ممنوعیت عرضه مرغ‌های بالای ۲.۲ کیلوگرم در بازار؛ تصمیم جدید برای فروش مرغ گرم | قیمت مرغ ارزان می‌شود؟
صنعت مرغداری کشور در آستانه اجرای برنامه‌ای برای تغییر الگوی عرضه مرغ گرم قرار گرفته است. براساس متن نامه مشترک اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی ایران و انجمن صنفی شرکت‌های زنجیره‌ای تولید گوشت مرغ، مقرر شده وزن لاشه مرغ کامل عرضه‌شده به بازار حداکثر ۲.۲ کیلوگرم باشد.
در این نامه که با هماهنگی وزارت جهاد کشاورزی تنظیم شده، بر ضرورت اصلاح وزن و سن کشتار مرغ‌های گوشتی تأکید شده است.
مطابق ضوابط اعلامی، مرغ‌هایی که وزن لاشه آنها از سقف تعیین‌شده بیشتر باشد، نباید به شکل مرغ کامل در بازار عرضه شوند و باید پس از قطعه‌بندی در اختیار مصرف‌کنندگان قرار گیرند.
این تصمیم به معنای ممنوعیت مصرف یا فروش گوشت مرغ‌های سنگین‌تر نیست؛ بلکه شکل عرضه آنها را تغییر می‌دهد.
نکته مهم اینکه سقف ۲.۲ کیلوگرم در متن نامه برای وزن لاشه مطرح شده و نباید با وزن مرغ زنده پیش از کشتار اشتباه گرفته شود.
همچنین در متن منتشرشده، تاریخ دقیق آغاز اجرای سراسری و جزئیات برخورد با واحدهای متخلف مشخص نشده است. در جست‌وجوی منابع عمومی نیز نسخه مستقلی از ابلاغیه نهایی وزارت جهاد کشاورزی برای تأیید این جزئیات به دست نیامد.
چرا عرضه مرغ درشت محدود می‌شود؟
یکی از مهم‌ترین اهداف اعلام‌شده برای این برنامه، افزایش بهره‌وری در صنعت مرغداری است.
پرورش مرغ گوشتی به مقدار قابل‌توجهی خوراک وابسته است و ذرت و کنجاله سویا از مهم‌ترین نهاده‌های مصرفی در این صنعت محسوب می‌شوند.
با افزایش سن مرغ، هزینه نگهداری و مصرف تجمعی خوراک افزایش می‌یابد. در بعضی شرایط نیز کارایی تبدیل خوراک به وزن زنده کاهش پیدا می‌کند.
پژوهشی منتشرشده در سال ۲۰۲۴ در نشریه Veterinary Medicine and Science نشان داده است که طولانی شدن دوره پرورش در شرایط بررسی‌شده می‌تواند کارایی مصرف انرژی و پروتئین و عملکرد اقتصادی تولید را کاهش دهد. البته این یافته به معنای مناسب بودن یک وزن ثابت کشتار برای تمام نژادها و شرایط پرورش نیست.
به همین دلیل، تعیین سن و وزن اقتصادی کشتار یکی از موضوعات مهم مدیریت مرغداری محسوب می‌شود.
هدف از اصلاح وزن کشتار آن است که مرغ در زمانی به بازار عرضه شود که نسبت میان هزینه خوراک مصرفی و وزن تولیدشده از نظر اقتصادی مناسب باشد.
اگر این هدف محقق شود، کاهش مصرف نهاده‌ها می‌تواند بخشی از فشار هزینه‌ای بر تولیدکنندگان را جبران کند.
تأثیر محدودیت وزن مرغ بر مصرف نهاده‌های دامی
یکی از مسائل مهم صنعت طیور ایران، وابستگی تولید به نهاده‌های خوراکی و حساسیت هزینه تمام‌شده به قیمت آنهاست.
در سال‌های اخیر، تغییر قیمت ذرت، سویا و مکمل‌های خوراکی بارها بر هزینه تولید مرغ اثر گذاشته است.
در چنین شرایطی، کاهش حتی مقدار محدودی از خوراک مصرفی هر قطعه مرغ، در مقیاس تولید انبوه می‌تواند صرفه‌جویی اقتصادی ایجاد کند.
البته میزان واقعی این صرفه‌جویی به عواملی مانند نژاد مرغ، مدیریت تغذیه، وضعیت سلامت گله، دمای سالن و سن کشتار وابسته است.
از سوی دیگر، کوتاه شدن دوره پرورش می‌تواند به کاهش مدت استفاده از تجهیزات گرمایشی، سرمایشی و سایر امکانات سالن مرغداری کمک کند.
با این حال، کاهش وزن نهایی هر قطعه ممکن است مقدار گوشت تولیدی در یک دوره را نیز کمتر کند. بنابراین برای ارزیابی اقتصادی طرح باید صرفه‌جویی نهاده‌ها با تغییر حجم تولید قابل‌فروش مقایسه شود.
