هشدار فوری به خریداران طلا؛ طلای بدون این کد را نخرید
بازار طلا فقط با نوسانات قیمت اونس و دلار روبهرو نیست؛ مسئله اصالت و کیفیت مصنوعات نیز به یکی از نگرانیهای مهم خریداران تبدیل شده است. در تازهترین هشدار رسمی، قاسم فدوی، مدیرکل استاندارد استان تهران اعلام کرده خرید و فروش مصنوعات طلای بدون کد شناسایی یا دارای کد شناسایی ابطالشده مطابق مقررات ممنوع است.
این هشدار همزمان با اجرای گشتهای نظارتی در واحدهای تولیدی و مراکز عرضه طلا مطرح شده است. بر اساس اعلام ادارهکل استاندارد تهران، بازرسان همچنان از واحدهای تولید و فروش بازدید میکنند تا وضعیت مصنوعات عرضهشده به بازار را بررسی کنند.
نکتهای که در اطلاعیه جدید بیش از همه برای مصرفکنندگان اهمیت دارد، تأکید مستقیم بر نقش خریدار است. استاندارد از مردم خواسته است پیش از خرید، اعتبار کد شناسایی مصنوع طلا را بررسی کنند و صرف مشاهده یک کد حکشده روی محصول را کافی ندانند.
زیرا ممکن است یک کد در گذشته معتبر بوده اما اکنون اعتبار آن پایان یافته یا ابطال شده باشد.
چگونه کد شناسایی طلا را استعلام کنیم؟
بر اساس اعلام مدیرکل استاندارد استان تهران، خریداران باید اعتبار کد شناسایی مصنوعات طلا را از طریق سامانه پیامکی ۱۰۰۰۱۵۱۷ استعلام کنند.
در واقع هنگام خرید، نخست باید کد شناسایی درجشده روی مصنوع را پیدا کرد و سپس اعتبار آن را از مسیر اعلامشده توسط سازمان استاندارد بررسی کرد. هدف این سازوکار آن است که ارتباط میان محصول و واحد تولیدکننده قابل رهگیری باشد.
سازمان استاندارد در حوزه سایر کالاهای مشمول استاندارد نیز از همین سرشماره پیامکی برای بررسی اصالت اطلاعات استاندارد استفاده میکند. در مرداد امسال نیز یکی از مدیران استانی استاندارد تأکید کرده بود مصرفکنندگان میتوانند اطلاعات محصولات مشمول استاندارد را از طریق سامانه ۱۰۰۰۱۵۱۷ کنترل کنند.
بنابراین بررسی کد شناسایی را میتوان یکی از سادهترین اقداماتی دانست که خریدار پیش از پرداخت مبلغ طلا قادر به انجام آن است؛ بهویژه در معاملاتی که ارزش آنها ممکن است به دهها یا صدها میلیون تومان برسد.
کد شناسایی طلا چه اهمیتی دارد؟
کد شناسایی صرفاً چند حرف و عدد حکشده روی یک قطعه طلا نیست. این کد در نظام نظارتی، ابزار شناسایی و رهگیری واحد تولیدکننده است.
در مقررات مرتبط با علامتگذاری فلزات گرانبها، هدف اصلی از شناسایی تولیدکنندگان و نظارت بر عیار مصنوعات، جلوگیری از عرضه محصولات فاقد استاندارد موردنظر و افزایش امکان رهگیری آنها در بازار است.
سابقه مقررات مربوط به نظارت بر مصنوعات فلزات گرانبها نیز نشان میدهد کنترل عیار و علامتگذاری طلا با هدف مقابله با تقلب و حمایت از اعتماد خریداران تعریف شده است.
البته وجود کد به این معنا نیست که خریدار باید سایر نکات خرید را نادیده بگیرد. بررسی وزن، عیار اعلامشده، اجرت ساخت، قیمت روز طلا و دریافت فاکتور دارای جزئیات معامله همچنان اهمیت زیادی دارد. کد شناسایی یک لایه مهم از امنیت معامله است، نه جایگزین تمامی کنترلهای دیگر.
بیش از ۱۳۰۰ واحد طلاسازی تهران کد معتبر دارند
جدیدترین آمار ارائهشده از سوی ادارهکل استاندارد تهران نشان میدهد تعداد واحدهای دارای کد شناسایی معتبر در استان تهران اکنون به بیش از ۱۳۰۰ واحد رسیده است.
از ابتدای سال ۱۴۰۵ تاکنون نیز برای ۹۰ واحد سازنده مصنوعات طلا کد شناسایی صادر یا کد قبلی آنها تمدید شده است.
این آمار از دو جهت اهمیت دارد. نخست آنکه بخش قابلتوجهی از تولیدکنندگان رسمی طلا در تهران زیر پوشش نظام شناسایی قرار دارند و دوم اینکه اعتبار کدها یک وضعیت دائمی و بدون نیاز به کنترل نیست.
اطلاعرسانی اتحادیه طلا نیز نشان میدهد کدهای شناسایی میتوانند در صورت پایان اعتبار و طی نشدن فرآیند تمدید، ابطال شوند. در یکی از اطلاعیههای صنفی اخیر نیز تأکید شده اعتبار کدهای شناسایی صادرشده محدود است و تولیدکنندگان باید برای تمدید آن اقدام کنند.
همین مسئله دلیل اصلی تأکید استاندارد بر «استعلام» به جای صرفاً «دیدن» کد است.
کد روی طلا هست؛ آیا همین کافی است؟
یکی از نکات مهم برای خریداران همینجاست. ممکن است قطعهای دارای کد باشد اما آن کد دیگر معتبر نباشد.
