قیمت تخممرغ تا ۷۰۰ هزار تومان؛ شناسنامهدار شدن بازار را ارزان میکند؟
بر اساس تازهترین اظهارات دبیر فدراسیون طیور، تولید روزانه تخممرغ کشور در حال حاضر حدود ۳ هزار و ۲۰۰ تن است و حجم تولید با نیاز مصرفی کشور تناسب دارد. بنابراین از منظر عرضه، دستکم فعلاً نشانهای از کمبود گسترده تخممرغ در بازار مشاهده نمیشود. گزارش منتشرشده در ۲۸ شهریور نیز همین میزان تولید روزانه را تایید میکند.
اما آنچه برای مصرفکننده اهمیت بیشتری دارد، قیمت روی قفسه فروشگاه است. بررسی بازار طی هفتههای اخیر نشان میدهد قیمت تخممرغ بسته به وزن، برند، شیوه عرضه و محل خرید اختلاف محسوسی دارد.
برای نمونه، در ۲۲ شهریور قیمت برخی شانههای ۳۰ عددی حدود ۵۸۶ هزار تومان گزارش شده بود و برخی بستهبندیهای برنددار تا محدوده ۶۲۰ هزار تومان نیز قیمت داشتند. در ۲۶ شهریور نیز برای یک شانه ۳۰ عددی درجه یک با وزن حدود دو کیلوگرم رقمی در حدود ۶۰۰ هزار و ۹۵۰ تومان ثبت شده است.
این اعداد نشان میدهد «کافی بودن تولید» الزاماً به معنی وجود یک نرخ واحد در بازار نیست. بخش قابل توجهی از اختلاف قیمت میتواند پس از خروج محصول از واحد تولیدی و در حلقههای بستهبندی، توزیع، حملونقل و خردهفروشی ایجاد شود.
قیمت تخممرغ امروز؛ از ۴۸۰ هزار تا ۷۰۰ هزار تومان
طلاکش دامنه قیمت هر شانه تخممرغ فله را بین ۴۸۰ تا ۷۰۰ هزار تومان اعلام کرده است؛ فاصلهای بیش از ۲۰۰ هزار تومان که بهخوبی یکی از چالشهای بازار این محصول را نشان میدهد.
در عین حال، قیمت اعلامشده برای شانه ۳۰ عددی بستهبندی در فروشگاههای زنجیرهای ۵۵۳ هزار تومان است. این رقم را نباید قیمت قطعی تمام انواع تخممرغ در سراسر بازار تلقی کرد، چرا که رصد قیمتهای روزهای گذشته نشان میدهد بسته به برند، وزن شانه و فروشگاه، نرخهای بالاتر نیز در بازار مشاهده شده است.
به همین دلیل، شاید مهمترین مسئله بازار تخممرغ در مقطع فعلی نه کمبود محصول، بلکه فاصله میان قیمتها و نبود یک الگوی شفاف برای تشخیص علت این اختلاف باشد.
شناسنامهدار شدن تخممرغ چه تغییری ایجاد میکند؟
یکی از راهکارهایی که فدراسیون طیور بر آن تاکید دارد، اجرای کامل شناسنامهدار شدن محصولات کشاورزی با اولویت تخممرغ است.
هدف اصلی این سازوکار، افزایش قابلیت ردیابی محصول در زنجیره تولید و توزیع است. وزارت جهاد کشاورزی نیز در مرداد امسال از پیگیری ایجاد نظام یکپارچه شناسهگذاری، صدور شناسنامه و ردیابی محصولات کشاورزی از مبدأ تولید تا بازار، صنایع تبدیلی و صادرات در چارچوب برنامه هفتم خبر داده بود.
در صنعت تخممرغ، اجرای چنین سیستمی میتواند اطلاعاتی مانند مبدأ تولید، مشخصات محصول و مسیر ورود آن به بازار را شفافتر کند. طلاکش معتقد است با اجرای این طرح، اختلافهای شدید قیمت از یک مغازه به مغازه دیگر نیز کاهش خواهد یافت.
با این حال، شناسنامهدار شدن به خودی خود تضمینی برای کاهش سطح عمومی قیمت نیست. این اقدام بیش از هر چیز میتواند شفافیت بازار را افزایش دهد و امکان مقایسه محصولات مشابه را برای خریدار و نهادهای نظارتی آسانتر کند. قیمت نهایی همچنان به هزینه تولید، نهادهها، بستهبندی، حملونقل و قدرت خرید مصرفکننده وابسته خواهد بود.
