قیمت برنج ایرانی امروز ۱۴ مهر ۱۴۰۵؛ پاییز هم برنج را ارزان نکرد / دم‌سیاه تا کیلویی ۷۱۰ هزار تومان
بازار برنج ایرانی در نیمه نخست مهرماه همچنان در سطوح بالای قیمتی حرکت می‌کند. بررسی قیمت‌های امروز نشان می‌دهد شکاف قابل‌توجهی میان ارقام اقتصادی، برنج‌های پرمحصول و گونه‌های ممتاز شمال وجود دارد.
طبق نرخ‌های تازه، «برنج عنبربو طبیعت» در بسته پنج کیلویی ۲ میلیون و ۵۹۹ هزار تومان فروخته می‌شود؛ یعنی قیمت هر کیلو از این محصول به حدود ۵۱۹ هزار و ۸۰۰ تومان می‌رسد.
«برنج هاشمی گیلان زرین خوشه طبرستان» در بسته ۱۰ کیلویی نیز ۵ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان قیمت دارد که معادل کیلویی ۵۷۰ هزار تومان است. «برنج دم‌سیاه درجه یک آقاجانیان» ۱۰ کیلویی با قیمت ۵ میلیون و ۳۱۲ هزار تومان عرضه می‌شود و بنابراین قیمت هر کیلوی آن حدود ۵۳۱ هزار و ۲۰۰ تومان است.
دو محصول «برنج هاشمی فوق‌اعلاء مهمان‌نواز» و «برنج طارم استخوانی فریدونکنار شاهی» نیز در بسته‌های ۱۰ کیلویی هرکدام پنج میلیون تومان قیمت‌گذاری شده‌اند. این نرخ‌ها در تازه‌ترین رصد بازار ۱۴ مهر نیز ثبت شده‌اند.
| نوع برنج | وزن | قیمت بسته | قیمت تقریبی هر کیلو |
|---|---|---|---|
| عنبربو طبیعت | ۵ کیلو | ۲,۵۹۹,۰۰۰ تومان | ۵۱۹,۸۰۰ تومان |
| هاشمی گیلان زرین خوشه طبرستان | ۱۰ کیلو | ۵,۷۰۰,۰۰۰ تومان | ۵۷۰,۰۰۰ تومان |
| دم‌سیاه درجه یک آقاجانیان | ۱۰ کیلو | ۵,۳۱۲,۰۰۰ تومان | ۵۳۱,۲۰۰ تومان |
| هاشمی فوق‌اعلاء مهمان‌نواز | ۱۰ کیلو | ۵,۰۰۰,۰۰۰ تومان | ۵۰۰,۰۰۰ تومان |
| طارم استخوانی فریدونکنار شاهی | ۱۰ کیلو | ۵,۰۰۰,۰۰۰ تومان | ۵۰۰,۰۰۰ تومان |
برنج ایرانی کیلویی تا ۷۱۰ هزار تومان هم رسید
رصد گسترده‌تر بازار تهران نشان می‌دهد دامنه قیمت حتی از نرخ برندهای بالا نیز وسیع‌تر است.
در فهرست فروش امروز، نیم‌دانه طارم هاشمی با حدود ۳۱۰ هزار تومان در هر کیلو ارزان‌ترین محصول مورد بررسی بوده، در حالی که صدری دم‌سیاه فوق‌ممتاز در بسته پنج کیلویی به ۷۱۰ هزار تومان برای هر کیلو رسیده است.
هاشمی ممتاز در بسته‌های پنج کیلویی حدود ۵۶۰ هزار تومان و در بسته‌های ۱۰ کیلویی حدود ۵۳۰ هزار تومان قیمت دارد. طارم هاشمی ممتاز نیز بسته به اندازه بسته‌بندی از حدود ۴۹۰ تا ۵۵۰ هزار تومان در هر کیلو معامله می‌شود.
در گروه اقتصادی‌تر، شیرودی کارخانه‌ای حدود کیلویی ۳۵۰ هزار تومان، شیرودی استخوانی ۳۹۰ هزار تومان و ندا خوش‌پخت در محدوده ۳۸۰ تا ۳۹۰ هزار تومان قرار گرفته است.
