شوک نفتی در بازار جهانی؛ نفت برنت ۱۱۰ دلار را لمس کرد | هشدار درباره تنگه هرمز و قیمت نفت در هفته آینده

بازار جهانی نفت هفته معاملاتی گذشته را با جهش قابل‌توجه قیمت‌ها به پایان رساند؛ افزایشی که بار دیگر نگرانی‌ها درباره امنیت عرضه انرژی را در کانون توجه سرمایه‌گذاران قرار داده است.

بر اساس گزارش رویترز، معاملات آتی نفت خام برنت روز جمعه ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با ۲۴ مهر ۱۴۰۵، با افزایش ۳ دلار و ۹۴ سنتی به ۱۰۹ دلار و ۸۶ سنت در هر بشکه رسید.

این افزایش معادل رشد ۳.۷ درصدی قیمت برنت در یک روز بود و بالاترین قیمت پایانی این شاخص از ۱۹ مه تاکنون محسوب می‌شود.

نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با رشد ۳ دلار و ۴۴ سنتی، معادل ۳.۵ درصد، در قیمت ۱۰۱ دلار و ۴۱ سنت بسته شد.

نکته مهم این است که نفت برنت در جریان معاملات روز جمعه سطح ۱۱۰ دلار را لمس کرد، اما قیمت تسویه نهایی آن اندکی پایین‌تر از این مرز قرار گرفت.

از آنجا که شنبه روز تعطیل معاملات اصلی آتی نفت در بازارهای بین‌المللی است، این ارقام آخرین قیمت‌های پایانی تأییدشده تا امروز محسوب می‌شوند.

جدول قیمت جهانی نفت برنت و نفت آمریکا

قیمت برنت در مقایسه با نفت شاخص آمریکا حدود ۸ دلار و ۴۵ سنت بالاتر قرار دارد.

این اختلاف می‌تواند تحت تأثیر ویژگی‌های قراردادهای تحویل، شرایط عرضه و تقاضای منطقه‌ای و هزینه‌های حمل‌ونقل تغییر کند.

همچنین نفت برنت در مجموع هفته گذشته ۴.۹ درصد افزایش قیمت داشت؛ در حالی که رشد هفتگی نفت آمریکا به ۱۰.۴ درصد رسید.

این ارقام نشان می‌دهد فشار افزایشی محدود به یک روز نبوده و بازار طی هفته نیز نوسانات قابل‌توجهی را تجربه کرده است.

چرا قیمت نفت برنت ناگهان افزایش یافت؟

مهم‌ترین عامل صعود قیمت نفت، نگرانی از تشدید اختلال در عرضه انرژی خاورمیانه بوده است.

بازار نفت به خبرهای مرتبط با حمله به زیرساخت‌های انرژی، محدود شدن مسیرهای صادراتی و افزایش هزینه حمل نفت حساسیت زیادی دارد.

در شرایطی که بخش قابل‌توجهی از نفت کشورهای حاشیه خلیج فارس از مسیرهای دریایی صادر می‌شود، هر تهدید علیه بنادر و خطوط انتقال می‌تواند هزینه تأمین انرژی در بازار جهانی را بالا ببرد.

شرکت تحقیقاتی انرژی اسپکتس در گزارشی اعلام کرده افزایش نگرانی‌ها درباره احتمال حمله به تأسیسات نفتی عربستان، یکی از عوامل بازگشت قیمت‌ها به مسیر صعودی بوده است.

با این حال، باید میان وقوع حمله تأییدشده و گمانه‌زنی درباره حملات احتمالی تفاوت قائل شد.

برخی گزارش‌های مربوط به احتمال اقدامات نظامی تازه هنوز به‌طور مستقل تأیید نشده‌اند و نباید آن‌ها را رویداد قطعی تلقی کرد.

تنگه هرمز چگونه بازار جهانی نفت را تحت فشار قرار داد؟

تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان است و اختلال در رفت‌وآمد نفتکش‌ها از این آبراه می‌تواند به افزایش هزینه حمل، بیمه و تأمین نفت منجر شود.

براساس گزارش رویترز، تحلیلگران شرکت کپلر اعلام کرده‌اند تشدید حملات در منطقه باعث کاهش جریان انتقال نفت خام خلیج فارس شده است.

این تحلیلگران همچنین هشدار داده‌اند که در غیاب توافق سیاسی جامع، بازگشت جریان صادرات نفت از تنگه هرمز ممکن است کند و نامنظم باشد.

این موضوع برای بازار جهانی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا حتی اگر نفت در مخازن تولیدکنندگان موجود باشد، محدودیت در مسیر حمل‌ونقل می‌تواند دسترسی خریداران به محموله‌ها را دشوار کند.

علاوه بر این، افزایش ریسک عبور نفتکش‌ها ممکن است هزینه بیمه محموله‌های انرژی را بالا ببرد.

