قیمت موتورسیکلت منفجر شد؛ موتور کارکرده ۲.۸ میلیارد تومان / دلار بازار دوچرخ‌ها را زیر و رو کرد
سال‌ها موتورسیکلت یکی از ارزان‌ترین راه‌های ورود خانوارهای کم‌درآمد و طبقه متوسط به مالکیت وسیله نقلیه شخصی بود. هزینه خرید پایین‌تر از خودرو، مصرف سوخت کم و امکان حرکت آسان‌تر در ترافیک باعث شده بود تقاضای گسترده‌ای برای موتورهای شهری شکل بگیرد.
اما ارقام فعلی بازار تصویر کاملاً متفاوتی ارائه می‌کنند.
در آگهی‌های مورد بررسی، بنلی TNT 150 مدل ۱۳۹۸ با ۲۲ هزار کیلومتر کارکرد، ۲۸۰ میلیون تومان قیمت دارد. این مدل از یک پیشرانه حدود ۱۵۰ سی‌سی تک‌سیلندر و گیربکس پنج‌سرعته استفاده می‌کند و توان آن در مشخصات فنی نسخه بازار ایران حدود ۱۳ اسب بخار اعلام شده است.
در همین بازار، کبیرموتور NVX 170 مدل ۱۴۰۲ با ۱۰ هزار کیلومتر کارکرد حدود ۳۰۰ میلیون تومان قیمت‌گذاری شده است. NVX 170 یک اسکوتر شهری با موتور ۱۶۹ سی‌سی و گیربکس اتوماتیک CVT است؛ مشخصات منابع فنی برای این مدل قدرتی در محدوده ۹.۷ اسب بخار و حداکثر سرعت حدود ۹۵ کیلومتر بر ساعت را نشان می‌دهد.
| مدل موتورسیکلت | سال ساخت | کارکرد | قیمت آگهی |
|---|---|---|---|
| بنلی TNT 150 | ۱۳۹۸ | ۲۲ هزار کیلومتر | ۲۸۰ میلیون تومان |
| کبیر NVX 170 | ۱۴۰۲ | ۱۰ هزار کیلومتر | ۳۰۰ میلیون تومان |
| گلکسی SYM NA180 | ۱۳۹۹ | ۵۰ هزار کیلومتر | ۲۸۵ میلیون تومان |
| کاوازاکی Ninja ZX-25R | ۱۴۰۰ | ۳۳ هزار کیلومتر | ۲.۸ میلیارد تومان |
این ارقام قیمت پیشنهادی فروشندگان و آگهی‌ها هستند و طبیعتاً قیمت معامله نهایی می‌تواند بسته به سلامت فنی، وضعیت سند، بدنه و میزان کارکرد متفاوت باشد.
چرا موتورسیکلت این‌قدر گران شد؟
مهم‌ترین پاسخ را باید در بازار ارز جست‌وجو کرد. دلار آزاد روز سه‌شنبه ۱۴ مهر در محدوده ۲۶۸ تا ۲۶۹ هزار تومان معامله شده و همچنان فاصله زیادی با نرخ‌های سال گذشته دارد. اعتمادآنلاین نرخ ابتدایی روز را ۲۶۸ هزار و ۷۰۰ تومان و برخی منابع بازار نرخ حدود ۲۶۹ هزار تومان را گزارش کرده‌اند.
وابستگی صنعت موتورسیکلت ایران به قطعات وارداتی باعث می‌شود افزایش نرخ دلار با فاصله نسبتاً کوتاهی به قیمت محصول نهایی منتقل شود.
اما مسئله فقط رشد نرخ آزاد دلار نیست.
ابوالفضل حجازی، رئیس انجمن تولیدکنندگان دوچرخه و موتورسیکلت ایران، تابستان امسال اعلام کرد از خرداد سال گذشته برای ثبت سفارش‌های حوزه موتورسیکلت تخصیص ارزی انجام نشده و فعالان این صنعت ناچار شده‌اند ارز مورد نیاز خود را از محل ارز اشخاص یا ارز حاصل از صادرات تأمین کنند. به گفته او، قیمت ارز مورد استفاده برای واردات قطعات از حدود ۷۰ هزار تومان در سال قبل به ۱۸۰ تا ۱۹۰ هزار تومان رسیده بود؛ یعنی هزینه تأمین ارز در آن مقطع حدود ۱۵۷ درصد افزایش یافته بود.
