوق‌های درآمد ثابت، صندوق‌های سهامی، صندوق‌های مختلط و برخی صندوق‌های کالایی می‌توانند در دامنه پذیرش وثیقه قرار بگیرند.
بااین‌حال، تمام دارایی‌ها از ضریب اعتباردهی یکسان برخوردار نیستند.
طبق گزارش پایگاه خبری بازار سرمایه ایران از مراسم رونمایی، میلاد معماریان اعلام کرده که ۱۰۶۸ نماد در بستر معرفی‌شده قابل بررسی برای توثیق هستند.
در بعضی گزارش‌های دیگر، ارقام متفاوتی درباره تعداد نمادهای فعال منتشر شده است؛ بنابراین فهرست قابل اتکای هر متقاضی، همان دارایی‌هایی است که در سامانه هنگام ثبت درخواست نمایش داده می‌شود.
همچنین باید توجه داشت که گواهی‌های سپرده کالایی، با وجود ظرفیت قانونی توثیق در چارچوب مقررات بازار سرمایه، طبق توضیحات ارائه‌شده در رونمایی هنوز جزو دارایی‌های قابل استفاده در این خدمت مشخص نیستند.
برای دریافت ۴۰۰ میلیون تومان اعتبار چقدر سهام لازم است؟
یکی از مهم‌ترین پرسش‌های سهامداران این است که برای دریافت سقف اعتبار، باید چه میزان دارایی در بورس داشته باشند.
پاسخ به نوع دارایی و ضریب پذیرش آن بستگی دارد.
بر اساس توضیحات ارائه‌شده، نسبت اعتبار قابل دریافت به ارزش دارایی برای صندوق‌های درآمد ثابت می‌تواند حدود ۹۰ تا ۱۰۰ درصد، برای صندوق‌های سهامی و مختلط حدود ۶۰ تا ۷۵ درصد و برای برخی سهام پذیرفته‌شده در بورس و فرابورس حدود ۶۰ تا ۸۰ درصد باشد.
این ضریب برای بعضی دارایی‌های بازار پایه و بازار نوآفرین فرابورس می‌تواند تا حدود ۳۰ درصد کاهش یابد.
جدول نمونه محاسبه اعتبار بر اساس ارزش سهام
| ارزش دارایی | ضریب فرضی اعتباردهی | اعتبار محاسباتی |
|---|---|---|
| ۱۰۰ میلیون تومان | ۶۰ درصد | ۶۰ میلیون تومان |
| ۳۰۰ میلیون تومان | ۷۵ درصد | ۲۲۵ میلیون تومان |
| ۵۰۰ میلیون تومان | ۸۰ درصد | ۴۰۰ میلیون تومان |
| ۵۰۰ میلیون تومان | ۶۰ درصد | ۳۰۰ میلیون تومان |
| ۵۰۰ میلیون تومان | ۳۰ درصد | ۱۵۰ میلیون تومان |
| ۵۰۰ میلیون تومان | ۹۰ درصد | ۴۰۰ میلیون تومان با اعمال سقف طرح |
این ارقام صرفاً نمونه محاسباتی هستند و به معنای تأیید اعتبار برای دارایی مشخص یا تمام متقاضیان نیستند.
همچنین افت قیمت سهام می‌تواند ارزش وثیقه را کاهش دهد و بر وضعیت اعتبار اثر بگذارد.
اقساط اعتبار ۴۰۰ میلیون تومانی چگونه است؟
یکی از موضوعاتی که در گزارش‌های اولیه باعث ابهام شده، تفاوت میان دوره‌های بازپرداخت اعتبار خرید و تسهیلات نقدی بانکی است.
بر اساس گزارش تفصیلی مراسم رونمایی، بازپرداخت خدمت فعلی اعتبار خرید در دوره‌های سه، چهار یا شش‌ماهه انجام می‌شود.
در همان نشست، به دوره‌های ۱۲ و ۲۴ ماهه نیز برای تسهیلات بانکی اشاره شده است؛ اما این دوره‌ها مربوط به خدمت بانکی جداگانه هستند و نباید به‌عنوان شرایط قطعی اعتبار خرید فعال معرفی شوند.
برای درک ابعاد تعهد مالی، اگر فردی تمام سقف ۴۰۰ میلیون تومان را دریافت کند، بازپرداخت اصل این مبلغ در شش قسط مساوی، ماهانه حدود ۶۶ میلیون و ۶۶۷ هزار تومان خواهد بود.