بنابراین رشد قیمت نفت لزوماً به معنای کاهش یکسان تولید در همه کشورهای صادرکننده نیست و اختلال در انتقال نفت نیز می‌تواند بر قیمت‌ها اثر بگذارد.

نگرانی درباره عربستان؛ چرا بندر ینبع اهمیت پیدا کرد؟

یکی دیگر از عوامل مهم افزایش قیمت نفت، تحولات مربوط به بندر ینبع عربستان در ساحل دریای سرخ است.

ائتلاف تحت رهبری عربستان اعلام کرده یک موشک بالستیک را که به سمت شهر ینبع شلیک شده بود، رهگیری و منهدم کرده است.

اهمیت این بندر به نقش آن در صادرات نفت عربستان و استفاده از مسیر انتقالی جایگزین تنگه هرمز مربوط می‌شود.

در شرایطی که عبور نفتکش‌ها از خلیج فارس با محدودیت و ریسک مواجه است، مسیر انتقال نفت به دریای سرخ می‌تواند بخشی از صادرات عربستان را حفظ کند.

به همین دلیل، نگرانی درباره امنیت ینبع مستقیماً بر انتظارات بازار نفت تأثیر گذاشته است.

البته براساس ارزیابی اولیه شرکت مشاوره انرژی راپیدان، خسارتی به زیرساخت‌های این بندر گزارش نشده است.

در نتیجه، افزایش قیمت‌ها در این بخش بیشتر با نگرانی نسبت به اختلال احتمالی در صادرات مرتبط است و نمی‌توان از نابودی تأسیسات نفتی ینبع سخن گفت.

حمله به پالایشگاه روسیه؛ بحران عرضه گازوئیل جدی‌تر شد

تحولات جنگ روسیه و اوکراین نیز در افزایش قیمت نفت نقش داشته است.

براساس گزارش رویترز، پالایشگاه ریازان روسیه پس از حمله پهپادی روز پنجشنبه، فعالیت یکی از واحدهای اصلی تقطیر نفت خام خود را متوقف کرده است.

این موضوع بار دیگر توجه معامله‌گران را به وضعیت تولید و صادرات فرآورده‌های نفتی روسیه جلب کرد.

روسیه یکی از بازیگران مهم بازار انرژی است و محدود شدن ظرفیت پالایشگاهی آن می‌تواند بر عرضه محصولاتی مانند گازوئیل اثر بگذارد.

در هفته گذشته همچنین بحث‌هایی درباره تسهیل فروش گازوئیل روسیه در بازارهای جهانی مطرح شد.

با این حال، فعالان بازار همچنان درباره میزان محصولی که روسیه واقعاً قادر به عرضه آن خواهد بود تردید دارند.

بنابراین عامل روسیه در کنار نگرانی‌های خاورمیانه، به افزایش ریسک کمبود فرآورده‌های نفتی کمک کرده است.

آژانس بین‌المللی انرژی وارد عمل شد؛ عرضه ذخایر اضطراری نفت

هم‌زمان با افزایش نگرانی‌ها درباره قیمت انرژی، آژانس بین‌المللی انرژی برنامه تسریع عرضه ذخایر اضطراری را مطرح کرده است.

این نهاد روز پنجشنبه اعلام کرد که روند عرضه ذخایر از پیش تعهدشده، از جمله بیش از ۲۰ میلیون بشکه گازوئیل، سرعت خواهد گرفت.

اعضای آژانس پیش‌تر در ماه مارس با آزادسازی بیش از ۴۰۰ میلیون بشکه نفت خام و فرآورده‌های نفتی از ذخایر اضطراری موافقت کرده بودند.

طبق گزارش رویترز، حدود ۳۳۰ میلیون بشکه از این منابع تا زمان اعلام تصمیم جدید وارد چرخه عرضه شده بود.

نکته مهم اینکه تسریع آزادسازی ذخایر الزاماً به معنای اضافه شدن همان مقدار به کل تعهدات قبلی نیست؛ ممکن است صرفاً زمان ورود بخشی از منابع به بازار جلو بیفتد.

آمریکا نیز از برنامه مبادله حداکثر ۱۷ میلیون بشکه نفت خام از ذخایر راهبردی خود خبر داده است.

این اقدامات با هدف کاهش فشار بر بازار انرژی انجام می‌شوند، اما تأثیر نهایی آن‌ها به سرعت عرضه، نوع فرآورده و تداوم اختلالات منطقه‌ای بستگی خواهد داشت.

نفت ۱۱۰ دلاری چه تأثیری بر اقتصاد ایران دارد؟

افزایش قیمت نفت از منظر اقتصادی می‌تواند پیامدهای متفاوتی برای ایران داشته باشد.

از یک سو، بالا رفتن قیمت جهانی نفت در شرایط عادی می‌تواند ارزش صادرات کشورهای تولیدکننده را افزایش دهد.