تولید تخممرغ در آبان و آذر بیشتر میشود
فدراسیون طیور پیشبینی کرده است تولید روزانه تخممرغ در آبان و آذر به حدود ۳ هزار و ۵۰۰ تن برسد. این افزایش از آن جهت اهمیت دارد که مصرف تخممرغ بهطور معمول در نیمه دوم سال بالا میرود.
طلاکش برآورد کرده است تقاضا در این دوره حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد افزایش پیدا کند، اما معتقد است ظرفیت تولید کشور برای پاسخ دادن به این رشد مصرف کافی خواهد بود.
افزایش تولید در ماههای سرد میتواند بخشی از فشار احتمالی ناشی از بالا رفتن تقاضا را خنثی کند؛ بنابراین در صورت ثبات هزینههای تولید و اختلالنکردن شبکه توزیع، سمت عرضه فعلاً یکی از عوامل نگرانکننده بازار پاییز محسوب نمیشود.
البته تجربه بازار نشان داده است که میزان تولید تنها متغیر موثر بر قیمت مصرفکننده نیست. حتی در بازاری که کالا به اندازه کافی وجود دارد، افزایش هزینههای جانبی یا پراکندگی نرخ در شبکه توزیع میتواند قیمت نهایی را بالا نگه دارد.
کالابرگ چگونه بر مصرف تخممرغ اثر میگذارد؟
بخش دیگر اظهارات دبیر فدراسیون طیور به قدرت خرید خانوار برمیگردد. تخممرغ به دلیل قیمت پایینتر نسبت به بسیاری از منابع پروتئینی، سهم مهمی در سبد غذایی خانوار دارد؛ اما افزایش قیمت آن میتواند حتی مصرف این کالای پرتقاضا را تحت تاثیر قرار دهد.
طلاکش معتقد است وضعیت بازار اکنون بیش از هر چیز به اقتصاد مصرفکننده وابسته است و تا زمانی که رقم کالابرگ متناسب با شرایط جدید اصلاح نشود، نمیتوان انتظار تغییر محسوسی در میزان مصرف داشت.
این نکته برای بازار مواد غذایی اهمیت زیادی دارد. افزایش تولید زمانی میتواند به ثبات پایدار بازار منجر شود که در سمت تقاضا نیز قدرت خرید کافی وجود داشته باشد. در غیر این صورت ممکن است بازار به نقطهای برسد که کالا فراوان است، اما مصرفکننده توان خرید متناسب با تولید را ندارد.
چشمانداز قیمت تخممرغ در پاییز ۱۴۰۵
دادههای فعلی از یک طرف نشاندهنده نبود نگرانی جدی درباره حجم تولید است و از طرف دیگر، از تداوم اختلاف قیمت در سطح خردهفروشی حکایت دارد. تولید روزانه ۳ هزار و ۲۰۰ تنی و پیشبینی افزایش آن به ۳ هزار و ۵۰۰ تن در آبان و آذر، احتمال بروز کمبود ناشی از افت تولید را کاهش میدهد.
اما برای مصرفکننده، مسئله اصلی همچنان قیمت نهایی است؛ بازاری که در آن یک شانه تخممرغ بسته به محل و نحوه عرضه میتواند اختلاف قیمت قابل توجهی داشته باشد.
از این منظر، اجرای طرح شناسنامهدار شدن تخممرغ میتواند یکی از مهمترین تغییرات ساختاری بازار در ماههای آینده باشد. اگر این طرح بتواند مسیر تولید تا فروش را شفاف کند، امکان نظارت بر اختلاف قیمتها بیشتر خواهد شد و مصرفکننده نیز تصویر روشنتری از محصولی که خریداری میکند خواهد داشت.
بنابراین چشمانداز فعلی بازار تخممرغ بیش از آنکه با نگرانی از کمبود گره خورده باشد، به سه عامل وابسته است: نحوه مدیریت شبکه توزیع، اجرای واقعی شناسنامهدار شدن محصول و قدرت خرید خانوار. تولید فعلاً از نیاز بازار عقب نیست؛ چالش اصلی این است که این وفور عرضه چگونه و با چه قیمتی به سفره مصرفکننده برسد.