قیمت مرغ امروز ۲۲ مهر ۱۴۰۵ چقدر است؟
اعلام ضوابط جدید در شرایطی صورت می‌گیرد که بازار مرغ همچنان با اختلاف قیمت میان انواع محصولات روبه‌رو است.
براساس فهرست قیمت منتشرشده در ۲۲ مهر ۱۴۰۵، قیمت هر کیلوگرم مرغ کامل تازه بسته‌بندی‌شده در محدوده ۲۶۰ تا ۳۰۰ هزار تومان قرار دارد. قیمت قطعاتی مانند فیله و سینه بدون پوست به‌مراتب بالاتر است.
|
نوع محصول |
قیمت هر کیلوگرم (تومان) |
|---|---|
|
مرغ کامل تازه بسته‌بندی |
۲۶۰٬۰۰۰ تا ۳۰۰٬۰۰۰ |
|
ران مرغ بدون پوست |
۴۶۰٬۵۰۰ |
|
سینه مرغ بدون پوست |
۶۳۰٬۵۰۰ |
|
فیله مرغ |
۷۲۰٬۰۰۰ |
|
بال کبابی بدون نوک بال |
۳۹۰٬۰۰۰ |
این تفاوت قیمت‌ها نشان می‌دهد شیوه قطعه‌بندی می‌تواند بر ارزش فروش محصولات مرغ اثر بگذارد.
بااین‌حال، قیمت بالاتر هر کیلوگرم فیله یا سینه به معنای سود بیشتر قطعی تولیدکننده نیست؛ زیرا هزینه قطعه‌بندی، افت وزنی و ارزش سایر اجزای مرغ نیز در محاسبات اقتصادی اهمیت دارد.
آیا محدودیت وزن مرغ باعث کاهش قیمت گوشت مرغ می‌شود؟
مهم‌ترین پرسش خانوارها درباره ضوابط جدید، تأثیر آن بر قیمت نهایی مرغ است.
از نظر اقتصادی، اگر اصلاح وزن کشتار باعث کاهش هزینه تولید هر کیلوگرم محصول قابل‌فروش شود، امکان ایجاد فشار کاهشی بر قیمت‌ها وجود دارد.
اما این نتیجه قطعی نیست.
در صورت افزایش سهم مرغ قطعه‌بندی‌شده، هزینه‌هایی مانند نیروی انسانی، بسته‌بندی، تجهیزات فرآوری و نگهداری سردخانه‌ای نیز اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.
از سوی دیگر، کاهش وزن هر مرغ کامل ممکن است بر انتخاب مصرف‌کنندگان تأثیر بگذارد؛ زیرا برخی خانوارها یا رستوران‌ها خرید مرغ‌های بزرگ‌تر را ترجیح می‌دهند.
نکته دیگر آن است که کاهش هزینه تولید لزوماً بلافاصله به کاهش قیمت خرده‌فروشی منتقل نمی‌شود.
در گزارشی مربوط به ۱۲ مهر، قیمت هر کیلوگرم مرغ کامل در میادین تهران ۲۵۰ هزار تومان اعلام شده بود، اما عرضه آن در برخی مراکز با نرخ ۲۲۸ هزار تومان نیز گزارش شد. این موضوع نشان‌دهنده نقش میزان عرضه و تقاضا در شکل‌گیری قیمت بازار است.
بنابراین برای کاهش پایدار قیمت مرغ، اصلاح وزن کشتار باید همراه با مدیریت مناسب تولید، توزیع و هزینه نهاده‌ها باشد.
پیامدهای ضوابط جدید برای مرغداران و کشتارگاه‌ها
اجرای برنامه محدودیت وزن مرغ می‌تواند تغییراتی در برنامه‌ریزی واحدهای تولیدی ایجاد کند.
مرغداران باید زمان ارسال گله به کشتارگاه را با دقت بیشتری مدیریت کنند تا محصول نهایی با ضوابط عرضه هماهنگ باشد.
این مسئله ممکن است برای واحدهایی که پیش‌تر مرغ را تا وزن بالاتر نگهداری می‌کردند، نیازمند اصلاح برنامه تغذیه و زمان‌بندی فروش باشد.
کشتارگاه‌ها نیز ممکن است با افزایش حجم عملیات قطعه‌بندی مواجه شوند. بنابراین ظرفیت خطوط فرآوری، نیروی انسانی و امکانات بسته‌بندی باید متناسب با این تغییرات باشد.
از طرف دیگر، واحدهای کوچک‌تر که امکانات مستقیم قطعه‌بندی ندارند، احتمالاً بیشتر به خدمات کشتارگاه‌ها و شرکت‌های فرآوری وابسته خواهند شد.
اگر هزینه این خدمات افزایش یابد، بخشی از صرفه‌جویی ایجادشده در مرغداری ممکن است در مراحل بعدی زنجیره تولید جذب شود.