اتحادیه فروشندگان و سازندگان طلا، جواهر، نقره و سکه تهران نیز در اطلاعرسانیهای خود فهرست کدهای شناسایی ابطالشده را منتشر میکند و تأکید دارد معامله مصنوعات دارای این کدها ممنوع است. در یکی از اطلاعیههای منتشرشده، کدهایی از جمله T122، T573، T997، T1333 و T1469 در فهرست کدهای ابطالشده قرار گرفته بودند.
بنابراین خریدار نباید تنها به وجود حروف یا اعداد روی طلا اعتماد کند. مهم، اعتبار فعلی کد است.
این تفاوت در بازاری مانند طلا اهمیت مضاعفی دارد؛ زیرا کالایی که امروز خریداری میشود ممکن است سالها بعد دوباره برای فروش عرضه شود. قابلیت رهگیری سازنده و مشخص بودن منشأ تولید، میتواند در زمان بروز اختلاف یا بررسی اصالت اهمیت زیادی پیدا کند.
چرا نظارت بر بازار طلا جدیتر شده است؟
سابقه بازرسیهای استاندارد نشان میدهد نگرانی درباره مصنوعات فاقد کد صرفاً یک احتمال نظری نیست.
در تیرماه ۱۴۰۴، مدیرکل استاندارد تهران اعلام کرده بود طی هفت مرحله بازرسی از فروشگاههای اینترنتی طلا، ۱۶۱ مصنوع و پلاک طلای فاقد کد شناسایی توقیف شده است. از ۴۴ قطعهای که برای عیارسنجی مورد نمونهبرداری قرار گرفتند نیز ۱۳ مورد دارای عیار کمتر از عیار رسمی تشخیص داده شدند.
این آمار نشان میدهد کنترل کد شناسایی میتواند برای خریدار فراتر از یک الزام اداری باشد.
گسترش فروش اینترنتی طلا نیز حساسیت موضوع را افزایش داده است. در خرید حضوری، مشتری امکان مشاهده مستقیم مصنوع و گفتوگو با فروشنده را دارد، اما در فروش آنلاین، فاصله میان خریدار و کالای فیزیکی بیشتر میشود و اهمیت اطلاعات قابل رهگیری افزایش مییابد.
به همین دلیل نظارت استاندارد طی سالهای اخیر از بازار سنتی به مراکز عرضه اینترنتی نیز گسترش یافته است.
اگر طلای بدون کد شناسایی دیدیم چه میشود؟
بر اساس مقررات و اطلاعرسانیهای پیشین سازمان استاندارد، تولیدکنندگان مصنوعات طلا موظف به دریافت کد شناسایی و درج آن روی محصولات مشمول هستند. سابقه برخوردهای نظارتی نیز نشان میدهد مصنوعات فاقد کد یا دارای کد ابطالشده میتوانند از سطح عرضه جمعآوری شوند و موضوع تخلف پیگیری شود.
از این منظر، مسئولیت فقط متوجه خریدار نیست. تولیدکننده و عرضهکننده نیز باید ضوابط مربوط به تولید و عرضه مصنوعات طلا را رعایت کنند.
تأکید اخیر مدیرکل استاندارد بر کنترل از سوی خریدار بیشتر از آن جهت اهمیت دارد که مصرفکننده پیش از انجام معامله فرصت دارد با یک استعلام ساده، ریسک خرید محصول دارای کد نامعتبر را کاهش دهد.
خریداران طلا قبل از پرداخت پول این موارد را بررسی کنند
در شرایط فعلی، امنترین رویه آن است که خریدار هنگام خرید مصنوعات طلا چند موضوع را همزمان کنترل کند: کد شناسایی حکشده روی مصنوع و اعتبار آن، عیار اعلامشده، وزن دقیق، اجرت ساخت و سایر هزینههای مندرج در معامله و مشخصات فروشنده و فاکتور.
مهمترین تغییر در هشدار امروز، تأکید دوباره بر این موضوع است که وجود ظاهری کد کافی نیست و اعتبار آن باید کنترل شود.
با توجه به اینکه بیش از ۱۳۰۰ واحد دارای کد معتبر در تهران فعالیت میکنند و گشتهای نظارتی نیز ادامه دارد، مسیر قانونی برای خرید مصنوعات استاندارد مشخص است.
هشدار استاندارد به بازار طلا؛ یک استعلام ساده قبل از یک خرید گران
بازار طلا در سالهای اخیر بیش از گذشته برای خانوارها نقش پسانداز و سرمایهگذاری پیدا کرده و همین موضوع حساسیت درباره کیفیت و اصالت مصنوعات را افزایش داده است. در چنین بازاری، یک اشتباه در خرید میتواند زیان قابلتوجهی برای مصرفکننده ایجاد کند.
هشدار روز چهارشنبه ۱ مهر ۱۴۰۵ ادارهکل استاندارد تهران پیام روشنی دارد: طلای فاقد کد شناسایی معتبر یا دارای کد ابطالشده نباید خرید و فروش شود.
برای خریدار نیز مسیر بررسی پیچیده نیست؛ پیش از قطعی کردن معامله، اعتبار کد شناسایی محصول از طریق سامانه پیامکی ۱۰۰۰۱۵۱۷ کنترل شود. این اقدام در کنار دریافت فاکتور و بررسی وزن، عیار و جزئیات قیمت، میتواند ریسک خرید مصنوعات مسئلهدار را به شکل محسوسی کاهش دهد.
در بازاری که ارزش هر قطعه طلا روزبهروز بالاتر میرود، چند دقیقه کنترل اطلاعات پیش از پرداخت پول میتواند مهمتر از هر زمان دیگری باشد.