خبر مهم برای مالکان خودروهای فرسوده؛ قیمت گواهی اسقاط تغییر می‌کند؟ پیشنهاد ۴۰۰ میلیون تومانی روی میز

بررسی تازه‌ترین اظهارات مسئولان صنفی نشان می‌دهد افزایش ارزش گواهی اسقاط به یکی از موضوعات مهم صنعت خودرو تبدیل شده است.

حسن کریمیان، رئیس انجمن صنفی مراکز اسقاط خودروهای کشور، با اشاره به کاهش استقبال مالکان از تحویل خودروهای فرسوده اعلام کرده است که قیمت‌های موجود با واقعیت بازار خودرو فاصله دارند.

به گفته او، حتی افزایش قبلی ارزش گواهی‌های اسقاط نیز نتوانسته انگیزه کافی برای خروج خودروهای قدیمی از چرخه تردد ایجاد کند.

کریمیان تأکید کرده است که نرخ‌های جدید باید پس از بررسی قیمت خودروهای فرسوده در بازار، محاسبه هزینه‌های مراکز اسقاط و ارزیابی توان مالی مصرف‌کنندگان تعیین شوند.

وی همچنین احتمال داده است که پس از تکمیل بررسی‌های کارشناسی، نرخ‌های تازه در آبان‌ماه ۱۴۰۵ اعلام شوند.

نکته مهم این است که تا دوم آبان ۱۴۰۵، رقم ۴۰۰ میلیون تومان به‌عنوان نرخ نهایی و مصوب گواهی اسقاط اعلام نشده است. این عدد در سخنان رئیس انجمن، برای توضیح فاصله میان ارزش فعلی اسقاط و قیمت خودروهای موجود در بازار مطرح شده است.

اسقاط خودروهای فرسوده به ۱۰۰ هزار دستگاه رسید؛ چرا روند کاهشی شد؟

یکی از مهم‌ترین نکات اظهارات کریمیان، افت عملکرد اسقاط خودرو در سال جاری است.

او آمار اسقاط سال ۱۴۰۵ را حدود ۱۰۰ هزار دستگاه اعلام کرده و معتقد است پایین بودن ارزش اقتصادی تحویل خودرو، مهم‌ترین عامل کاهش مشارکت مالکان است.

برای مقایسه، آمارهای اعلامی ستاد نوسازی ناوگان نشان می‌دهد در سال ۱۴۰۳ نزدیک به ۳۴۹ هزار دستگاه و در سال ۱۴۰۴ حدود ۲۰۵ هزار دستگاه خودرو اسقاط شدند.

محمدصادق حاتمی، مدیر ستاد نوسازی ناوگان حمل‌ونقل، نیز در گزارشی به تاریخ ۲۴ مهر اعلام کرده بود که تعداد خودروهای اسقاط‌شده از ابتدای سال ۱۴۰۵ تا ۲۲ مهر، حدود ۸۵ هزار دستگاه بوده است.

جدول آمار اسقاط خودرو در سال‌های اخیر

این آمارها نشان می‌دهند اسقاط خودرو در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳ حدود ۴۱ درصد کاهش یافته است. البته روند ماهانه در سال جاری یکدست نبوده و مسئولان ستاد نوسازی از افزایش سرعت اسقاط در شهریورماه خبر داده‌اند.

قیمت گواهی اسقاط خودرو در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟

بررسی آخرین نرخ‌های رسمی نشان می‌دهد قیمت هر گواهی اسقاط خودروی سواری در خردادماه ۱۴۰۵ به ۶۰ میلیون تومان افزایش یافته است.

براساس اطلاعیه ستاد نوسازی ناوگان، این نرخ از ۱۷ خرداد اجرایی شد و خودروهایی که از ۲۲ اردیبهشت در مراکز اسقاط پذیرش شده بودند نیز مشمول شرایط جدید شدند.

در سازوکار متداول اسقاط، یک خودروی سواری فرسوده واجد شرایط می‌تواند سه گواهی ایجاد کند؛ بنابراین ارزش اسمی مجموع گواهی‌ها به ۱۸۰ میلیون تومان می‌رسد.

جدول ارزش گواهی اسقاط خودرو در آبان ۱۴۰۵

نکته مهم اینکه ارزش اسمی ۱۸۰ میلیون تومانی گواهی‌ها الزاماً همان مبلغی نیست که مالک خودرو دریافت می‌کند.

مصطفی جودی، سخنگوی هیئت‌مدیره انجمن مراکز اسقاط، در ۲۱ مهر اعلام کرده بود مبلغ پرداختی به مالکان در طرح خرید نقدی، بسته به نوع خودرو و شرایط آن، بین ۱۶۰ تا ۲۰۰ میلیون تومان متغیر است.