حالا با قرار گرفتن دلار آزاد در محدوده ۲۶۹ هزار تومان، فشار انتظاری بر بازار حتی بیشتر شده است.
هزینه حمل قطعات موتورسیکلت ۵ برابر شد
در کنار ارز، لجستیک نیز به یکی از عوامل مهم گرانی تبدیل شده است.
رئیس انجمن تولیدکنندگان موتورسیکلت گفته هزینه حمل یک کانتینر قطعات از چین به ایران که پیش‌تر حدود دو هزار دلار بود، در ماه‌های اخیر به ۱۰ تا ۱۲ هزار دلار رسیده است.
به گفته او، تغییر مسیرهای وارداتی و استفاده بیشتر از حمل زمینی یکی از دلایل این افزایش بوده است. هرچند هزینه حمل تقریباً پنج درصد قیمت تمام‌شده موتور را تشکیل می‌دهد، افزایش چندبرابری آن در کنار جهش ارز فشار مضاعفی بر قیمت نهایی وارد کرده است.
در نتیجه تولیدکننده و واردکننده با سه فشار هم‌زمان روبه‌رو هستند: ارز گران‌تر، حمل گران‌تر و هزینه جایگزینی بالاتر موجودی.
موتور کارکرده هم از موج گرانی جا نماند
ویژگی مهم بازار فعلی آن است که جهش قیمت فقط به موتورهای صفرکیلومتر محدود نیست.
گلکسی SYM NA180 مدل ۱۳۹۹ با ۵۰ هزار کیلومتر کارکرد، ۲۸۵ میلیون تومان آگهی شده است. این مدل از پیشرانه تک‌سیلندر ۱۸۳ سی‌سی آب‌خنک، قدرت حدود ۱۸ اسب بخار و گیربکس شش‌سرعته استفاده می‌کند.
یعنی حتی موتوری با چند سال سن و ۵۰ هزار کیلومتر کارکرد نیز اکنون به محدوده‌ای نزدیک به ۳۰۰ میلیون تومان رسیده است.
این اتفاق نشان می‌دهد بازار دست‌دوم نیز تحت تاثیر «قیمت جایگزینی» قرار گرفته است. مالک موتور کارکرده هنگام فروش به این موضوع نگاه می‌کند که برای خرید مدل جایگزین باید چه مبلغی پرداخت کند. زمانی که قیمت موتور صفر افزایش پیدا می‌کند، فروشنده مدل دست‌دوم نیز حاضر نیست محصول خود را با نرخ قبلی عرضه کند.
همین سازوکار باعث چسبندگی قیمت در بازار کارکرده شده است.
نینجا ۲ میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان؛ موتور لوکس‌تر از خودرو
شوک بزرگ‌تر در بخش موتورسیکلت‌های خاص دیده می‌شود.
یک دستگاه کاوازاکی Ninja ZX-25R مدل ۱۴۰۰ با ۳۳ هزار کیلومتر کارکرد، ۲ میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان قیمت خورده است.
ZX-25R از متفاوت‌ترین موتورهای پلاک‌شده بازار ایران است. پیشرانه ۲۵۰ سی‌سی چهارسیلندر خطی آن حدود ۵۰ اسب بخار قدرت تولید می‌کند و قادر است تا محدوده ۱۷ هزار دور در دقیقه دوران داشته باشد.
قیمت بالای این مدل البته موضوع تازه‌ای نیست. در راهنماهای بازار مربوط به بهمن ۱۴۰۴، قیمت نمونه‌های صفر ZX-25R حدود دو تا ۲.۵ میلیارد تومان اعلام شده بود و مدل‌های کارکرده نیز در محدوده‌های میلیاردی معامله می‌شدند.
اما مشاهده قیمت پیشنهادی ۲.۸ میلیارد تومانی برای یک نمونه کارکرده نشان می‌دهد جهش ارز چگونه حتی بخش لوکس بازار موتورسیکلت را وارد سطح تازه‌ای از قیمت‌گذاری کرده است.
رشد قیمت موتور حتی از تورم عمومی جلو زد
آمارهای منتشرشده از بازار نشان می‌دهد گرانی موتورسیکلت صرفاً یک تصور عمومی نیست.