در دوره سه‌ماهه نیز سهم ماهانه بازپرداخت اصل اعتبار به حدود ۱۳۳ میلیون و ۳۳۳ هزار تومان می‌رسد.
این ارقام بدون در نظر گرفتن هزینه خدمات و کارمزدهای احتمالی محاسبه شده‌اند و جدول اقساط رسمی طرح محسوب نمی‌شوند.
بنابراین، متقاضی باید پیش از خرید از توان بازپرداخت بدهی در دوره انتخابی اطمینان پیدا کند.
سود اعتبار خرید چقدر است؟ آیا این تسهیلات رایگان است؟
در توضیحات ارائه‌شده درباره خدمت فعال، اعلام شده است که اعتبار خرید مشمول سود بانکی متعارف نیست.
بااین‌حال، نبود سود بانکی به معنای رایگان بودن تمام خدمات نیست.
بر اساس گزارش منتشرشده از مراسم، هزینه‌های خدمات بسته به نوع پذیرنده و شرایط خرید می‌تواند متفاوت باشد و بازه‌ای تا حدود ۱۴ درصد نیز مطرح شده است.
عملیات توثیق دارایی نزد شرکت سپرده‌گذاری مرکزی نیز کارمزد مربوط به خود را دارد.
به همین دلیل، پیش از استفاده از اعتبار باید مبلغ نهایی خرید، هزینه خدمات، کارمزد وثیقه‌گذاری و مجموع بازپرداخت بررسی شود.
برای مثال، اگر هزینه خدمات یک خرید ۱۰۰ میلیون تومانی برابر با پنج درصد مبلغ خرید باشد، این هزینه به پنج میلیون تومان می‌رسد؛ اما این مثال صرفاً برای توضیح شیوه محاسبه است و نرخ قطعی طرح نیست.
همچنین نرخ سود مصوب بانکی که در برخی خبرها به آن اشاره شده، به تسهیلات بانکی جداگانه مربوط است و نباید با شرایط اعتبار خرید فعلی یکسان تلقی شود.
آیا برای دریافت اعتبار باید کارگزاری خود را تغییر دهیم؟
یکی از ویژگی‌های مهم طرح، استفاده از اطلاعات دارایی‌های ثبت‌شده نزد شرکت سپرده‌گذاری مرکزی است.
به گفته مسئولان فیروزه، متقاضی لازم نیست برای ثبت درخواست اعتبار، کارگزار ناظر دارایی‌های خود را به فیروزه تغییر دهد.
دارایی‌هایی که از طریق کارگزاری‌های دیگر خریداری شده‌اند نیز در صورت واجد شرایط بودن می‌توانند در فرایند وثیقه‌گذاری استفاده شوند.
این ویژگی می‌تواند دسترسی سهامداران بیشتری را به خدمت جدید فراهم کند.
بااین‌حال، قابل توثیق بودن یک دارایی به شرایط نماد، نوع اوراق و ضوابط سامانه وابسته است.
با اعتبار وثیقه سهام چه کالاهایی می‌توان خرید؟
طبق توضیحات ارائه‌شده در مراسم رونمایی، اعتبار جدید برای خرید کالا و خدمات از شبکه پذیرندگان طرف قرارداد فیروزه طراحی شده است.
دامنه این خریدها می‌تواند از کالاهای روزمره خانوار تا لوازم خانگی، تجهیزات دیجیتال و برخی خدمات را دربرگیرد.
در گزارش رونمایی به مجموعه‌هایی از جمله دیجی‌کالا و برخی ارائه‌دهندگان خدمات سفر نیز اشاره شده است.
بااین‌حال، امکان خرید از هر فروشگاه یا انتقال آزاد مبلغ اعتبار به حساب شخصی وجود ندارد.
همچنین طبق شرایط اعلام‌شده، استفاده از این اعتبار برای خرید مجدد سهام و سایر دارایی‌های بازار سرمایه در حال حاضر امکان‌پذیر نیست.
به همین دلیل، متقاضیان باید قبل از ثبت درخواست، فهرست پذیرندگان و کالاهای مشمول را بررسی کنند.
اگر اقساط پرداخت نشود، چه اتفاقی برای سهام می‌افتد؟
مهم‌ترین خطر این طرح، احتمال از دست دادن بخشی از دارایی وثیقه‌شده در صورت انجام نشدن تعهدات بازپرداخت است.
طبق توضیحات میلاد معماریان، اقساط در ابتدای هر ماه سررسید می‌شوند و کاربران تا روز پنجم همان ماه فرصت پرداخت دارند.