اما این رابطه برای ایران به دلیل محدودیت‌های صادراتی، تحریم‌ها، هزینه‌های حمل‌ونقل و شرایط دریافت درآمدهای نفتی پیچیده‌تر است.

به همین دلیل، نمی‌توان نتیجه گرفت که افزایش چنددلاری قیمت برنت الزاماً به همان نسبت درآمد قابل‌دسترسی ایران را بالا می‌برد.

از سوی دیگر، افزایش قیمت جهانی انرژی ممکن است هزینه حمل‌ونقل بین‌المللی، بیمه و برخی کالاهای وارداتی را افزایش دهد.

چنین تغییراتی می‌توانند از مسیر تجارت خارجی و انتظارات تورمی بر اقتصاد داخلی تأثیر بگذارند.

بنابراین برای ارزیابی اثر واقعی نفت ۱۱۰ دلاری بر بودجه کشور باید میزان صادرات تحقق‌یافته، قیمت فروش نفت ایران و هزینه‌های انتقال درآمد نیز مشخص باشد.

آیا افزایش قیمت نفت باعث رشد تورم جهانی می‌شود؟

نفت یکی از نهاده‌های مهم اقتصاد جهانی است و افزایش قیمت آن می‌تواند هزینه تولید و حمل‌ونقل را در بسیاری از کشورها بالا ببرد.

صنایعی مانند حمل‌ونقل هوایی، کشتیرانی، پتروشیمی و تولید برخی مواد اولیه به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم از قیمت نفت تأثیر می‌پذیرند.

اگر افزایش قیمت نفت پایدار بماند، ممکن است فشار تورمی در کشورهای واردکننده انرژی تشدید شود.

با این حال، میزان این اثر به سیاست‌های مالیاتی، ساختار بازار سوخت، نرخ ارز و توان بنگاه‌ها برای انتقال هزینه‌ها به مصرف‌کنندگان بستگی دارد.

افزایش قیمت انرژی همچنین می‌تواند تصمیم بانک‌های مرکزی درباره نرخ بهره را پیچیده‌تر کند؛ زیرا آن‌ها باید میان کنترل تورم و حمایت از رشد اقتصادی تعادل برقرار کنند.

پیش‌بینی قیمت نفت در هفته آینده؛ عبور برنت از ۱۱۰ دلار قطعی است؟

برای معاملات هفته آینده سه سناریوی اصلی قابل بررسی است.

سناریوی نخست؛ ادامه افزایش قیمت: اگر حملات به زیرساخت‌های انرژی گسترش یابد یا صادرات نفت از مسیرهای حساس با اختلال بیشتری مواجه شود، احتمال تثبیت برنت بالاتر از ۱۱۰ دلار وجود دارد.

سناریوی دوم؛ نوسان در محدوده فعلی: اگر نگرانی‌های امنیتی ادامه داشته باشد اما اختلال تازه و تأییدشده‌ای در عرضه رخ ندهد، ممکن است نفت در نزدیکی قیمت‌های پایانی جمعه نوسان کند.

سناریوی سوم؛ عقب‌نشینی قیمت‌ها: اگر تنش‌ها کاهش یابد، جریان صادرات بهبود پیدا کند و ذخایر اضطراری با سرعت بیشتری به بازار برسند، امکان کاهش بخشی از افزایش قیمت اخیر وجود خواهد داشت.

در نتیجه، عبور پایدار نفت از ۱۱۰ دلار هنوز قطعی نیست و به تحولات واقعی عرضه و واکنش معامله‌گران وابسته خواهد بود.

جمع‌بندی؛ بازار نفت در آستانه موج جدید نوسان

قیمت نفت برنت در معاملات پایانی هفته گذشته با جهش ۳.۷ درصدی به ۱۰۹ دلار و ۸۶ سنت رسید و مرز ۱۱۰ دلار را نیز در طول معاملات لمس کرد.

هم‌زمان، نفت آمریکا با رشد ۳.۵ درصدی به ۱۰۱ دلار و ۴۱ سنت افزایش یافت.

تنش‌های خاورمیانه، نگرانی درباره امنیت تنگه هرمز و بندر ینبع، اختلال در فعالیت پالایشگاه‌های روسیه و ابهام درباره صادرات گازوئیل از مهم‌ترین عوامل افزایش قیمت‌ها بوده‌اند.

آنچه اکنون مسیر بازار نفت را تعیین می‌کند، تنها اخبار سیاسی و نظامی نیست؛ بلکه میزان واقعی اختلال در صادرات، امنیت نفتکش‌ها و سرعت ورود ذخایر اضطراری به بازار است.

با آغاز معاملات هفته آینده مشخص خواهد شد که آیا نگرانی از کمبود عرضه می‌تواند نفت برنت را بالای مرز ۱۱۰ دلار تثبیت کند یا بازار جهانی انرژی پس از جهش اخیر وارد مرحله اصلاح قیمت خواهد شد.