این اختلاف قیمت نشان می‌دهد مصرف‌کننده بیش از گذشته ناچار است میان کیفیت، عطر، ری‌کشی و بودجه خانوار یکی را در اولویت قرار دهد.
چرا پایان برداشت برنج را ارزان نکرد؟
در سال‌های عادی، ورود محصول تازه از شالیزارها عرضه را افزایش می‌دهد و معمولاً فشار نزولی یا دست‌کم ثبات بیشتری در قیمت ایجاد می‌کند؛ اما امسال هزینه تولید اجازه تکرار کامل این الگو را نداده است.
داده‌های مرکز آمار ایران درباره هزینه‌های بخش کشاورزی تصویر روشنی از فشار تولید ارائه می‌دهد. در بهار ۱۴۰۵، هزینه شخم یک هکتار زمین زراعی آبی با تراکتور نسبت به سال قبل ۶۹.۲ درصد افزایش داشته است. دستمزد روزانه کارگران وجین و تنک‌کاری نیز برای مردان ۵۶.۵ درصد و برای زنان ۴۹.۵ درصد افزایش یافته است.
این ارقام مختص برنج نیستند، اما وضعیت عمومی هزینه‌های تولید کشاورزی را نشان می‌دهند. برای شالیکار نیز دستمزد، ماشین‌آلات، کود، سم، سوخت، شالیکوبی، کیسه، انبار و حمل‌ونقل در نهایت در قیمت تمام‌شده محصول منعکس می‌شود.
به همین دلیل کشاورز و شالیکوبی حتی در اوج عرضه محصول تازه حاضر نیستند برنج را با نرخ‌هایی بفروشند که امکان جایگزینی هزینه تولید سال بعد را تهدید کند.
دم‌سیاه و هاشمی همچنان گران‌ترین انتخاب‌ها هستند
ساختار بازار نیز در بالا ماندن قیمت نقش دارد.
همه برنج‌های ایرانی جانشین کامل یکدیگر نیستند. ارقامی مانند هاشمی، طارم و صدری دم‌سیاه به دلیل عطر، کیفیت پخت و بازار مصرف وفادار خود، معمولاً نسبت به افزایش عرضه حساسیت کمتری دارند.
در بازار امروز، صدری دم‌سیاه فوق‌ممتاز تا کیلویی ۷۱۰ هزار تومان قیمت دارد و برخی انواع هاشمی و طارم نیز در محدوده ۵۰۰ تا ۵۷۰ هزار تومان قرار گرفته‌اند.
همین موضوع توضیح می‌دهد چرا ورود برنج جدید الزاماً به سقوط قیمت ارقام ممتاز منجر نشده است. مصرف‌کننده‌ای که به دنبال دم‌سیاه یا هاشمی درجه‌یک است، معمولاً شیرودی را جانشین کاملاً مشابه آن نمی‌داند.
شیرودی و عنبربو؛ مقصد تازه خریداران تحت فشار
در سمت دیگر بازار، افزایش قیمت‌ها در حال تغییر ترکیب خرید خانوار است.
شیرودی به دلیل تولید بیشتر و قیمت پایین‌تر، اکنون یکی از گزینه‌های مهم برای خانوارهایی است که می‌خواهند برنج ایرانی مصرف کنند اما توان پرداخت نرخ ارقام ممتاز را ندارند. شیرودی کارخانه‌ای در بازار امروز حدود کیلویی ۳۵۰ هزار تومان قیمت دارد؛ یعنی اختلاف آن با دم‌سیاه فوق‌ممتاز می‌تواند به بیش از ۳۵۰ هزار تومان در هر کیلو برسد.
عنبربو نیز به‌ویژه در جنوب کشور بازار خاص خود را دارد. با این حال، نرخ ۵۱۹ هزار تومانی هر کیلو برای نمونه بسته‌بندی‌شده «طبیعت» نشان می‌دهد حتی گروه‌هایی که زمانی گزینه اقتصادی‌تر محسوب می‌شدند، دیگر الزاماً ارزان نیستند.