چرا مالکان خودروهای فرسوده حاضر به اسقاط نیستند؟

مهم‌ترین مانع اقتصادی، فاصله میان مبلغ دریافتی از اسقاط و هزینه تأمین وسیله نقلیه جایگزین است.

حسن کریمیان معتقد است زمانی که مالکان نمی‌توانند با مبلغ دریافتی خودروی مناسبی خریداری کنند، ترجیح می‌دهند خودروی قدیمی را تعمیر کنند و به استفاده از آن ادامه دهند.

او برای توضیح این وضعیت به هزینه فرضی ۱۰۰ میلیون تومانی تعمیر خودرو اشاره کرده است.

البته این مبلغ برای تمام خودروها یکسان نیست و هزینه تعمیر به وضعیت موتور، بدنه، سیستم انتقال قدرت و سایر قطعات بستگی دارد.

کریمیان همچنین کف قیمت موتورسیکلت را ۴۰۰ میلیون تومان توصیف کرده است؛ ادعایی که به تمام مدل‌های بازار قابل تعمیم نیست. برای نمونه، در فهرست قیمت شهریور ۱۴۰۵، برخی موتورسیکلت‌های اقتصادی با قیمت‌هایی پایین‌تر از ۲۰۰ میلیون تومان نیز عرضه شده‌اند.

بااین‌حال، اصل مشکل همچنان پابرجاست: مبلغ اسقاط در بسیاری از موارد برای خرید وسیله نقلیه جایگزین کافی نیست و مالکان باید منابع دیگری تأمین کنند.

افزایش قیمت گواهی اسقاط چه تأثیری بر خودروهای صفر دارد؟

افزایش ارزش گواهی اسقاط می‌تواند انگیزه مالکان خودروهای فرسوده را تقویت کند، اما هم‌زمان هزینه رعایت الزامات اسقاط برای تولیدکنندگان و واردکنندگان خودرو را بالا می‌برد.

براساس اصلاحات آیین‌نامه اجرایی ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو که از ۱۲ شهریور اجرا شد، تعداد گواهی‌های موردنیاز برای شماره‌گذاری برخی خودروها افزایش یافته است.

گزارش‌های منتشرشده نشان می‌دهد هزینه متناظر با گواهی اسقاط برای بعضی خودروهای سواری از حدود ۱۵ میلیون تومان به ۴۵ میلیون تومان افزایش یافته است.

کریمیان هشدار داده است که بخشی از این هزینه ممکن است در نهایت به خریداران خودروهای جدید منتقل شود.

از این منظر، سیاست‌گذار با یک مسئله مهم روبه‌روست: افزایش قیمت گواهی باید به اندازه‌ای باشد که اسقاط برای مالک خودرو فرسوده توجیه اقتصادی پیدا کند، اما فشار نامتناسبی به خریدار خودروی جدید وارد نشود.

مراکز اسقاط خودرو با کاهش مراجعه مواجه شدند

یکی دیگر از مشکلات این صنعت، کاهش ورودی خودرو به مراکز اسقاط است.

به گفته رئیس انجمن، برخی مراکز که پیش‌تر روزانه حدود ۱۰ مراجعه‌کننده داشتند، اکنون تنها یک یا دو مراجعه‌کننده دارند؛ کاهشی معادل ۸۰ تا ۹۰ درصد در نمونه‌های مورد اشاره او.

این وضعیت می‌تواند ظرفیت تجهیزات، نیروی انسانی و سرمایه‌گذاری مراکز اسقاط را بلااستفاده بگذارد.

از سوی دیگر، سخنگوی انجمن پیش‌تر نسبت به تأخیر پرداخت مطالبات مراکز اسقاط از سوی خودروسازان هشدار داده بود. این تأخیر می‌تواند نقدینگی مراکز برای خرید خودروهای فرسوده را محدود کند.

بنابراین مشکلات صنعت اسقاط تنها به قیمت گواهی محدود نیست و تأمین نقدینگی و اجرای تعهدات نیز اهمیت دارد.

هدف اسقاط ۵۰۰ هزار خودرو؛ آیا برنامه هفتم محقق می‌شود؟

در برنامه هفتم توسعه، حرکت به سمت اسقاط سالانه ۵۰۰ هزار خودرو هدف‌گذاری شده است؛ اما فاصله عملکرد فعلی با این هدف همچنان قابل‌توجه است.

محمدصادق حاتمی، مدیر ستاد نوسازی ناوگان، در ۲۴ مهر اعلام کرد هدف اجرایی سال ۱۴۰۵ رسیدن به حدود ۲۵۰ هزار دستگاه است و انتظار می‌رود در سال آینده امکان نزدیک شدن به هدف ۵۰۰ هزار دستگاه فراهم شود.