نظارت وزارت جهاد کشاورزی و سازمان دامپزشکی چگونه خواهد بود؟
در نامه مشترک تشکل‌های صنعت مرغ، از معاونت امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی درخواست شده است با همکاری سازمان دامپزشکی و ادارات کل استان‌ها بر اجرای ضوابط جدید نظارت کند.
اجرای هماهنگ چنین برنامه‌ای اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اگر محدودیت وزن تنها در برخی مناطق اعمال شود، امکان ایجاد اختلاف در شرایط فروش تولیدکنندگان استان‌های مختلف وجود خواهد داشت.
همچنین مشخص شدن نحوه وزن‌کشی لاشه، مسئولیت کشتارگاه‌ها، شیوه ثبت اطلاعات و شرایط عرضه محصولات قطعه‌بندی‌شده برای جلوگیری از اختلاف میان فعالان صنعت ضروری است.
یکی از موضوعاتی که باید در دستورالعمل اجرایی روشن شود، وضعیت مرغ‌هایی است که هنگام کشتار وزن لاشه آنها از سقف تعیین‌شده عبور می‌کند.
تدوین سازوکاری مشخص برای این محصولات می‌تواند از ایجاد مشکلات تازه در فرآیند فروش و توزیع جلوگیری کند.
بازار مرغ با مازاد تولید روبه‌رو است؟
اجرای برنامه اصلاح وزن کشتار در شرایطی مطرح شده که مدیریت مازاد تولید نیز یکی از دغدغه‌های صنعت مرغداری است.
حبیب اسدالله‌نژاد، مدیرعامل اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی کشور، در ۱۱ مهر اعلام کرده بود که برنامه افزایش ۳۰ هزار تنی ذخایر راهبردی مرغ در دستور کار قرار گرفته و تا آن زمان حدود هفت تا هشت هزار تن از این ظرفیت جذب شده است.
او همچنین از خرید حمایتی مرغ منجمد با نرخ ۳۳۵ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم، تحت شرایط مشخص، خبر داده بود.
این برنامه با محدودیت تازه وزن مرغ کامل تفاوت دارد، اما هر دو نشان‌دهنده اهمیت مدیریت زنجیره تولید و عرضه هستند.
چنانچه اصلاح وزن کشتار بدون توجه به میزان تقاضای بازار اجرا شود، ممکن است تولیدکنندگان همچنان با مشکل فروش محصول مواجه باشند.
بنابراین موفقیت طرح علاوه بر کاهش هزینه تولید، به وجود بازار مناسب برای محصولات قطعه‌بندی‌شده و مرغ کامل سبک‌تر وابسته است.
پیش‌بینی آینده قیمت مرغ پس از اجرای ضوابط جدید
برای بررسی آثار احتمالی این تصمیم بر بازار مرغ می‌توان سه سناریو در نظر گرفت.
سناریوی نخست، کاهش تدریجی هزینه تولید است. اگر کوتاه شدن دوره پرورش باعث بهبود ضریب تبدیل خوراک و افزایش بهره‌وری شود، احتمال کاهش هزینه تمام‌شده وجود دارد.
سناریوی دوم، تغییر ترکیب محصولات بازار است. با افزایش عرضه مرغ‌های سبک‌تر و انتقال مرغ‌های سنگین به بخش قطعه‌بندی، سهم محصولات فرآوری‌شده در بازار ممکن است افزایش پیدا کند.
سناریوی سوم، افزایش موقت هزینه‌های اجرایی است. اگر کشتارگاه‌ها و زنجیره‌های توزیع برای اجرای محدودیت تازه آمادگی کافی نداشته باشند، احتمال ایجاد هزینه‌های اضافی در مرحله انتقال وجود دارد.
تعیین اینکه کدام سناریو محقق خواهد شد، به جزئیات ابلاغ نهایی، شرایط تولید و وضعیت بازار بستگی دارد.
جمع‌بندی؛ عرضه مرغ درشت ممنوع می‌شود، اما آیا مرغ ارزان خواهد شد؟
اعلام سقف ۲.۲ کیلوگرمی برای لاشه مرغ کامل، تلاشی برای اصلاح الگوی تولید و افزایش بهره‌وری صنعت مرغداری است. این تصمیم در صورت اجرای صحیح می‌تواند به کاهش مصرف خوراک، کوتاه شدن دوره پرورش و مدیریت بهتر هزینه‌های تولید کمک کند.
بااین‌حال، ممنوعیت عرضه مرغ کامل بالاتر از وزن تعیین‌شده به معنای ممنوعیت کامل فروش گوشت آن نیست و محصولات سنگین‌تر براساس متن نامه باید به شکل قطعه‌بندی‌شده عرضه شوند.
نتیجه مهم برای مصرف‌کنندگان این است که اجرای ضوابط جدید به‌تنهایی کاهش قیمت مرغ را تضمین نمی‌کند. تأثیر نهایی این برنامه به میزان صرفه‌جویی در تولید، هزینه قطعه‌بندی، استمرار عرضه و نحوه نظارت بر بازار وابسته خواهد بود.