در صورت تأخیر، ابتدا اقداماتی مانند اطلاع‌رسانی، تماس و پیگیری بدهی انجام می‌شود.
اگر بدهی همچنان تسویه نشود، امکان درخواست فروش بخشی از دارایی وثیقه‌شده از طریق شرکت سپرده‌گذاری مرکزی وجود دارد.
در توضیحات مراسم، برای فرایند فروش وثیقه در صورت ورود به این مرحله، دوره‌ای حدود ۳۰ روز مطرح شده است.
این موضوع به معنای فروش خودکار سهام بلافاصله پس از یک روز تأخیر نیست؛ اما نشان می‌دهد که وثیقه‌گذاری بدون خطر مالی نیست.
همچنین کاهش شدید ارزش سهام ممکن است موجب درخواست اصلاح وضعیت وثیقه، افزایش پشتوانه یا تسویه بدهی شود.
قانون توثیق سهام از چه زمانی اجرایی شد؟
پشتوانه حقوقی این خدمت به ماده هفتم قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت‌ها و آیین‌نامه اجرایی آن مربوط می‌شود.
هیئت وزیران در ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۴ آیین‌نامه مربوط به دارایی‌های قابل توثیق را تصویب کرد.
در این مقررات، دارایی‌های مالی ثبت‌شده نزد شرکت سپرده‌گذاری مرکزی در فهرست اموال قابل پذیرش به‌عنوان وثیقه قرار گرفته‌اند.
همچنین نقش شرکت سپرده‌گذاری مرکزی در نگهداری اطلاعات، عملیات توثیق و محدودسازی نقل‌وانتقال دارایی‌های وثیقه‌شده پیش‌بینی شده است.
به این ترتیب، سهام و اوراق بهادار می‌توانند در چارچوب ضوابط تعیین‌شده، به پشتوانه دریافت اعتبار تبدیل شوند؛ بدون اینکه مالکیت آنها الزاماً در زمان ثبت وثیقه به اعتباردهنده منتقل شود.
آیا اعتبار ۴۰۰ میلیونی با وثیقه سهام ارزش دریافت دارد؟
استفاده از اعتبار خرید با پشتوانه سهام می‌تواند برای افرادی که دارایی بورسی دارند و به‌طور موقت با کمبود منابع خرید مواجه شده‌اند، یک گزینه قابل بررسی باشد.
مهم‌ترین مزیت آن، حفظ مالکیت دارایی در زمان دریافت اعتبار است؛ موضوعی که می‌تواند از فروش اضطراری سهام جلوگیری کند.
در مقابل، کوتاه بودن دوره بازپرداخت، احتمال وجود هزینه خدمات و خطر افت ارزش وثیقه از محدودیت‌های مهم این روش هستند.
دریافت سقف اعتبار برای خریدهای روزمره، بدون داشتن درآمد کافی برای پرداخت اقساط، می‌تواند فشار مالی قابل‌توجهی ایجاد کند.
همچنین حفظ سهام به معنی تضمین سود سرمایه‌گذاری نیست؛ زیرا ارزش دارایی بورسی ممکن است در طول دوره بازپرداخت کاهش پیدا کند.
چشم‌انداز تسهیلات با وثیقه سهام در آبان ۱۴۰۵
رونمایی از سامانه توثیق دارایی‌های بورسی در پنجم آبان ۱۴۰۵ می‌تواند مرحله تازه‌ای در استفاده از سرمایه‌های مالی خانوارها برای تأمین اعتبار باشد.
بااین‌حال، موفقیت این خدمت به شفافیت هزینه‌ها، تنوع فروشگاه‌های طرف قرارداد، سرعت فرایند وثیقه‌گذاری و نحوه مدیریت خطر کاهش ارزش دارایی بستگی خواهد داشت.
نکته تعیین‌کننده برای متقاضیان این است که طرح فعال فعلاً اعتبار خرید تا سقف ۴۰۰ میلیون تومان است، نه وام نقدی بدون محدودیت مصرف. مبلغ قابل دریافت نیز بر اساس ارزش دارایی و ضریب پذیرش وثیقه تعیین می‌شود.
در مجموع، این ابزار می‌تواند گزینه تازه‌ای برای تأمین مالی خانوارها باشد، مشروط بر اینکه متقاضیان پیش از استفاده، شرایط بازپرداخت، هزینه‌های خدمات و پیامدهای احتمالی فروش وثیقه را به‌دقت بررسی کنند.