به این ترتیب، خانوارها بیش از گذشته به سمت خرید حجم کمتر، نیم‌دانه، سرلاشه و ارقام پرمحصول حرکت می‌کنند.
واردات برنج می‌تواند قیمت‌ها را پایین بیاورد؟
یک متغیر مهم برای ماه‌های آینده، سیاست واردات است.
از ۲۴ شهریور، ثبت سفارش واردات انواع برنج سفید و غیرسفید دوباره در سامانه جامع تجارت آغاز شده و در این مرحله حتی شرط سقف سابقه واردکنندگان نیز اعمال نشده است. براساس اعلام رسمی، هدف از این تصمیم تسهیل ورود محموله‌های تازه، افزایش عرضه و کمک به تعادل قیمت در نیمه دوم سال عنوان شده است.
اما باز شدن ثبت سفارش به معنای ورود فوری کالا به بازار نیست. فرایند خرید خارجی، حمل، ترخیص و توزیع زمان‌بر است و اثر واقعی سیاست جدید احتمالاً با فاصله در بازار نمایان خواهد شد.
از سوی دیگر، برنج وارداتی بیشتر رقیب بخش اقتصادی بازار است و نمی‌توان انتظار داشت افزایش واردات به همان میزان قیمت هاشمی یا دم‌سیاه ممتاز را پایین بیاورد.
قیمت برنج در مهر ۱۴۰۵ به کدام سمت می‌رود؟
داده‌های فعلی بیشتر از سناریوی ثبات در سطوح بالا با نوسان محدود حمایت می‌کنند تا کاهش شدید قیمت.
در ۶ مهر دامنه قیمت برنج ایرانی در بازار از حدود ۳۵۰ هزار تا ۶۹۰ هزار تومان گزارش شده بود؛ امروز دامنه مورد بررسی به حدود ۳۱۰ هزار تا ۷۱۰ هزار تومان رسیده است. تفاوت ترکیب کالاها اجازه مقایسه دقیق شاخصی را نمی‌دهد، اما روشن است که هنوز نشانه‌ای از افت فراگیر نرخ ارقام ممتاز دیده نمی‌شود.
اگر واردات جدید سرعت بگیرد و نرخ ارز آرام شود، احتمالاً نخستین اثر آن در برنج‌های اقتصادی و میان‌قیمت دیده خواهد شد. اما برای کاهش معنی‌دار هاشمی، طارم و دم‌سیاه، تنها افزایش عرضه کافی نیست؛ هزینه تولید و انتظار تورمی فروشندگان نیز باید کاهش پیدا کند.
پاییز متفاوت بازار برنج؛ محصول تازه آمد اما ارزانی نه
بازار برنج ایرانی در مهر ۱۴۰۵ یک پیام روشن دارد: فصل برداشت دیگر به تنهایی قدرت تعیین قیمت را ندارد.
محصول تازه وارد بازار شده، اما رشد هزینه نیروی کار، ماشین‌آلات و خدمات کشاورزی و همچنین انتظارات تورمی اجازه نداده افزایش فصلی عرضه به افت جدی قیمت تبدیل شود. در نتیجه امروز یک خانواده برای خرید ۱۰ کیلو برنج ممتاز ایرانی در بسیاری از موارد باید حدود پنج تا هفت میلیون تومان بودجه کنار بگذارد.
در چنین شرایطی بازار به دو بخش تقسیم شده است؛ خریداران ارقام ممتاز که همچنان هاشمی، طارم و دم‌سیاه را دنبال می‌کنند و گروه بزرگ‌تری که برای مدیریت هزینه به سمت شیرودی، نیم‌دانه، سرلاشه و سایر گزینه‌های اقتصادی‌تر حرکت کرده‌اند.
تا زمانی که هزینه تولید و نرخ ارز به ثبات نرسد و آثار واردات جدید به شبکه توزیع منتقل نشود، انتظار بازگشت سریع قیمت برنج ایرانی به سطوح گذشته چندان واقع‌بینانه نیست. پاییز امسال برخلاف سنت بازار، فصل ارزانی برنج نشده است؛ بلکه به فصلی برای تثبیت قیمت‌های بالا و تغییر اجباری الگوی خرید خانوار تبدیل شده است.