بررسی تسنیم در تیر ۱۴۰۵ نشان داده بود برخی مدل‌های پرتیراژ موتورسیکلت طی یک سال بیش از ۲۰۰ درصد افزایش قیمت داشته‌اند. TVS Wego 110 بیش از ۲۱۸ درصد، SYM JX249 حدود ۲۰۹ درصد و Galaxy TN110 نزدیک به ۱۹۱ درصد رشد کرده بودند.
حتی کمترین افزایش در مدل‌های بررسی‌شده حدود ۱۳۰ درصد اعلام شده بود؛ در حالی که در همان گزارش، تورم نقطه‌ای عمومی ۸۸.۶ درصد و تورم نقطه‌ای خرید وسایل نقلیه ۱۲۴.۱ درصد عنوان شده بود.
به بیان ساده، در بخشی از بازار موتورسیکلت سرعت گرانی حتی از بازار وسیع وسایل نقلیه نیز بیشتر بوده است.
چرا خریداران واقعی از بازار خارج می‌شوند؟
موتورسیکلت برخلاف خودرو در بخش مهمی از بازار ایران یک کالای صرفاً تفریحی نیست.
پیک‌های موتوری، کارکنان خدمات شهری، صاحبان کسب‌وکارهای کوچک و بسیاری از افرادی که برای رفت‌وآمد روزانه به وسیله‌ای کم‌هزینه نیاز دارند، مشتریان اصلی این بازار هستند.
زمانی که قیمت یک موتور شهری کارکرده به ۲۸۰ تا ۳۰۰ میلیون تومان می‌رسد، قدرت خرید همین گروه بیش از همه آسیب می‌بیند.
نتیجه می‌تواند کاهش معاملات مصرفی و افزایش عمر استفاده از موتورسیکلت‌های قدیمی باشد؛ زیرا مصرف‌کننده ترجیح می‌دهد وسیله فعلی خود را تعمیر کند تا اینکه برای تعویض آن چند صد میلیون تومان هزینه بپردازد.
پیش‌بینی قیمت موتورسیکلت؛ گرانی ادامه دارد؟
در کوتاه‌مدت هنوز نشانه محکمی برای کاهش پایدار قیمت‌ها دیده نمی‌شود.
رئیس انجمن تولیدکنندگان موتورسیکلت نیز صراحتاً گفته تا زمانی که مشکل تأمین ارز حل نشود و هزینه حمل‌ونقل به شرایط عادی بازنگردد، انتظار کاهش قیمت یا حتی ثبات پایدار چندان واقع‌بینانه نیست.
اگر دلار در محدوده فعلی یا بالاتر باقی بماند، هزینه جایگزینی قطعات و موتورسیکلت‌های جدید نیز بالا خواهد ماند و فروشندگان انگیزه کمی برای کاهش نرخ خواهند داشت.
در مقابل، تنها افت پایدار نرخ ارز، بهبود تخصیص ارز و کاهش هزینه واردات می‌تواند فشار واقعی بر قیمت‌ها ایجاد کند.
موتورسیکلت از کالای اقتصادی به سرمایه‌ای تبدیل شد
بازار امروز موتورسیکلت یک تغییر ساختاری مهم را تجربه می‌کند. وسیله‌ای که زمانی انتخاب جایگزین کسانی بود که توان خرید خودرو نداشتند، حالا خود به کالایی چندصد میلیون تومانی تبدیل شده است.
بنلی ۱۵۰ کارکرده ۲۸۰ میلیون تومان، NVX 170 حدود ۳۰۰ میلیون تومان، گلکسی NA180 نزدیک ۲۸۵ میلیون تومان و نینجا ZX-25R نزدیک سه میلیارد تومان قیمت خورده‌اند.
در پس این ارقام، ترکیبی از دلار ۲۶۹ هزار تومانی، محدودیت تأمین ارز، جهش هزینه واردات، افزایش شدید کرایه حمل و انتظارات تورمی قرار دارد.
بنابراین تا زمانی که این عوامل تغییر نکنند، احتمال بازگشت بازار موتورسیکلت به قیمت‌های اقتصادی گذشته پایین است؛ موضوعی که می‌تواند دسترسی بخش بزرگی از مصرف‌کنندگان واقعی به یکی از اصلی‌ترین ابزارهای حمل‌ونقل شهری را روزبه‌روز دشوارتر کند.