وی همچنین از افزایش سرعت اسقاط روزانه به حدود هزار و ۴۰۰ دستگاه پس از اصلاح مقررات خبر داد.

این آمار نشان می‌دهد در کنار کاهش مشارکت مالکان، اصلاحات قانونی توانسته‌اند در برخی مقاطع سرعت اسقاط را افزایش دهند.

بااین‌حال، تداوم این روند به وجود تقاضای کافی برای گواهی‌ها، تأمین منابع مالی و همکاری خودروسازان وابسته خواهد بود.

خودروهای فرسوده چه تأثیری بر آلودگی هوا و مصرف بنزین دارند؟

نوسازی ناوگان خودروهای فرسوده تنها موضوعی صنعتی نیست و با هزینه‌های انرژی، سلامت عمومی و ایمنی حمل‌ونقل ارتباط دارد.

محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، در مرداد ۱۴۰۵ اعلام کرد سالانه حدود ۵۰ هزار نفر به دلیل آلودگی هوا دچار مرگ زودرس می‌شوند و حدود ۲۰ هزار نفر نیز در تصادفات جان خود را از دست می‌دهند.

البته این آمار به کل آلودگی هوا و مجموع تصادفات مربوط است و نمی‌توان همه تلفات را مستقیماً به خودروهای فرسوده نسبت داد.

همچنین ادعای سهم بیش از ۳۰ درصدی نقص فنی و فرسودگی خودرو در تلفات جاده‌ای که در اظهارات رئیس انجمن مطرح شده، با یک آمار رسمی مستقل و به‌روز در منابع بررسی‌شده تأیید نشد.

بااین‌حال، نوسازی خودروهای پرمصرف و آلاینده، در کنار توسعه حمل‌ونقل عمومی و اجرای معاینه فنی مؤثر، می‌تواند به کاهش مصرف سوخت و آلایندگی کمک کند.

زمان اعلام قیمت جدید گواهی اسقاط خودرو چه موقع است؟

بر اساس اظهارات کریمیان، احتمال دارد نتیجه بررسی قیمت‌های جدید در آبان ۱۴۰۵ اعلام شود.

اما هنوز رقم نهایی، تاریخ اجرای احتمالی و شرایط شمول نرخ‌های جدید مشخص نشده است.

یکی از راهکارهای مطرح‌شده، استفاده از منابع صندوق‌هایی مانند صندوق «سها» برای حمایت از نوسازی خودروهای فرسوده است. بااین‌حال، میزان اعتبار قابل تخصیص و سازوکار استفاده از این منابع هنوز به‌طور شفاف اعلام نشده است.

مالکان خودروهای فرسوده می‌توانند اطلاعیه‌ها و شرایط طرح‌های فعال را از طریق سامانه رسمی نوسازی ناوگان و اسقاط خودروهای فرسوده پیگیری کنند. طبق هشدار ستاد نوسازی، ثبت‌نام در این سامانه رایگان است و باید از پرداخت وجه به سامانه‌های غیررسمی خودداری شود.

جمع‌بندی؛ آیا گواهی اسقاط خودرو ۴۰۰ میلیون تومان می‌شود؟

بازنگری قیمت گواهی اسقاط در آبان ۱۴۰۵ به یکی از موضوعات مهم بازار خودرو تبدیل شده است. ارزش فعلی سه گواهی اسقاط سواری حدود ۱۸۰ میلیون تومان است، اما رئیس انجمن معتقد است این مبلغ برای ترغیب بسیاری از مالکان کافی نیست.

رقم ۴۰۰ میلیون تومان نیز به‌عنوان یک مثال محاسباتی بر پایه ۲۰ درصد ارزش خودروی دو میلیارد تومانی مطرح شده و هنوز به نرخ رسمی تبدیل نشده است.

مهم‌ترین مسئله در تعیین قیمت جدید، ایجاد تعادل میان منفعت مالک خودرو فرسوده، توان مالی خریدار خودروی صفر و هزینه‌های دولت است.

اگر افزایش قیمت گواهی با تسهیلات بانکی، حمایت مالی هدفمند و تسریع پرداخت مطالبات مراکز همراه شود، امکان تقویت روند نوسازی وجود دارد.

اما افزایش قیمت به‌تنهایی، بدون فراهم شدن شرایط خرید خودروی جایگزین، نمی‌تواند تضمین‌کننده تحقق اهداف اسقاط باشد.

اکنون باید دید بررسی‌های کارشناسی در آبان‌ماه چه نتیجه‌ای خواهد داشت و آیا سیاست جدید می‌تواند انگیزه مالکان را برای خروج خودروهای فرسوده از خیابان‌ها افزایش دهد یا خیر.